زندان به مثابه دادگاه؛ محاکمه الکترونیکی متهم زندانی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
نویسندگان:
مژگان نعمتی محمدجعفر حبیب زاده محمد فرجیها
منبع:
آموزه های حقوق کیفری پاییز و زمستان 1403 شماره 28
حوزههای تخصصی:
حوزههای تخصصی حقوق حقوق جزا و جرم شناسی
doi:
10.30513/cld.2025.7322.2162
شماره صفحات:
۶۳ - ۱۰۲
دریافت مقاله
تعداد دانلود :
۱۳۱
آرشیو
آرشیو شمارهها:
۴۱
سال ۱۴۰۴ (۱)
- آموزه های حقوق کیفری بهار و تابستان 1404 شماره 29
سال ۱۴۰۳ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری پاییز و زمستان 1403 شماره 28
- آموزه های حقوق کیفری بهار و تابستان 1403 شماره 27
سال ۱۴۰۲ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری پاییز و زمستان 1402 شماره 26
- آموزه های حقوق کیفری بهار و تابستان 1402 شماره 25
سال ۱۴۰۱ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری پاییز و زمستان 1401 شماره 24
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1401 شماره 23
سال ۱۴۰۰ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1400 شماره 22
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1400 شماره 21
سال ۱۳۹۹ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1399 شماره 20
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1399 شماره 19
سال ۱۳۹۸ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1398 شماره 18
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1398 شماره 17
سال ۱۳۹۷ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1397 شماره 16
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1397 شماره 15
سال ۱۳۹۶ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1396 شماره 14
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1396 شماره 13
سال ۱۳۹۵ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1395 شماره 12
- آموزه های حقوق کیفری بهار و تابستان 1395 شماره 11
سال ۱۳۹۴ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1394 شماره 10
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1394 شماره 9
سال ۱۳۹۳ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1393 شماره 8
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1393 شماره 7
سال ۱۳۹۲ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1392 شماره 6
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1392 شماره 5
سال ۱۳۹۱ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1391 شماره 4
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1391 شماره 3
سال ۱۳۹۰ (۲)
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید پاییز و زمستان 1390 شماره 2
- آموزه های حقوق کیفری دوره جدید بهار و تابستان 1390 شماره 1
سال ۱۳۸۹ (۲)
- آموزه های حقوقی پاییز و زمستان 1389 شماره 14
- آموزه های حقوقی بهار 1389 شماره 13 (پیاپی 35)
سال ۱۳۸۸ (۱)
- آموزه های حقوقی تابستان 1388 شماره 12 (پیاپی 32)
سال ۱۳۸۷ (۱)
- الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های حقوقی) سال هشتم تابستان 1387 شماره11 (پیاپی 28)
سال ۱۳۸۶ (۱)
- الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های حقوقی) سال هفتم بهار 1386 شماره 10 (پیاپی 23)
سال ۱۳۸۵ (۲)
- الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های حقوقی) سال ششم تابستان 1385 شماره 9 (پیاپی 20)
- الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های حقوقی) سال ششم بهار 1385 شماره 8 (پیاپی 19)
سال ۱۳۸۴ (۱)
- الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های حقوقی) سال پنجم بهار و تابستان 1384 شماره 6 و 7 (پیاپی 15 و 16)
سال ۱۳۸۳ (۱)
- الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های حقوقی) سال چهارم پاییز 1383 شماره 5 (پیاپی 13)
سال ۱۳۸۲ (۱)
- الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های حقوقی) سال سوم پاییز و زمستان 1382 شماره 3 و 4 (پیاپی 9 و 10)
سال ۱۳۸۱ (۱)
- الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های حقوقی) سال دوم زمستان 1381 شماره 2 (پیاپی 6)
سال ۱۳۸۰ (۱)
- الهیات و حقوق دانشگاه رضوی (آموزه های حقوقی) سال اول زمستان 1380 شماره 1 (پیاپی 2)
چکیده
این پژوهش به تحلیل رویه «زندان به مثابه دادگاه» در نظام قضایی ایران می پردازد. هدف اصلی بررسی این موضوع است که برگزاری الکترونیکی جلسات دادرسی برای متهمان زندانی، چگونه اصول بنیادین دادرسی منصفانه، از جمله برابری سلاح ها، بی طرفی دادگاه، فرض برائت و حقوق دفاعی متهم را تحت تأثیر قرار می دهد. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی انجام شده است. داده ها از طریق مشاهده غیرمشارکتی جلسات دادرسی (حضوری و الکترونیکی) و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۵۰ نفر از مقام های قضایی، وکلا، متهمان و کارکنان زندان گردآوری شده و فرایند نمونه گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافته است. یافته ها نشان می دهند که این رویه، با ایجاد نابرابری ساختاری، هندسه قدرت را به نفع مدعیان عمومی و خصوصی جرم تغییر می دهد و اصول برابری سلاح ها و بی طرفی را نقض می کند. محدودیت های شدید ارتباطی، حق دسترسی مؤثر متهم به وکیل را بی اثر می سازد. همچنین، نمایش متهم در محیط زندان و حذف نشانه های غیرکلامی، به تضعیف فرض برائت و تقویت فرض مجرمیت در ذهن دادرس می انجامد. در نهایت، ادغام فضای دادگاه در منطق انضباطی زندان، روحیه تسلیم و اطاعت را به متهم تلقین می کند و احساس مشارکت در دادرسی را در او از میان می برد. رویه «زندان به مثابه دادگاه»، بیش از آن که یک نوآوری فنّاورانه باشد، بیانگر غلبه منطق مدیریتی بر اصول دادرسی منصفانه است. این شیوه، با تنزل جایگاه متهم از یک سوژه فعال به یک ابژه تحت کنترل، فرایند دادرسی را از ماهیت عدالت محور خود تهی می کند و به تشریفات کنترل محوری بدل می سازد که در آن «اصالت صورت بر ماهیت» حاکم است.
Prison as Courtroom; Electronic Trial of Incarcerated Defendants
This research analyzes the practice of "prison as courtroom" in the Iranian judicial system. The primary objective is to examine how the electronic conduct of trial sessions for incarcerated defendants affects the fundamental principles of a fair trial, including the equality of arms, the impartiality of the court, the presumption of innocence, and the defense rights of the defendant. The present study was conducted with a qualitative approach, and data were collected through non-participant observation of trial sessions (in-person and electronic) and semi-structured interviews with 50 judicial officials, lawyers, defendants, and prison staff. The purposive sampling process continued until theoretical saturation was reached. Findings indicate that this practice, by creating a structural inequality, shifts the geometry of power in favor of public and private claimants and violates the principles of the equality of arms and the impartiality. Severe communication restrictions negate the defendant's right to effective access to a lawyer. Furthermore, displaying the defendant in a prison environment and eliminating non-verbal cues weakens the "presumption of innocence" and reinforces the "presumption of guilt" in the judge's mind. Finally, the integration of the courtroom into the disciplinary logic of the prison inculcates a spirit of submission and obedience in the defendant and eliminates their sense of participation in the trial. The practice of "prison as courtroom" is less of a technological innovation and more indicative of the dominance of managerial logic over the principles of a fair trial. This approach, by demoting the defendant from an "active subject" to an "object under control", empties the trial process of its justice-oriented essence and transforms it into a control-oriented formality in which "the primacy of form over substance" prevails.
تبلیغات
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
