زیان دیدگان متعدد — دوم در مثال فوق اگر دو نفر

۱ - همانطور که ملاحظه میشود ماده ۱۲ بین زبان دیدگان داخل وسیله نقلیه و خارج از آن تفاوت نهاده و آثاری بر این تفاوت مترتب نموده است. زیرا در مورد زیان دیدگان خارج از وسیله نقلیه تا ده برابر سقف تعهدات بدنی باید خسارت را جبران کرد ولی در مورد زیان دیدگاه داخل وسیله ظرفیت مجاز هر تعداد که بود، معیار تعهد بیمه گر است. همچنین هر چند صندوق تأمین خسارات بدنی در هر دو مورد باید خسارات مازاد بر تعهد بیمه گر را جبران کند اما با جبران زبان دیدگان خارج از وسیله حق مراجعه به مسبب حادثه را ندارد که بند ۳ تبصره ۳ ماده ۲۵ قانون مذکور نیز تصریح دارد در حالی که در مورد زیان دیدگان داخل وسیله نقلیه صندوق بعد از جبران خسارت میتواند به مسبب حادثه مراجعه و خسارات را دریافت دارد. ۳۴۷ تبصره ۱ در موارد زیر صندوق نمی تواند برای بازیافت به مسبب حادثه رجوع کند: ... ۳- ۲- در مواردی که زبان دیدگان خارج از وسیله نقلیه بیش از سقف تعهدات بیمه گر موضوع تبصره ماده (۱۲) این قانون باشند. در مورد زبان دیدگان داخل وسیله نقلیه ظرفیت مجاز در سقف تعهدات بدنی ضرب می شود. بنابراین اگر ظرفیت مجاز ۵ نفر باشد در تعهدات بدنی سال صدور بیمه نامه ضرب شده و رقمی به دست می آید که باید بین همه زبان دیدگان با هر نوع زبان بدنی، عادلانه تقسیم شود. معیار تقسیم نیز نه مساوی که معیار نسبی است. با این حال عبارت با رعایت تبصره ماده (۹) و ماده (۱۳) این قانون که در مورد هر دو دسته زیان دیده قابل اعمال است. از چند جهت مبهم به نظر می رسد. تبصره ماده ۹ قانون مربوط به تعدد دیات و ماده ۱۳ نحوه تصفیه خسارت را تصریح می کند. نخست - اشکال در مورد الحاق تبصره ماده ۹ است زیرا معلوم نیست چگونه باید تعهد بیمه گر را در مورد زبان دیدگان داخل وسیله نقلیه محاسبه کرد. فرض شود ظرفیت اتومبیل ۴ نفر و دیه نیز ۱۰۰ میلیون تومان است اما ۵ نفر داخل وسیله حضور داشته و کشته شده اند. در این فرض که مجموع تعهد بیمه گر معادل ۴۰۰ میلیون تومان خواهد بود، از هر یک از افراد یک پنجم دیه کسر می شود. دوم در مثال فوق اگر دو نفر از زبان دیدگان مشمول تبصره ماده ۹ باشند؛ به این صورت که سه تن کشته شده اند و دو نفر دیگر زنده اند و مشمول تعدد دیه میباشند؛ در این صورت تعهد بیمه گر معادل همان ۴۰۰ میلیون تومان است یا معادل ۶۰۰ میلیون با احتساب تعدد دیات دو زیان دیده یا وضع دیگری دارد؟ تردید از این روست که ممکن است اشاره به تبصره ماده ۹ و نیز ماده ۱۳ به جهت لزوم رعایت مقررات مذکور است تا شبهه ای در این مورد وجود نداشته باشد. در این صورت تعهد بیمه گر در هر حال از همان ۴۰۰ میلیون تومان بیشتر نخواهد شد ولی دو زبان دیده اخیر باید از صندوق دیه مازاد را دریافت دارند و نیز ممکن است منظور همان افزایش تعهد بیمه گر با رعایت تعدد دیات باشد. دقت بیشتر نشان می دهد که چند تفسیر را ممکن است به عبارت مذکور نسبت داد: ۳۴۸ ماده ۱۳ بیمه گر یا صندوق حسب مورد مکلفند خسارت بدنی تعلق گرفته به شخص ثالث را به قیمت یوم الاداء و با رعایت این قانون و سایر قوانین و مقررات مربوط پرداخت کنند. بیمه گر در صورتی که خسارت بدنی که به زبان دیده پرداخت نموده بیشتر از تعهد وی مندرج در ماده (۸) این قانون باشد، می تواند نسبت به مازاد پرداختی به صندوق رجوع یا در صورت موافقت صندوق در حسابهای فیمابین منظور کند مشروط بر اینکه افزایش مبلغ قابل پرداخت بابت دیه منتسب به تأخیر بیمه گر نباشد. تبصره در صورتی که خسارت بدنی زبان دیده بیشتر از تعهد شرکت بیمه مندرج در ماده (۸) این قانون باشد. شرکت بیمه مکلف است. بلافاصله مراتب مذکور و کلیه مستندات پرونده مربوط را از طریق سامانه الکترونیک موضوع ماده (۵۵) به صندوق و بیمه مرکزی اطلاع دهد.