سابقه قضاوت در اسلام (قواعد فقه): دیدگاه فقها درباره پذیرش قضاوت

البته بیان این مساله که فقهای بزرگ از تصدی منصب قضا به قیمت زجر و حبس و در بدری امتناع می‌کردند، بدین معنی نیست که هر کس منصب قضا را می‌پذیرفت تقوای کمتری داشت. چون می‌دانیم که قبول منصب قضا واجب کفایی است و اجرای وظائف قضایی انجام یک تعهد مذهبی و عبادت است. بنابراین عده‌ای از فقهای باتقوا قبول قضاوت و حل و فصل دعاوی مسلمین را عبادت می‌دانستند، و به همین جهت آن را قبول می‌کردند؛ ولی چنان که گفتیم بعضی که کار را بسیار دشوار می‌دیدند و این مقام را واجد آن چنان اهمیتی می‌دانستند که باید عادلتر و داناتر از آنها آن را تصدی کند و ترس از این داشتند که در تشخیص حقیقت دعاوی و اجرای حکم الهی دچار اشتباه شوند از قبول آن به هر کیفیت امتناع می‌کردند. عده‌ای که واجد این صفات باشند هم در آن زمان قلیل بودند و هم امروز کم یافت می‌شوند. منبع: ج۴، ص۷۰ · المبسوط، ج۱۶، ص۸۰ · بدایع الصنایع، کتاب القضاء، ص۹۰