سوگند استظهاری — دو ماده فوق الذکر

بقای آن در نزد حاکم ثابت نباشد، حاکم می تواند از مدعی بخواهد که بر بقای حق خود، قسم یاد کند. در این مورد کسی که از او مطالبه قسم شده است نمی تواند قسم را به مدعی علیه رد کند. حکم این ماده در موردی که مدرک دعوا سند رسمی است، جاری نخواهد بود. ب. ت. ب. دو ماده فوق الذکر، قدر متیقن، این است که سوگند استظهاری در جایی مصداق دارد که دعوای سوگند موضوع مواد ۲۷۸ و ۲۷۹ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور بر علیه میت اقامه شده باشد. حال سوالی مطرح است که در ماده ۲۷۸ قانون آیین دادرسی مدنی، سوگند خواهان بر دعوای میت را مطلقاً لازم دانسته است چه آنکه دلیل خواهان، ناقص باشد یا کامل باشد؛ اما در ماده ۱۳۳۳ قانون مدنی آمده است، در صورتی که دلایل اقامه شده ناقص باشد، سوگند استظهاری لازم است. در این خصوص جمع بین این دو ماده، برخی ها قائل بر این هستند که چون قانون آیین دادرسی مدنی موخر است، قانون سابق که قانون مدنی باشد را نسخ می کند. در نتیجه سوگند استظهاری برای اثبات دعاوی علیه میت لازم است؛ البته در ماده ۱۳۳۳ قانون مدنی آمده است که در مواردی که مدرک دعوا سند رسمی باشد در چنین صورتی، سوگند استظهاری لازم نخواهد بود. هر چند که در این خصوص به اطلاق استناد می کنند و سو وگند استظهاری را لازم می دانند. اما برخی از حقوقدانان اعتقاد دارند که اگر سند رسمی به نحوی باشد که هم توان اثبات وجود حق و هم توان اثبات بقای آن را داشته باشد، مانند اسناد مالکیت اموال غیر منقول، در این صورت سوگند استظهاری لازم نیست. ولی اگر سند رسمی توان اثبات بقای حق را نداشته باشد سوگند استظهاری لازم است.(عبداله، شمس، آیین دادرسی مدنی، دوره پیشرفته، جلد ۳، پارگراف ۴۶۵) لازم به ذکر است در خصوص سو سوگند استظهاری، سوالاتی مطرح است که به شرح ذیل اشاره می شود