سیاست (فقه): شئون حکومت

شئون حکومت در دو حوزه کلی قابل طرح است: حوزه قانون گذاری و حوزه اجرا . ۶. ۱ - قانون گذارى وجود قانون براى بشر یک ضرورت است؛ زیرا انسانها در تعاملات اجتماعی با یکدیگر و اصطکاکها و اختلافات ناشى از خواستهای درونی در مقام ارضاى آنها، نیازمند قوانینى هستند که حدّ و مرز حق و تکلیف هر فرد را مشخص کند و کسى نتواند از آن فراتر گام نهد. شکى نیست که حق قانون گذاری ( تشریع قانون ) از آنِ خدای متعال است که آفریننده هستی و روزی دهنده مادی و معنوی بندگان خود و داناى به مصالح و مفاسد واقعی آنان و توانای علی الاطلاق است. بنابر این، جز او کسى- حتى اجماع آحاد یک جامعه یا همه انسانهاى روى زمین - حق اعتبار و انشاء امر و نهی ندارد و نمى‌تواند قانون آفرین باشد. ۶.۱. ۱ - قوانین مندرج در متن کتاب و سنت از دیدگاه اسلام ، قوانین دو گونه‌اند: نخست قوانینى که در متن کتاب یا سنّت معتبر آمده است. این نوع قوانین، ثابت و تغییرناپذیرند که خود بر دو قسم است: قسم نخست به طور مستقیم از جانب خداوند متعال وضع شده است و قسم دوم قوانینى است که خداوند متعال ، حق وضع و تشریع آنها را به پیامبر اعظم صلّى اللَّه علیه و آله و دیگر معصومان علیهم السّلام عطا کرده است؛ چنان که مفاد برخى روایات چنین است. ۶.۱. ۲ - احکام حکومتی و ولایی نوع دوم، قوانین جزئی ، موقت و موردی است که در متن کتاب و سنت نیامده و از آنها به احکام حکومتی و ولایی تعبیر مى‌شود. شکى در ثبوت حق وضع چنین قوانینى براى معصومان علیهم السّلام نیست؛ لیکن در باره غیر معصوم؛ یعنى فقیه جامع شرایط ، همچنین حدود و موارد آن، دیدگاههاى مختلفى وجود دارد. منبع: حقوق و سیاست در قرآن، ص۹۹