سیر مالکیت در ایران و چگونگی ثبت اسناد و املاک
نویسندگان:
سید جلیل محمدی
منبع:
کانون 1379 شماره 21
حوزههای تخصصی:
حوزههای تخصصی حقوق حقوق خصوصی حقوق مدنی اموال و مالکیت
حوزههای تخصصی حقوق حقوق خصوصی حقوق ثبت
دریافت مقاله
آرشیو
آرشیو شمارهها:
۱۵۴
سال ۱۳۹۰ (۹)
- کانون سال پنجاه و سوم دی 1390 شماره 124
- کانون سال پنجاه و سوم آذر 1390 شماره 123
- کانون سال پنجاه و سوم آبان 1390 شماره 122
- کانون سال پنجاه و سوم مهر 1390 شماره 121
- کانون سال پنجاه و سوم شماره مرداد و شهریور 1390 شماره 119 و 120
- کانون سال پنجاه و سوم تیر 1390 شماره 118
- کانون سال پنجاه و سوم خرداد 1390 شماره 117
- کانون سال پنجاه و سوم اردیبهشت 1390 شماره 116
- کانون سال پنجاه و سوم فروردین 1390 شماره 115
سال ۱۳۸۹ (۱۲)
- کانون سال پنجاه و دوم دی 1389 شماره 112
- کانون سال پنجاه و دوم مرداد 1389 شماره 107
- کانون سال پنجاه و دوم بهمن 1389 شماره 113
- کانون سال پنجاه و دوم مهر 1389 شماره 109
- کانون سال پنجاه و دوم اسفند 1389 شماره 114
- کانون سال پنجاه و دوم آبان 1389 شماره 110
- کانون سال پنجاه و دوم شهریور 1389 شماره 108
- کانون سال پنجاه و دوم آذر 1389 شماره 111
- کانون سال پنجاه و دوم خرداد 1389 شماره 105
- کانون سال پنجاه و دوم تیر 1389 شماره 106
- کانون سال پنجاه و دوم اردیبهشت 1389شماره 104
- کانون سال پنجاه و دوم فروردین 1389 شماره 103
سال ۱۳۸۸ (۲)
- کانون 1388 شماره 92
- کانون 1388 شماره 91
سال ۱۳۸۷ (۱۱)
- کانون 1387 شماره 90
- کانون 1387 شماره 89
- کانون 1387 شماره 88
- کانون 1387 شماره 87
- کانون 1387 شماره 86
- کانون 1387 شماره 85
- کانون 1387 شماره 84
- کانون 1387 شماره 83
- کانون 1387 شماره 81 و 82
- کانون 1387 شماره 80
- کانون 1387 شماره 79
سال ۱۳۸۶ (۱۰)
- دوره دوم کانون سال چهل و نهم آبان 1386 شماره 74
- کانون سال چهل و نهم مهر 1386 شماره 73
- کانون سال چهل و نهم شهریور 1386 شماره 72
- کانون سال چهل و نهم مرداد 1386 شماره 71
- کانون سال چهل و نهم خرداد و تیر 1386 شماره 70
- کانون 1386 شماره 78
- کانون 1386 شماره 77
- کانون 1386 شماره 76
- کانون 1386 شماره 75
- کانون 1386 شماره 69
سال ۱۳۸۵ (۱۱)
- کانون 1385 شماره 68
- کانون 1385 شماره 67
- کانون 1385 شماره 66
- کانون 1385 شماره 65
- کانون 1385 شماره 64
- کانون 1385 شماره 63
- کانون 1385 شماره 62
- کانون 1385 شماره 61
- کانون 1385 شماره 60
- کانون 1345 شماره 5 و 6
- مجله کانون سال 1385 شماره 64
سال ۱۳۸۴ (۴)
- کانون سال چهل و هشتم بهمن و اسفند 1384 شماره 59
- کانون 1384 شماره 58
- کانون 1384 شماره 57
- کانون 1384 شماره 56
سال ۱۳۸۳ (۷)
- کانون سال چهل و هفتم شهریور و مهر 1383 شماره 52
- کانون 1383 شماره 55
- کانون 1383 شماره 54
- کانون 1383 شماره 53
- کانون 1383 شماره 51
- کانون 1383 شماره 50
- کانون 1383 شماره 49
سال ۱۳۸۲ (۸)
- کانون سال چهل و ششم شهریور و مهر 1382 شماره 45
- کانون سال چهل و ششم خرداد 1382 شماره 42
- کانون سال چهل و ششم اردیبهشت 1382 شماره 41
- کانون 1382 شماره 48
- کانون 1382 شماره 47
- کانون 1382 شماره 46
- کانون 1382 شماره 44
- کانون 1382 شماره 43
سال ۱۳۸۱ (۱۱)
- کانون سال چهل و ششم اسفند 1381 و فروردین 1382 شماره 40
- کانون 1381 شماره 39
- کانون 1381 شماره 38
- کانون 1381 شماره 37
- کانون 1381 شماره 36
- کانون 1381 شماره 35
- کانون 1381 شماره 34
- کانون 1381 شماره 33
- کانون 1381 شماره 32
- کانون 1381 شماره 31
- کانون 1381 شماره 30
سال ۱۳۸۰ (۵)
- کانون 1380 شماره 29
- کانون 1380 شماره 28
- کانون 1380 شماره 27
- کانون 1380 شماره 26
- کانون 1380 شماره 25
سال ۱۳۷۹ (۵)
- کانون 1379 شماره 23
- کانون 1379 شماره 22
- کانون 1379 شماره 21
- کانون 1379 شماره 20
- کانون 1379 شماره 18
سال ۱۳۷۸ (۶)
- کانون 1378 شماره 17
- کانون 1378 شماره 16
- کانون 1378 شماره 15
- کانون 1378 شماره 14
- کانون 1378 شماره 13
- کانون 1378 شماره 12
سال ۱۳۷۷ (۶)
- کانون 1377 شماره 11
- کانون 1377 شماره 10
- کانون 1377 شماره 9
- کانون 1377 شماره 8
- کانون 1377 شماره 7
- کانون 1377 شماره 6
سال ۱۳۷۶ (۴)
- کانون 1376 شماره 4
- کانون 1376 شماره 3
- کانون 1376 شماره 2
- کانون 1376 شماره 1
سال ۱۳۵۴ (۵)
- کانون 1354 شماره 10
- کانون 1354 شماره 8
- کانون 1354 شماره 7
- کانون 1354 شماره 6
- کانون 1354 شماره 5
سال ۱۳۵۳ (۴)
- کانون 1353 شماره 4
- کانون 1353 شماره 3
- کانون 1353 شماره 2
- کانون 1353 شماره 1
سال ۱۳۵۲ (۴)
- کانون 1352 شماره 12
- کانون 1352 شماره 11
- کانون 1352 شماره 10
- کانون 1352 شماره 9
سال ۱۳۵۱ (۳)
- کانون 1351 شماره 7
- کانون 1351 شماره 5
- کانون 1351 شماره 4
سال ۱۳۵۰ (۲)
- کانون 1350 شماره 1
- کانون 1350 شماره 11
سال ۱۳۴۹ (۱)
- کانون 1349 شماره 7 و 8
سال ۱۳۴۷ (۱)
- کانون 1347 شماره 1
سال ۱۳۴۶ (۴)
- کانون 1346 شماره 3
- کانون 1346 شماره 2
- کانون 1346 شماره 1
- کانون 1346 شماره 10
سال ۱۳۴۵ (۳)
- کانون 1345 شماره 9
- کانون 1345 شماره 8
- کانون 1345 شماره 3
سال ۱۳۴۴ (۶)
- کانون 1344 شماره 11 و 12
- کانون 1344 شماره 10
- کانون 1344 شماره 9
- کانون 1344 شماره 7
- کانون 1344 شماره 3 و 4
- کانون 1344 شماره 2
سال ۱۳۴۳ (۸)
- کانون 1343 شماره 11 و 12
- کانون 1343 شماره 10
- کانون 1343 شماره 9
- کانون 1343 شماره 8
- کانون 1343 شماره 7
- کانون 1343 شماره 6
- کانون 1343 شماره 4 و 5
- کانون 1343 شماره 2
سال ۱۳۴۲ (۲)
- کانون 1342 شماره 11 و 12
- کانون 1342 شماره 9
چکیده
متن
______________________________
1. دادستان دادسرا و دادگاههای انتظامی سردفتران.
________________________________________
صدور سند مالکیت
پس از اتمام جریان مقدماتی ثبت، مثل: قبول درخواست ثبت، انتشار آگهیهای نوبتی و تحدیدی، انجام عملیات تحدید حدود و نقشه برداری، (با ذکر طول ابعاد و تعیین مساحت) عدم وصول اعتراض به اصل و حدود و حقوق در مدتهای قانونی، ملک در دفتر املاک ثبت میشود و مطابق ثبت دفتر املاک به نام مالک سند مالکیت صادر میگردد.(1)
«همین که ملکی برابر قانون در دفتر املاک به ثبت رسید دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی که ملک مزبور به او منتقل گردیده است و این انتقال در دفتر املاک ثبت شده یا اینکه ملک مذکور از مالک به او به ارث رسیده باشد مالک خواهد شناخت.
در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به اسم وُراث ثبت میشود که وراثت و انحصار آنها محرز و در سهم الارث بین آنها توافق بوده و یا در صورت اختلاف، حکم نهائی در آن باب صادر شده باشد.»(2)
______________________________
1. ماده 21 قانون ثبت و ماده 75 ـ 103 آئین نامه قانون ثبت اسناد واملاک 1317 و اصلاحات بعدی آن.
2. ماده 22 قانون ثبت.
________________________________________
هدف، وظایف و اثرات قانون ثبت اسناد و املاک
الف) هدف
تثبیت و استحکام و حفظ حقوق و مالکیت مشروع افراد و تضمین اعتبار رسمی برای اسناد از طریق اجرای قوانین و مقررات ذی ربط و ثبت شرکتهای تجاری و غیر تجاری و ثبت علائم و اختراعات و مالکیتهای صنعتی و (معنوی) و حمایتهای قانونی از آنها و اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا.(1)
ب) وظایف اساسی
1 ـ اجرای تمامی قوانین و مقررات و ضوابط مربوط به ثبت اسناد و املاک در سطح کشور و کلیه وظایفی که مطابق قوانین و مقررات سایر وزارتخانهها و سازمانهای دولتی در جهت همکاری با آنها بعهده سازمان ثبت اسناد و املاک محول گردیده است.
2 ـ تنظیم روابط حقوقی افراد و ختم دعاوی و استقرار مالکیت و جلوگیری از دعاوی ناشی از روابط مالی و تأمین حقوق صاحبان اموال از طریق اجرای قوانین و مقررات مربوطه.
3 ـ صدور پروانه و اجازه اشتغال به کار سردفتران و دفتریاران اسناد رسمی و ازدواج و طلاق و اجازه گواهی امضای سردفتران اسناد رسمی طبق مقررات مربوطه و اِعمال نظارت در حُسن جریان امور دفاتر مذکور.
4 ـ ثبت شرکتهای تجارتی و موءسسات غیر تجاری داخلی و خارجی در ایران بر اساس مقررات موضوعه.
5 ـ ثبت علائم تجاری و اختراعات داخلی و خارجی در ایران طبق ضوابط قانونی.
6 ـ حمایت از اسناد رسمی تنظیمی در قالب اجرای مفاد اسناد رسمی ب. ت. ب. مقررات و آئین نامههای مربوطه و حل و فصل اختلافات افراد ناشی از روابط مالی آنها با یکدیگر و اعتبار بخشیدن به عقود و اسناد رسمی تنظیمی در دفاتر.
______________________________
1. شرح وظایف سازمان ثبت اسناد و املاک کشور جمهوری اسلامی ایران. تهیه شده به وسیله اداره کل بودجه و تشکیلات سازمان.
________________________________________
7 ـ فراهم نمودن موجبات اجرای کامل طرح تهیه نقشههای بزرگ مقیاس (کاداستر) و تطبیق و تکمیل نقشههای مذکور با مدارک ثبتی در سطح کشور به منظور افزایش دقت در تعیین صدور املاک و برقراری سیستم رقومی به جای سیستم دستی و توصیفی ثبت اسناد و املاک و نگهداری اطلاعات و پروندههای ثبتی به طریق مکانیزه با استفاده از امکانات رایانهای در سطح کشور.
8 ـ جمع آوری و نگهداری آمار و اطلاعات مربوط به وصول و ایصال عواید و درآمدهای قانونی سازمان و فعالیتهای مربوط به ثبت اسناد و املاک و شرکتها در سطح کشور و تعداد و مبلغ معاملات و اسنادی که به مرحله صدور اجرائیه رسیده است با به کارگیری روشهای مناسب و پیشرفته.(1)
اضافه مینماید بعد از انقلاب اسلامی برای تعیین وضع ثبتی ساختمانهائی که بر روی زمینهایی احداث شده بود و همچنین تعیین وضع ثبتی اراضی کشاورزی و نسقهای زراعی و باغات اعم از شهری و غیر شهری و اراضی خارج از محدوده شهر و حریم آن که مورد بهرهبرداری متصرفین است و اشخاص با سند عادی خریداری کردهاند به واسطه موانع قانونی صدور سند مالکیت برای آنها میسور نبود، قانونی در 5 ماده تحت عنوان: «قانون اصلاح و حذف موادی از قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 1310» در تاریخ 31/4/65 از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشت و به موجب تبصره 6 ذیل ماده 147 مقرر شد از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون به وسیله درج آگهی در روزنامه متقاضیان ظرف مدت یکسال درخواست خ. ر. ب. ادارات ثبت محل وقوع ملک تسلیم نمایند.
با اجرای این قانون از سال 1366 و تمدید آن در چند نوبت متناوب به مدتهای یک سال و دو سال و پنج سال تا به حال صدها هزار درخواست صدور سند به ادارات ثبت اسناد و املاک سراسر کشور رسیده و پرونده تشکیل گردیده است.
این پروندهها زیر نظر هیأتهایی به نام «حل اختلاف» که در هر واحد ثبتی تشکیل
______________________________
1. همان جزوه.
________________________________________
میگردد به ترتیب نوبت و به تدریج مورد رسیدگی قرار میگیرد و دستور صدور اسناد مالکیت متقاضیان برابر مقررات صادر میشود.
با اینکه انجام این مهم و کار عظیم خود نیاز به یک سازمان و تشکیلات مفصل و وسایل و امکانات جداگانهای دارد و مع ذلک سازمان ثبت با وجود کمبود نیروی انسانی و امکانات لازم کماکان علاوه بر سایر وظایف این کار بزرگ را هم سالهاست که انجام میدهد.
آثار قانون ثبت اسناد و املاک
قبل از تدوین و تصویب و اجرای قانون و مقررات ثبت و اجرای مفاد اسناد رسمی معاملات و داد و ستدها و قراردادها به وسیله اشخاصی که سوادِ خواندن و نوشتن داشتند به طور عادی تنظیم میشد و کمتر نوشته یا سند عادی بود که بدون دردسر و اختلاف مفاد آن عمل میگردید.
اختلافات ناشی از این گونه اسناد عادی در محضر مجتهدین و ریش سفیدان محلی طرح و حل و فصل میگردید و گاهی باعث تضییع حقوق اشخاص میشد.
اجرای قوانین در مقررات ثبت اسناد و املاک و آئین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و تأسیس دفاتر اسناد رسمی در سراسر کشور موجب شد که:
1 ـ وقتی نسبت به ملکی سند مالکیت صادر گردید و معاملات و تعهدات اشخاص در دفاتر اسناد رسمی ثبت شد دولت فقط کسی را که دارای سند مالکیت است یا مُطابق قانون ملک به او مُنتقل گردیده مالک میشناسد. در خصوص دفاتر اسناد رسمی هم سندی که بر طبق قوانین و مقررات به ثبت برسد رسمی است و تمام محتویات و امضاهای مندرج در آن معتبر خواهد بود و علاوه بر پذیرُفته شدن در محاکم و ادارات نسبت به طرفین و قائم مقام قانونی آنها دارای اعتبار کامل و رسمیّت خواهد بود.(1)
بنا براین ملکی که ثبت میشود یا اسنادی که مطابق قانون در دفاتر اسناد رسمی
______________________________
1. ماده 48، 70 و 71 قانون ثبت.
________________________________________
ثبت میشود مالک و صاحب آن مشخص میگردد و دیگر کسی نمیتواند با جعل و سند سازی ملک او را تصاحب نماید یا به حقوق و حدود آن تجاوز نماید.
2 ـ قُضات و مأمورین دولتی موظفند به اسناد ثبت شده اعتبار دهند و هرگاه از اعتبار دادن به اینگونه اسناد خودداری نمایند در دادگاه انتظامی یا اداری تعقیب میشوند و در صورتی که این تقصیر قُضات یا مأمورین بدون جهت قانونی باشد و به همین جهت ضرر مُسلم نسبت به صاحبان اسناد رسمی متوجّه شود، علاوه بر مُجازات اداری آنها به جُبران خسارات وارده نیز محکوم خواهد شد.(1)
3 ـ رونوشت و سوادی که مطابقت آن با ثبت دفتر گواهی شده است به منزله اصل سند خواهد بود مگر در صورت اثبات عدم مُطابقت رونوشت با ثبت دفتر.(2)
4 ـ مدلول کلیه اسناد رسمی راجع به دیون و سایر اموال منقول بدون احتیاج به حکمی از دادگاهها لازم الاجرا است مگر در مورد تسلیم عین منقولی که شخص ثالثی متصرف و مدعی مالکیت آن باشد.(3)
5 ـ کلیه اسناد رسمی راجع به معاملات املاک ثبت شده مستقلا و بدون مراجعه به دادگاهها لازم الاجرا است.(4)
6 ـ عموم ضابطین قوه قضائیه و دادگستری و سایر قوای دولتی مکلف هستند که در مواقعی که از طرف مأمورین اجرا به آنها مراجعه میشود در اجراء مفاد ورقه اجرائیه اقدام کنند.(5)
7 ـ با اجرای قانون ثبت اسناد و املاک و با وجود گسترش و توسعه سریع شهرها و افزایش قیمت سرسام آور اراضی و املاک در سراسر کشور به ویژه در شهرهای بزرگ به همان نسبت که از طریق صدور سند مالکیت در ثبت املاک و ثبت کلیه عقود و معاملات در دفاتر اسناد رسمی و اجرای مفاد اسناد رسمی در ادارات اجرای ثبت وضع
______________________________
1. ماده 73 قانون ثبت.
2. ماده 74 قانون ثبت.
3. ماده 92 قانون ثبت.
4. ماده 93 قانون ثبت.
5. ماده 95 قانون ثبت.
________________________________________
مالکیتها تثبیت و حقوق افراد ذینفع وصول میشود دعاوی و اختلافات حقوقی به نسبت به میزان قابل توجهی در محاکم دادگستری کاهش مییابد.
8 ـ هنگامی که ملکی ثبت شدهرگونه نقل و انتقال و اقدام نسبت به آن در پرونده ثبتی یا در دفتر املاک (در مورد املاکی که دارای سند مالکیت است) انعکاس مییابد و این امر از سوء استفاده اشخاص یا تنظیم اسناد معارض جلوگیری میکند.
9 ـ پروندههای ثبتی و اسناد و مدارک موجود در آنها و فعل و انفعالات بعدی در موقع بروز اختلاف بین مالکین و مجاورین املاک یا سایر اشخاص در جهت تشخیص حق از ناحق به دادگاهها کم موءثری میکند.
10 ـ ثبت شرکتهای تجاری و غیر تجاری و مالکیتهای صنعتی و معنوی، علائم و اختراعات و اسامی تجارتی در ادارات ثبت (ثبت شرکتها) موجب امنیت مالکیت معنوی و مادی اشخاص و سرمایهگذاریها و فعالیتهای (صنعتی، تجاری و بازرگانی، کشاورزی و غیره) میشود.
11 ـ ثبت اسناد و املاک نقش چشمگیری از نظر اقتصادی در تأمین قسمتی از بودجه کشور دارد بطوری که درآمد ثبت از سال 1368 تا پایان سال 1376 (مدت 9 سال) بالغ بر مبلغ 817/409/287/161/2 ریال بوده است.(1)
همچنین درآمد اداره کل ثبت استان تهران به تنهائی در سال 1379 قریب به چهارصد و شصت میلیارد ریال بوده است.
12 ـ علاوه بر تأمین مبلغ قابل توجهی از درآمد دولت بطور مستقیم مبالغ هنگفتی مالیات، عوارض، حق بیمه کارخانجات و شرکتها، حقوق گمرکی، بدهیهای اشخاص بابت آب و برق و گاز و تلفن و جرائم رانندگی خودروها هنگام تنظیم و ثبت اسناد به طور غیر مستقیم به وسیله دفاتر اسناد رسمی ثبت وصول و به حساب درآمد دولت منظور میگردد.
______________________________
1. روزنامه کیهان مورخ هفتم مردادماه 1377، مصاحبه ریاست وقت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور.
________________________________________
تبلیغات
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
