شاعران عصر اهل بیت: شاعران عصر ائمه اطهار

در دوره ائمه اطهار (علیهم‌السّلام) از هر دو نوع شاعران مذکور وجود داشته‌اند، عده‌ای در مسیر ائمه اطهار و عده‌ای در راه حمایت از امویان یا عباسیان . شاعران و سخنوران به منزله روزنامه‌های آن عصر بودند که هر یک جهت‌گیری سیاسی و ویژه‌ای را مطرح می‌ساختند و از آن دفاع می‌کردند و با زبانی مؤثر و شیوه‌ای رساء دلائلی بر حقانیت گرایش سیاسی خود اقامه می‌نمودند و دلائل رقبای خود را مردود می‌ساختند.» شاعران هواخواه علویان در قصاید خود که غالباً سرشار از نوعی عاطفه شورانگیز ناشی از احساس مظلومیت است، استدلالهای شعرای عباسی را رد می‌کردند و برای حقانیت ادعای ائمه شیعه (علیهم‌السّلام) اشعاری ارائه می‌نمودند. او یکی از اصحاب رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و شاعر مخصوص پیامبر بود. وقتی نور اسلام شبه جزیره عربستان را روشن کرد او اسلام آورد و شعرش را در خدمت پیامبر اسلام قرار داد. برخی گفته‌اند او اولین شاعر در عهد اسلام بود که شعر دینی سروده است. پیامبر خدا او را مشمول دعای خویش گردانید و به او فرمود: تا زمانی که با اشعارش ما را یاری می‌دهی با روح القدس تائید می‌شوی. از حسان بن ثابت دیوان شعری باقی مانده است. ابتدا جزء خوارج بود و سپس مذهب کیسانیه را برگزید و در نهایت به راه راست هدایت شد، بیدار گشته و به جمع شیعه امامیه پیوست. تولدش به سال ۱۰۵ هجری در عمان بوده است و رشد نمو و زندگی اش در بصره . دیوان شعری از او بر جای مانده است. ۲. ۳ - کمیت بن زیاد اسدی « کمیت بن زید بن خیس اسدی کوفی » در سال ۶۰ هجری در کوفه به دنیا آمد. او خطیبی فقیه و ادیبی شجاع بود. برخی گفته‌اند بیش از ۵۰۰۰ بیت شعر سروده است و دیوان شعری هم از او باقی است. کمیت از شعرائی بود که به مدح ائمه اطهار می‌پرداخت و از مشهور‌ترین اشعار او به « هاشمیات » می‌توان اشاره کرد. هاشمیات قصائدی بوده است که در مدح اهل بیت و‌ هاشمیین سروده شده است. این شاعر مورد توجه و عنایت خاص ائمه بوده است. از خود او روایت شده است که می‌گوید: بر امام صادق (علیه‌السّلام) وارد شدم، حضرت فرمود: به خدا‌ی کمیت اگر مالی نزدمان بود به تو می‌دادیم اما همان مطلبی را که رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) به حسان فرمود ما نیز همان را در مورد تو می‌گوئیم، آن حضرت فرمود: «پیوسته روح القدس با توست تا زمانی که با اشعارت از ما دفاع کنی» کمیت از جمله شعرائی است که محضر سه امام بزگوار یعنی امام سجاد (علیه‌السّلام) ، امام باقر (علیه‌السّلام) و امام صادق (علیه‌السّلام) را درک کرده است و با آنها ملاقات داشته است. وفات او به سال ۱۲۶ هجری بوده است. ۲. ۴ - دعبل خزاعی « دعبل خزاعی » در سال ۱۴۲ یا ۱۴۸ هجری در شهر کوفه به دنیا آمد. بعد از مدتی در بغداد ساکن شد. او از بزرگان شعرا عرب در ایام خلافت عباسیان بوده است. او کتاب « طبقات الشعراء » را تالیف کرده و دیوان شعری هم دارد. در سال ۲۴۶ و یا به قولی ۲۴۵ در عراق وفات یافته است. دعبل شعرش را خواند، امام (علیه‌السّلام) برای او دعا کرد سپس فرمود: آیا در اینجا دو بیت به قصیده ات اضافه نکنم تا به آنها شعرت را پایان دهی؟ گفت: ‌ای پسر پیامبر آری و آن حضرت دو بیت به آن قصیده اضافه نمود». ۲. ۵ - فرزدق همام بن غالب تحیمی‌ بصری شاعر مشهور زمان امام سجاد (علیه‌السّلام) بوده است. بعد از جنگ جمل پدرش او را به محضر علی (علیه‌السّلام) آورد و به حضرت عرض کرد که او شاعر است. انبوه جمعیت به گونه‌ای بود که هشام تلاش می‌کرد خ. ر. ب. حجر الاسود برساند اما قادر نبود، در این هنگام امام زین العابدین (علیه‌السّلام) که خانه کعبه را طواف کرده بود به حجر الاسود رسید. مردم کنار رفتند تا حضرت به راحتی بتواند حجر الاسور را استلام کند. در این هنگام مردی از اهل شام به هشام گفت: این چه کسی است؟ هشام گفت: او را نمی‌شناسم. در این هنگام فرزدق گفت من او را می‌شناسم و شعر معروف خویش در مورد امام سجاد (علیه‌السّلام) را سرود: هذا الَّذی تَعْرفُ البَطْحاءُ وَطائه و البَیْتُ یَعْرِفهُ و الحِلُّ و الْحرمُ؛ منبع: پیشوای صادق، چاپ اول، تهران دفتر نشر فرهنگ اسلامی‌۱۳۸۳، ص۸۲، به نقل از «العباسیون الاوائل · پیشوای صادق، چاپ اول، تهران دفتر نشر فرهنگ اسلامی‌۱۳۸۳، ص۸۳-۸۴ · مشاهیر شعراء شبعه، چاپ ۱، قم مکتبه الادیبه المختصه، ۱۴۲۱، ج۱، ص۳۳۸ · مشاهیر شعراء شبعه، چاپ ۱، قم مکتبه الادیبه المختصه، ۱۴۲۱، ج۱، ص۱۹۰ · الذریعه، چاپ سوم، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۳، ج۲۵، ص۱۵۶ · الذریعه، چاپ سوم، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۳، ج۹، ص۹۲۲ · بحارالانوار، ج۳۵، ص۲۰۴ · قم، مؤسسه آل البیت (علیه السّلام)، سال ۱۴۰۴، ج۲، ص۴۶۶ · مشاهیر شعراء شبعه، چاپ ۱، قم مکتبه الادیبه المختصه، ۱۴۲۱، ج۲، ص۱۳۴ · صحیفة الرضا، چاپ اول، قم، دفتر انتشارات اسلامی‌۱۳۷۳هجری، ص۷۵ · دالفکر، ۱۴۱۵، ج۶۸، ص۷۶ · مشاهیر شعراء شبعه، چاپ ۱، قم مکتبه الادیبه المختصه، ۱۴۲۱، ج۵، ص۲۳۰-۲۳۱ · چاپ ۱، مشهد مجمع البحوث الاسلامیه، ۱۴۱۳، ج۳، ص۵۴