شرایط قانونی منع بازداشت اثاثیه و وسایل زندگی — اسباب و اثاثیه زندگی برای برطرف شدن

اسباب و اثاثیه زندگی به نحو مطلق و به هر میزان و ارزش و یا به هر تعداد مشمول مستثنیات دین نیست بلکه برای رفع جریان بازداشت نیازمند وجود شرایط و ویژگی هایی است. به عبارتی اگر چه بند (ب) ماده ۲۴ ق.ن.ا.م.م اثاثیه مورد نیاز زندگی را در قلمرو موال غیر قابل بازداشت قرار داده است اما این وضعیت بدون قید و شرط نیست. برای برخورداری وسایل مزبور از وصف مستثنیات دین، وجود شرایط ذیل ضروری است. منشأ برقراری این شرایط حکم قانون منطق حاکم بر اجرا و عرف جاری است: ۱ - اسباب و اثاثیه زندگی برای برطرف شدن نیازهای ضروری داد باخته و افراد تحت تکفل وی باشد. مهمترین شرط برای توقف و منع بازداشت این وسایل کاربرد ضروری و حتمی برای گذران زندگی فرد و افراد خانواده اوست. در رسیدن به این معیار باید از عرف کمک گرفت بر پایه این شرط وسایلی چون فرش ماشینی یخچال ایرانی وسایل پخت و پز ظروف غذاخوری و آشپزی گاز یک دست مبل معمولی، یک عدد کتابخانه معمولی تختخواب لباس و وسایل خواب در حد متعارف کولر و بخاری یا دستگاه سرمایشی و گرمایشی تلویزیون ساعت دیواری معمولی کمد لباس و وسایل از این دست درخور بازداشت نیست. به حکم منطق و عرف روشن است که بازداشت این وسایل گذران زندگی را بر شخص و خانواده او دشوار و بغرنج می سازد. نسبت به این وسایل به حدی نیاز ضروری آشکار هست که حتا بدون واکنش ابتدایی داد باخته دادورز باید جریان بازداشت را از آنها بردارد. مگر آن که شخص داد باخته خود با میل و اراده خویش این وسایل را برای استیفای محکوم به معرفی نماید یا پس از اعتراض داد برده با تشخیص دادرس اجرا وسایل مزبور از جمله به جهت تعداد فراتر از نیاز، مستثنیات دین دانسته نشود. وسایلی که جنبه تجملی داشته و ضروری یک زندگی معمولی نیست مثل وسایل دوری ظروف نقره، مجسمه و تابلوی زینتی نقاشی تابلوی فرش اشیاء عتیقه و باستانی از شمون بند زب) ماده ۲۴ ق. نا م م خارج است. در این بین شیء یا وسیله ای که به عنوان میراث گذشتگان دست به دست گشته و یادآور گذشته و خاطرات آبا و اجدادی شخص است مانند آینه شمعدان قدیمی یا کتاب نفیس خطی، بنظر در جهت حفظ پیوند و وابستگی عاطفی شخص باید از بازداشت مصون باشد. اما مقررات خشک اجرا و نصل فراگیری داسته بازداشت تاب پذیرش این پندار را ندارد و در رویه اجرا حقوق دشیرده بر محور بازداشت به آن تسری می یابد. اسباب و وسایل زندگی به تعداد کافی باشد. اگر در منزل داد باخته دو دستگاه تلویزیون یا چند دست مبل و یا چند تخته فرش باشد، قدر مسلم وسایل اضافی در خور بازداشت است. برخی خانواده ها افزون بر اتاق نشیمن در اتاق خواب هم تلویزیون مستقر می نمایند. یا بیش از تعداد متعارف فرش در منزل پهن می کنند. بدیهی است تعدد این وسایل نشانه نیاز ضروری نیست و حق داد برده در بازداشت و دریافت محکوم به بر حق بهره مندی خارج از نیاز داد باخته برتری می یابد. - اسباب و وسایل زندگی در محل سکونت داد باخته مستقر باشد. نیاز ضروری به استفاده از وسایل و اثاثیه منزل وابسته به وجود آن در همان منزل است. وسایلی که به صورت بسته بندی در انبار نگهداری می شود یا وسایل اضافی که در منزل اقوام و همسایه وجود دارد در خور بازداشت است. ممکن است داد باخته در چند منزل سکونت داشته باشد و در هر یک از آنها وسایل و ته ی در اختیار داشته باشد. در این حالت بازداشت وسایل اضافی موجه بوده و حکم بند (ب) ماده ۲۴ ق.ن.ا.م.م پوشش دهنده همه آن وسایل نیست. مراد از وسایل لازم برای رفع حوائج ضروری وسایل به تعداد کافی است. منطقی نیست شخص به دیگری بدهکار باشد و با وجود چند دست مبل، چند دستگاه یخچال و تلویزیون و ..... که فروش آنها موجب وصول محکوم به میشود، به بهانه پراکندگی اعضای خانواده در چند منزل از آنها استفاده نماید و همچنان از پرداخت محکوم به خودداری ورزد.