شفعه: عقد یا ایقاع بودن شفعه

اخذ به شفعه از ایقاعات است؛ از این رو، نیازى به قبول خریدار نیست. اخذ به شفعه با فعل و قول تحقق مى‌ یابد. فعل بدین گونه که مشترى سهمى را که خریدارى کرده در ازاى دریافت بهاى آن از شفیع به وى تحویل مى‌ دهد و یا در صورت عدم پرداخت آن از سوى شفیع، راضى به صبر مى‌ شود، و قول با گفتن الفاظ بیانگر آن- همچون: گرفتم و تملّک کردم- با پرداخت بها یا راضى شدن مشترى به صبر، تحقق مى ‌یابد. بنابر این، بر صرف گفتن الفاظ دلالت کننده بر اخذ به شفعه، بدون پرداخت بها یا راضى شدن خریدار به صبر ، اثرى مترتب نمى‌گردد. چنانچه بهاى پرداختى توسط مشترى مثلى باشد، مانند طلا و نقره ، شفیع مکلف به پرداخت مثل آن است و اگر قیمى باشد، مانند حیوان و پارچه، آیا حق شفعه ساقط مى‌ شود یا نه؟ مسئله اختلافى است. بنابر قول دوم، شفیع معادل بهاى پرداختى توسط مشترى را مى‌ پردازد. منبع: مهذب الأحکام ج۱۸، ص۱۴۲ · جواهر الکلام ج۳۷، ص۳۳۰- ۳۳۱ · جواهر الکلام ج۳۷، ص۳۳۳-۳۳۴