شماره گذاری املاک و توزیع اظهارنامه — Gray, Kevin & Gray, Susan Francis

لازم به ذکر است که پلاک» و «بخش» و «حوزه ثبتی»، در تشخیص و تعیین املاک و اراضی و توزیع و تنظیم اظهارنامه ثبتی برای آنها و قبول تقاضای ثبت انتشار آگهی های نوبتی و تحدیدی و سپس تحدید حدود آنها و نهایتاً ثبت در دفتر املاک و نیز امکان ثبت انتقالات بعدی در دفاتر اسناد رسمی، عوامل اصلی محسوب می شوند. به عبارت دیگر، ترتیب پرونده های ثبتی املاک و نحوه بایگانی آنها جز بر اساس پلاک اصلی و فرعی میسر نیست و صرفاً طبق پلاک های اصلی و فرعی صورت می گیرد. در این راستا باید توجه داشت که اداره ثبت از جمله مراجع قانونی است که پرونده های موضوع صلاحیت و رسیدگی آن، نه بر طبق نام و نام خانوادگی مالک متقاضی معترض نماینده، قائم مقام تابعیت و اقامتگاه آنها، بلکه فقط بر اساس پلاک های اصلی و فرعی ملک مورد نظر و محل وقوع آن از لحاظ بخش و حوزه ثبتی ترتیب و تنظیم یافته است و دفاتر اسناد رسمی نیز بر پایه ترتیب و تنظیم سه عامل پلاک و بخش» و «حوزه ثبتی مبادرت به تنظیم اسناد و ثبت معاملات می کنند و مراجع قضایی و اداری هم بر طبق سه عامل مزبور دستور توقیف و یا مزایده و یا انتقال یک ملک را صادر می نمایند و سازمان های مختلف دولتی و سایر مراجع نیز در خصوص تملک املاک و اراضی مطابق با سه عامل پلاک و بخش و حوزه ثبتی تشریفات و اقدامات لازم را معمول می دارند. قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ ماده ۹۹ قسمت اجراء توقیف مال غیر منقول را با ذکر شماره پلاک و مشخصات ملک به طرفین و اداره ثبت محل اعلام می کند. ماده ۳۲ آیین نامه دفاتر اسناد رسمی مصوب ۱۳۱۷ مقرر می دارد در کلیه اسناد معاملات املاک، باید شماره پلاک و حدود و فواصل ملک مورد معامله تصریحاً قید گردد و بند ۲۲۴ مجموعه بخشنامه های ثبتی تأکیدی فراتر از این دارد و راجع به انتشار آگهی های مزایده و اخبار مراتب توقیف ملک در دفتر بازداشتی دستور میدهد شماره پلاک ملک با تمام حروف نوشته شود و ضمانت اجرای تخلف از این مهم را تعقیب اداری متخلف اعلام می نماید. واقعیت این است که معیارهای پلاک و بخش» و «حوزه ثبتی ثابت و دائمی هستند. حال آن که شاخص هایی نظیر نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و مانند آنها بر اثر هر نقل و انتقال تغییر پیدا می کنند. بنابراین موضوع شماره گذاری یا مرحله پلاک کوبی در ثبت املاک حائز کمال اهمیت است. در حقوق انگلیس هم، نخستین اقدام ثبتی در زمینه ثبت املاک ذکر جزییات لازم و تأثیر گذار ملک است. د. ا. م. شماره و مساحت و مشخصات ملک مورد نظر، تحت عنوان ثبتی مشخص و معینی ثبت میشود و سابقه ثبتی آن همواره به روز و معتبر است. این مهم بیشتر در زمان معاملات بعدی نسبت به آن ملک به کار می آید. به عبارت دیگر، مشخصات و سوابق مزبور باید در ثبت منعکس شود تا ملک مورد نظر، مشمول قانون ثبت گردد. در هر حال طبق ماده ۸ آیین نامه قانون ثبت ایران شماره تعیین شده در مستغلات برای هر ملک یک شماره اصلی خواهد بود و برای هر قریه و یا روستا و نیز برای مزرعه ای که در محل به صورت شش دانگ است یک شماره اصلی منظور خواهد شد و برابر قسمت اخیر همان ماده در صورتی که مزرعه مشتمل بر قطعات مفروز و همچنین دارای اعیانی باشد جهت هر یک از قطعات مفروزی و اعیان موجود در مزرعه یک شماره فرعی منظور میشود. مستغلات در لغت به معنی چیدن و خرمن کردن محصولات ذکر شده است و منظور از آن دهات و املاک و اراضی است که غله خیز باشند و مراد از مستغل ملکی است مانند باغ خانه دکان و کاروانسرا که از آن درآمدی حاصل شود. 1. Gray, Kevin & Gray, Susan Francis - Op.Cit., Page 159. مرکز آموزش و پژوهش سازمان ثبت کشور مجموعه بخشنامه های ثبتی از ۱۳۰۷ تا ۱۳۸۵، همان منبع، صفحة ۷۲ بخشنامه شماره ۷۷۰۴/۲۴۹۷۱ مورخ ۱۳۱۳/۹/۲۴ ثبت کل استاد و املاک مملکتی) ... راجع به املاکی که مشتمل بر مفروزات و مشاعات چندی است اشعار می دارد لازم است در مواردی که ملکی به چندین قسمت نمرة فرعی از نمره اصلی ملک را برای آن منظور نمایند و قسمت مشاعی از قبیل صحن حیاط و راه شیر و آشپزخانه و غیره را هم به طور کلی با حدود علیحده ذکر و نمره اصلی ملک را به آن اختصاص دهند و تعیین حدود جداگانه کلیه ملک و تعیین حدود علیحده برای هر یک از قسمتهای مشاعی از قبیل راه پله و مهتابی لازم نمی باشد و به همین طریق هم بایستی در دفتر املاک ثبت و ورقه مالکیت صادر نمود. دهخدا، علی اکبر لغت نامه جلد چهل و چهارم همان منبع، صفحه ۳۵۷. معین، دکتر محمد - فرهنگ فارسی جلد سوم همان منبع صفحه ۴۰۹۵. ) در دوران تمدن اسلامی مستغلات به معنی مطلق درآمد و عایدی ملک خواه از راه محصول زراعی و خواه از راه اجاره آمده است. به طور کلی مفهوم عرفی از مستغلات در این دوران کرایه اماکنی است که زمین آن متعلق به دولت بوده است و مردم در آن زمین ها عماراتی مانند بازار و خانه و آسیاب و غیره می ساخته اند. مورخین مستغلات را از عمده ترین منابع درآمد دستگاه خلافت اسلامی به شمار آورده اند. اما مراد از مستغلات در حقوق ثبت معنی اول است. ماده ۱۱ آیین نامه قانون ثبت، راجع به املاکی مانند کاروانسرا و امثال آن مقرر میدارد اگر ملک دارای حجره های متعدد بوده و مالک واحد داشته باشند و یا این که دارای مالکین متعدد باشند و مالکیت آنها به صورت مشاع باشد، برای کاروانسرا و حجره های واقع در آن یک شماره منظور خواهد شد. ولی اگر هر یک از حجره های واقع در کاروانسرا دارای مالک جداگانه باشد و به عبارت دیگر، اگر مالکیت هر یک از حجره ها به نحو مفروز باشد، علاوه بر کاروانسرا که برای آن یک شماره تعیین می شود برای هر یک از حجره ها نیز یک شماره منظور خواهد شد. فراز نخست بند ۲۷۴ مجموعه بخشنامه ها در باره نحوه تعیین پلاک ثبتی می گوید به طوری که در ادارات ثبت معمول است در موقع تحدید حدود نماینده ثبت برای مجاوری که فاقد شماره پلاک است، شماره پلاک تعیین می نماید. چون این رویه در عمل ایجاد اشکال نموده و احتمالاً موجب تضییع حق مجاور خواهد شد مقتضی است منبعد در موقع قبول تقاضای ثبت این عمل انجام شود. یعنی برای مجاورین ملک که فاقد شماره پلاک هستند، شماره پلاک تعیین و در دفتر توزیع اظهارنامه قید و در موقع تحدید حدود این قبیل املاک سعی شود که تحدید حدود حتماً با اطلاع مجاور انجام گردد و نسبت به تقاضای ثبتی که قبلاً پذیرفته شده باید قبل از تحدید حدود پلاک مورد درخواست پلاک مجاورین تعیین گردد. به نحوی که ملاحظه می شود قسمت اول بند مذکور حکم به تعیین و تخصیص شماره جدید برای املاک مجاور ملک مورد تقاضای ثبت صادر میکند و قسمت اخیر همان بند، استمرار رویة سابق مبنی بر تعیین شماره مجاورین در هنگام تحدید حدود ملک مورد تقاضا را به عمید حسن فرهنگ فارسی همان منبع، صفحة ۱۰۸۵. انوری دکتر حسن - فرهنگ بزرگ سخن جلد هفتم همان منبع، صفحة ۶۹۷۱. زیدان جرجی - تاریخ تمدن اسلام ترجمه و نگارش علی جواهر کلام انتشارات امیر کبیر، چاپ نهم ۱۳۷۹ صفحة ۳۰۱ مرکز آموزش و پژوهش سازمان ثبت کشور مجموعه بخشنامه های ثبتی از ۱۳۰۷ تا ۱۳۸۵ همان منبع صفحه ۷۷۰ بخشنامه شماره ۱۶۰۴۹ مورخ ۱۳۰۹/۱۲/۱۱ ثبت کل استاد و املاک مملکتی در صورتی که یک باب کاروانسرا که دارای چندین حجره است متعلق به یک نفر یا به طور مشاع بین چند نفر مالک مشترک باشد و حجرات داخل کاروانسرا متعلق به اشخاص خارجی نباشد برای تمام کاروانسرا نصب یک پلاک کافی است و برای هر حجره نصب پلاک لازم نیست .....