صدمه
صدمه در لغت عبارت از هر نوع آسیبی می باشد که تحت عناوینی همچون صدمه جسمی و صدمه روحی از آن یاد میشود. به عبارت دیگر هرگونه آسیب و رنجی که با هر نوعوسیلهای به بدن انسان وارد آید صدمه است و اعم از ضرب و جرح میباشد. شایان ذکر است که اگر واژه مذکور در حقوق کیفری به کار رود اصولاً مقصود همان صدمه بدنی است و اگر منظور صدمه غیرمادی باشد، مقصود همان صدمه روحی با معنوی میباشد. لذا صدمه لزوماً بدنی نیست، بلکه صدمات روحی و یا صدماتی را که موجب مرض یا زیانهای روحی و معنوی و حتی جنون و فوت گردد، شامل میشود و در نتیجه صدمه اعم است از مادی که شامل صدمه بدنی میباشد و غیرمادی که شامل روحی یا معنوی میگردد.[۱]
▪اقسام
صدمه جسمانی
بنابر نظر حقوقدانان، هرگونه ضرب و جرح و یا هر آسیب بدنی دیگری که حداکثر منجر به سلب حیات از انسان زنده شود و یا موجب بروز ضایعات و اختلالات عضوی و مرضی یا سلب قدرت کار کردن شود را در زمره صدمات بدنی میدانند.[۲]
صدمه روحی
ضرر مادی گاهی موجب زیان معنوی و آسیب روحی میشود. منظور از صدمه یا آسیب روحی آن است که به حقوق مالی زیان دیده لطمهای وارد نشده بلکه احساسات یا شهرت و اعتبار او مورد صدمه و آسیب قرار گرفته است.[۳]
▪منابع
١. منصور اباذری فومشی. مبسوط در ترمینولوژی حقوق جزایی (کیفری). چاپ ٢. شهید نورالهی، ١٣٩١.
٢. محمود عباسی. مسئولیت پزشکی. چاپ ٢. حقوقی، ١٣٨٩.
٣. حمید بهرامی احمدی. ضمان قهری مسئولیت مدنی (با مطالعه تطبیقی در فقه مذاهب اسلامی و نظم های حقوقی). چاپ ١. دانشگاه امام صادق(ع)، ١٣٩٠.
Add a comment
بختیار سید نظامی
1
دادرسی
دادرسی در لغت به معنای به داد مظلوم رسیدن و محاکمه میباشد و در اصطلاح حقوقی دادرسی به معنای اعم رسیدگی مرجع قضاوتی به دادخواست متقاضی به منظور صدور رأی میباشد.[۱] همچنین، اینطور بیان شده است که دادرسی به معنای رسیدگی برای قضاوت کردن است که در مورد قضاوت گفته شده است: «القضاء هو الحکم بین الناس عند التنازع و التشاجر و رفع الخصومه و فصل الامر بینهم».[۲] همچنین اینطور بیان شده است که دادرسی، شعبهای از علم حقوق است که از سازمان قضایی و صلاحیت مراجع قضا و مقررات اقسام دعاوی و اجرای احکام و تصمیمات قضات بحث میکند و در فقه به آن، قضا گویند.[۳] به عبارت دیگر، به رسیدگی شکلی و ماهوی قضایی به ادعای مطرح شده توسط خواهان، دادرسی میگویند.[۴]
▪اقسام
١. دادرسی به معنای اخص برای مرافعه و محاکمه و برای قطع و حل و فصل اختلافات مردم به کار میرود.[۵] همچنین، اینطور بیان شده است که دادرسی به مفهوم اخص به معنای رسیدگی مرجع قضاوتی به دعوا یا امر مطورحه، یعنی ادعاها، ادله، استدلالات و خواسته خواهان با لحاظ پاسخ احتمالی خوانده برای صدور رأی قاطع میباشد.[۶]
٢. دادرسی ارفاقی عبارت از رسیدگی به امور حسبی است، در این طریق هدف رسیدگی و حل و فصل اختلافات مردم نبوده و بلکه تصدیق و گواهی امور مربوط به آنان است: مثل گواهی حصر وراثت بنابراین توضیح رسیدگی به امور حسبی اصولاً نمیبایست مشمول مقررات آیین دادرسی مدنی گردد.[۷] لیکن ماده ۱ قانون آیین دادرسی مدنی صراحتاً طریقه رسیدگی به امور حسبی را با توجه به مواد قانون آیین دادرسی مدنی دانستهاست.[۸] در این خصوص شایان ذکر است که امور حسبی مصادیق بسیاری دارد و در قانون امور حسبی، تنها بخشی از مصادیق آن آمده و ترتیب رسیدگی به آنها معین شدهاست. موارد دیگر آن، در سایر قوانین از جمله قانون انحصار وراثت سال ۱۳۰۹، قانون اداره تصفیه امور ورشکسته ۱۳۱۸، قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست ۱۳۵۳ و ... ذکر شده است. رسیدگی به برخی از مصادیق امور حسبی، در صلاحیت مراجع غیردادگستری مانند نیروی انتظامی و شهرداری است، از جمله: صدور گواهینامه رانندگی و صدور پروانه کسب.[۹]
٣. دادرسی حضوری، عبارت از آن دادرسی است که شخص خوانده یا قائم مقام او (وکیل یا نماینده) دست کم یکبار در جلسات دادگاه حضور یافته یا از خود دفاع میکند.[۱۰]
▪مطالعات فقهی
دادرسی در فقه به معنای قضا میباشد و با تحکیم (داوری) متفاوت است در فقه و لسان فقها چند تعریف از قضا ارائه شدهاست:
١. شهید اول در دروس میفرماید: «هو ولایه شرعیه علی الحکم فی المصالح العمه من قبل الامام».
٢. شهید ثانی در مسالک الافهام و شیخ محمد حسن نجفی در جواهر الکلام میفرمایند: «ولاية الحكم شرعا لمن له أهلية الفتوى بجزئيات القوانين الشرعية على أشخاص معينين من البرية بإثبات الحقوق و استيفائها للمستحق».
قدر جامع بین همه تعاریف این است که قضاوت منصب رسمی حکومتی است که به منظور صدور حکم در مصالح عمومی از طرف رئیس حکومت اعطا میشود یا این که خود امام یا رئیس حکومت، متولی آن میشود.[۱۱]
▪منابع
١. عبدالله شمس. آیین دادرسی مدنی (جلد دوم) (دوره پیشرفته). چاپ ٢۴. دراک، ١٣٨٩.
٢. علی مهاجری. شرح قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب (جلد اول). چاپ ٢. گنج دانش، ١٣٨١.
٣. محمدجعفر جعفری لنگرودی. مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد سوم). چاپ ۴. گنج دانش، ١٣٨٨.
۴. مسعود انصاری و محمدعلی طاهری. دانشنامه حقوق خصوصی (جلد دوم). چاپ ٢. محراب فکر، ١٣٨۶.
۵. فاطمه بداغی. آیین دادرسی در دادگاه های خانواده. چاپ ١. میزان، ١٣٨٨.
۶. عبدالله شمس. آیین دادرسی مدنی (جلد دوم) (دوره پیشرفته). چاپ ٢۴. دراک، ١٣٨٩.
٧. فاطمه بداغی. آیین دادرسی در دادگاه های خانواده. چاپ ١. میزان، ١٣٨٨.
٨. علی مهاجری. مبسوط در آیین دادرسی مدنی (جلد اول). چاپ ١. فکرسازان، ١٣٨۶.
٩. سیدمحسن صدرزاده افشار. آیین دادرسی مدنی و بازرگانی دادگاههای عمومی و انقلاب (جلد اول-دوم-سوم). چاپ ١١. جهاد دانشگاهی، ١٣٩٠.
١٠. مهرزاد مسیحی. اعاده دادرسی در امور مدنی. چاپ ٢. خرسندی، ١٣٨٩.
١١. محمدهادی بختیاری فر. نقش دادگاه در داوری های ملی و فراملی. چاپ ١. جنگل، ١٣٩٣.
Add a comment
بختیار سید نظامی
دادخواست
دادخواست در معانی ذیل استعمال میشود:
۱) ظُلامِه، شرح مختصر دعوی در مقام ارائه به دادگاه که در آن نام متداعیین و خواسته و غالباً با ذکر ادله مدعی همراه است.
۲) ورقه رسمی که شرح ظلامه در آن نوشته شده باشد. [۱]
همچنین، این تعریف نیز برای دادخواست ارائه شده است:«شکوائیه است که به مراجع قضایی بهطور کتبی یا به شکل شفاهی عرضه میشود».[۲]
▪دادخواست در لغت
فرهنگستان دادخواست را به جای واژه عرضحال به کار برده است. [۳]
▪مندرجات در دادخواست
در دادخواست بدوی
دادخواست باید به زبان فارسی در روی برگهای چاپی مخصوص نوشته شده و حاوی نکات زیر باشد:
١. نام، نام خانوادگی، نام پدر، سن، اقامتگاه و حتی الامکان شغل خواهان.
• تبصره - در صورتی که دادخواست توسط وکیل تقدیم شود مشخصات وکیل نیز باید درج گردد.
٢. نام، نام خانوادگی، اقامتگاه و شغل خوانده.
٣. تعیین خواسته و بهای آن مگر آن که تعیین بهاء ممکن نبوده یا خواسته، مالی نباشد.
۴. تعهدات و جهاتی که به موجب آن خواهان خود را مستحق مطالبه میداند به طوری که مقصود واضح و روشن باشد.
۵. آنچه که خواهان از دادگاه درخواست دارد.
۶. ذکر ادله و وسایلی که خواهان برای اثبات ادعای خود دارد، از اسناد و نوشتجات و اطلاع مطلعین و غیره، ادله مثبته به ترتیب و واضح نوشته میشود و اگر دلیل، گواهی گواه باشد، خواهان باید اسامی و مشخصات و محل اقامت آنان را بهطور صحیح معین کند.
٧. امضای دادخواست دهنده و در صورت عجز از امضاء، اثر انگشت او.
تبصره ۱ - اقامتگاه باید با تمام خصوصیات از قبیل شهر و روستا و دهستان و خیابان به نحوی نوشته شود که ابلاغ به سهولت ممکن باشد.
تبصره ۲ - چنانچه خواهان یا خوانده شخص حقوقی باشد، در دادخواست نام و اقامتگاه شخص حقوقی نوشته خواهد شد.[۴]
در دادخواست تجدیدنظر
در دادخواست باید نکات زیر قید شود:
١. نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و سایر مشخصات تجدیدنظر خواه و وکیل او درصورتی که دادخواست را وکیل داده باشد.
٢. نام و نام خانوادگی، اقامتگاه و سایر مشخصات تجدیدنظر خوانده.
٣.حکم یا قراری که از آن درخواست تجدیدنظر شدهاست.
۴. دادگاه صادرکننده رأی.
۵. تاریخ ابلاغ رأی.
۶. دلایل تجدید نظر خواهی.[۵]
در ماده ۳۴۱ قانون آیین دادرسی مدنی و ماده بعد شرایط دادخواست تجدیدنظر بیان شدهاست، این ماده مشابه ماده ۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی در ارتباط با دادخواست مرحله بدوی میباشد با این تفاوت که در این ماده از شرایط تنظیم دادخواست تجدیدنظر به زبان فارسی و یادداشت در فرم چاپی مخصوص سخنی به میان نیامده است. اما شکی نیست که وقتی که دادخواست بدوی باید در فرم چاپی مخصوص و به زبان فارسی تنظیم شود، در دادخواست مرحله تجدیدنظر نیز باید این دو شرط رعایت گردد.[۶]
در دادخواست فرجامی
در دادخواست باید نکات زیر قید شود:
١. نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و سایر مشخصات فرجام خواه و وکیل او درصورتی که دادخواست را وکیل داده باشد.
٢. نام و نام خانوادگی و اقامتگاه و سایر مشخصات فرجام خوانده
٣. حکم یا قراری که از آن درخواست فرجام شدهاست.
۴. دادگاه صادرکننده رأی.
۵. تاریخ ابلاغ رأی.
۶. دلایل فرجام خواهی.[۷]
▪انواع دادخواست
انواع دادخواست عبارتند از:
الف) دادخواست بدوی و شکایت: سندی است که به وسیله آن خواهان، با رعایت مقررات، با تسلیم ادعاهای خود به دادگاه بدوی، درخواست رسیدگی و صدور رای نموده و موجب میشود که دادرسی، به مفهوم اعم کلمه در این مرحله آغاز گردد. [۸]
ب) دادخواست اصلی و طاری: دادخواست اصلی سندی است که به موجب آن دعوای بدوی یا شکایت از رای اقامه میشود. هردادخواستی که در جریان دعاوی اقامه شده تقدیم گردد، در صورت وحدت منشأ یا ارتباط کامل دعوای اقامه شده با دعوای اصلی، دادخواست طاری محسوب میشود. [۹]
▪رابطه دادخواست و درخواست
مفهوم درخواست با دادخواست ارتباط زیادی دارد و تمییز آنها از اهمیت فراوانی برخوردار است، چرا که در مورد درخواست لزومی ندارد که تشریفات خاص دادخواست رعایت گردد. درخواست (به معنای خواهش، مطالبه، تقاضا) هم در امور کیفری وجود دارد و هم در امور مدنی، هرچند درخواست در امور مدنی مصادیق بیشتر و کاربرد فراوانتری دارد. [۱۰]
▪عدم لزوم دادخواست در رسیدگی مسبوق به نقض رای
برای تجدید هر رسیدگی تقدیم دادخواست لازم است مگر رسیدگی که مسبوق به نقض رای باشد.[۱۱] لذا نقض رای فرجام خواسته در دیوان، نقض حکم دادگاه به علت نقص تحقیقات یا علتی غیر از نقص تحقیقات، نقض رای اصراری در هیئت عمومی شعب حقوقی دیوان و نقض دو رای مغایر از موارد رسیدگی بدون دادخواست میباشد[۱۲] چرا که رسیدگی دادگاه مرجوع الیه در تداوم رسیدگی و ادامه رسیدگیهای قبلی است، و نیازی به تقدیم دادخواست ندارد.[۱۳]
منابع مطلب را در بخش comment ببینید.
1 comment
بختیار سید نظامی
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
