صدور سند مالکیت بر مبنای ارث — به عبارت دیگر

مطلب دیگر که توضیح آن ضرورت دارد این است که تنظیم سند انتقال با سند مالکیت مورث برای یک بار بلامانع م. ب.. ولی باید توجه داشت که با فوت مالک موضوع سند مالکیت چنان جوازی غیر قابل توجیه به نظر می رسد و ابطال و ضبط سند مالکیت متوفی در پرونده ثبتی و سپس صدور اسناد مالکیت به نام ورثه موجه تر جلوه می کنند. در هر حال پر اساس بند ۳۷ مجموعه بخشنامه های ثبتی دفتر خانه مربوطه باید قبلاً عدم صدور سند مالکیت به نام ورثه را از اداره ثبت محل استعلام نماید و پس از حصول اطمینان از عدم صدور سند مالکیت به نام آنها به تنظیم سند انتقال مبادرت ورزد بند مزبور تکلیف دفاتر اسناد رسمی را روشن ساخته است و در این باره می گوید در مواقعی که وراث با یکی از آنها با سند مالکیت مورث برای ثبت سند مراجعه می نماید باید پس از استعلام از ثبت محل در صورتی که سند مالکیت به نام وارث مراجعه کننده صادر نشده باشد، سند ثبت و عین سند مالکیت پس از قید خلاصه انتقال برای تعویض به ثبت محل ارسال شود. بنابراین بند ۳۷ مجموعه بخشنامه های ثبتی متضمن سه نکته است: (1) دفتر خانه مربوطه باید قبل از تنظیم سند و ثبت آن عدم صدور سند مالکیت به نام ورثه را از اداره ثبت محل استعلام کند و پس از حصول اطمینان از نسبت به تنظیم سند انتقال و ثبت آن، اقدام نماید. (۲) معاملة موضوع بند مذکور صرفاً انتقال مالکیت است و شامل سایر معاملات نمی شود. با این همه دفاتر اسناد رسمی معمولاً مقرره مذکور در بند ۲۷ مجموعه بخشنامه ها را به سایر معاملات نظیر رهنی و شرطی تسری و تعمیم می دهند و به تنظیم این گونه اسناد نیز مبادرت می ورزند. بنابراین انتقال رسمی عین ملک توسط ورثه یا احدی از آنها با سند مالکیت مورث فقط برای یک بار و قید انتقال در آن توسط دفتر خانه مربوطه ضمن ارسال اصل سند مالکیت به انضمام سایر مدارک جهت ابطال آن و صدور سند مالکیت جدید به نام منتقل الیه به اداره ثبت محل بلا اشکال است. (۳) به نظر می رسد بند مزبور دارای مفهومی صریح و مفهومی ضمنی است. بخش صریح آن که متضمن جواز یک بار انجام معامله وارث و یا ورثه با سند مالکیت مورث است، نیازی به توضیح و تفسیر ندارد و همان است که گفته شد. اما بخش ضمنی بند ۳۷ مجموعه بخشنامه ها، لزوم تعویض سند مالکیتی را یادآوری می کند که موضوع آن به طریق الارث به ورئه و یا به منتقل الیه از ورثه انتقال یافته است. به عبارت دیگر، پس از فوت مالک ورثه او باید نسبت به تسلیم سند مالکیت مورث خود به اداره ثبت محل و ارائه تقاضای سند مالکیت سهم الارث خود اقدام نمایند و در صورتی که قصد انتقال ملک موروثی خود را داشته باشند این مهم فقط برای یک بار میسر است و در این صورت نیز دفتر خانه تنظیم کننده سند انتقال مؤظف است منتقل الیه را به اداره ثبت محل به منظور تعویض سند مالکیت ارشاد نماید و اداره ثبت نیز با ضبط و ابطال سند مالکیت اولیه به وی سند مالکیت جدید خواهد داد. اما نکته آخر در این مبحث را باید به مفاد ماده ۱۱۱ آیین نامه قانون ثبت - اصلاحی ۱۳۲۴ اختصاص داد که اعلام می دارد ثبت انتقالات قهری به نام ورثه در دفتر املاک مجانی است و حق الثبت به آنان تعلق نمی گیرد. در واقع، انتقال قهری مال غیر منقول به ورثه از موارد نادری است که متضمن پرداخت حقوق ثبتی نیست. چرا که هیچ یک از انتقالات قراردادی و اجرایی از قاعده لزوم پرداخت هزینه های نقل و انتقال معاف نیستند.