ضرر (فقه): دفع ضرر

دفاع از خود در برابر کسی که قصد تعرض به جان یا آبرو و یا مال انسان را دارد جایز، بلکه برای حفظ جان و یا آبرو، واجب است. همچنین دفاع از جان، آبرو و مال مؤمن دیگر نیز جایز م. ب.. از موارد جواز غیبت ، دفع ضرر از غیبت شونده است. بنابر این، چنانچه دفع ضرر از کسی متوقف بر غیبت او باشد، غیبتش جایز خواهد بود. همچنین اگر دفع ضرر از خود یا دیگری متوقف بر دروغ گفتن باشد، دروغ جایز است. چنانچه دفع ضرر از خود یا دیگری متوقف بر ارتکاب حرامی باشد، ارتکاب آن جایز خواهد بود، مانند آن‌که حفظ جان متوقف بر خوردن غذای دیگری با عدم امکان اجازه از او باشد که مصداق اضطرار است و یا متوقف بر اظهار همسویی با اهل باطل در اعتقاد یا رفتار باشد که تقیه نامیده می‌شود و یا متوقف بر قبول ولایت از سوی حاکم ستمگر باشد که مصداق اکراه است. منبع: کتاب المکاسب، ج۱، ص۳۵۴- ۳۵۵ · کتاب المکاسب، ج۲، ص۲۹