ضمان درک (حقوق): مفاد ضمان درک

مفاد ضمان درک به این شرح است: ۴. ۱ - رابطه خریدار و فروشنده در مورد ضمان درک، باید بین موردی که خریدار از فساد معامله آگاه بوده و موردی که آگاه نبوده فرق گذاشت. در مورد اول، فقط می‌تواند در صورت استرداد مبیع توسط فروشنده، ثمن را پس بگیرد چراکه مطلع بوده است. ولی در صورت عدم اطلاع، علاوه بر ثمن می‌تواند خسارات را نیز از فروشنده دریافت کند. ۴. ۲ - رابطه خریدار و مالک در صورتی مطرح می‌شود که به واسطه عمل خریدار، قیمت مورد معامله افزایش یافته باشد و مالک بخواهد مبیع را پس بگیرد، در این مورد مطابق ماده ۳۹۳ قانون مدنی اگر افزایش قیمت ناشی از نمائات منفصل باشد (مثل میوه درختان) مال خریدار خواهد بود ولی اگر متصل باشد، مثل چاقی گوسفند، عمل خریدار، مثل عمل غاصب م. ب. و هیچ اجرتی به آن تعلق نمی‌گیرد. ضمان درک ویژه عین معین است، چراکه در عین معین است که نمی‌توانیم مال دیگری به خریدار تحویل دهیم، و الا اگر مبیع کلی باشد، چون تملیک در مورد کلی به وسیله عقد نیست بلکه با تسلیم انجام می‌شود، در صورتی که مستحق للغیر درآمد، می‌توانیم یک مال دیگری بدهیم، مثلا اگر موضوع معامله فروش یک تن گندم باشد، در این صورت نمی‌توان گفت که به خاطر مستحق للغیر درآمدن مبیع، بیع باطل باشد. نکته نهایی این‌که ضمان درک مطابق قاعده است و امر استثنایی نیست و در هر موردی که مالی مستحق للغیر درآید، این قاعده جاری و ساری خواهد بود. منبع: فرهنگ فارسی عمید، ص۵۹۴، تهران، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۱، چاپ بیست و دوم