ضمانت اجرای بیمه اجباری — و این پرسش مطرح می شود که

بدین سان معنی انتقال وسیله نقلیه در ماده ۲ اعم از انتقال مادی و اعتباری است اما بسته به این که هدف تعیین چه اثری از آثار قانون باشد. یکی از این معانی استفاده می شود. ۸۹ در بند (ب) ماده ۲۴ قانون بیمه اجباری ۱۳۹۵ به یکی از منابع درآمد صندوق تأمین خسارتهای بدنی اشاره دارد: مبلغی معادل حداکثر یک سال حق بیمه اجباری که از دارندگان وسیله نقلیه ای که از انجام بیمه موضوع این قانون خودداری کنند وصول می شود. میزان مبلغ مذکور نحوه وصول تخفیف، تقسیط و بخشودگی آن به پیشنهاد بیمه مرکزی به تصویب مجمع عمومی صندوق می رسد. جریمه ای که به وسیله نقلیه تعلق می گیرد. ۹۰ - موردی که وسیله نقلیه تحویل دیگری می شود و مطابق آنچه بیان نمودیم انتقال مادی محقق شده است. منتقل الیه، چون دارای کلیه حقوق و تعهدات است، می تواند به شرکت بیمه نیز رجوع کند و بیمه گر نمی تواند ایراد ذینفع نبودن را مثلاً به علت تعلق مدارک وسیله نقلیه به دیگری و دلالت بر عدم مالکیت اعتباری شخص مراجعه کننده مطرح کند. به این نکته در رویه قضایی نیز توجه شده است. دادنامه شماره ۱۰۴۸/۸۵ مورخه ۸۵/۱۲/۱۷ شعبه ۳ دادگاه عمومی حقوقی اراک موضوع پرونده شماره ۳۷۲۳/۸۵ در این مورد نظر مخالف داشت: در خصوص دادخواست تقدیمی آقای... به طرفیت شرکت سهامی بیمه آسیا به خواسته رسیدگی و صدور حکم مبنی بر محکومیت خوانده به انجام تعهدات جهت پرداخت ۱۴/۰۰۰/۰۰۰ ریال ... از آن جایی که شخص خواهان اقرار دارد که تمام اسناد و مدارک رسمی خودرو تاکسی آژانس به نام پدرش ... م. ب. و این پدرش است که ذینفع م. ب. و می تواند از تسهیلات مربوطه از شرکت خوانده استفاده نماید ولو اتومبیل وی در دست دیگری دچار سانحه و نقص شده باشد لذا دادگاه با استناد به بندهای ۴ و ۱۰ از ماده ۸۴ و ماده ۸۹ از قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوای خواهان صادر و اعلام می نماید. این رأی در دادگاه تجدید نظر نقض گردید؛ در خصوص دادخواست تجدید نظر خواهی آقای ... به طرفیت شرکت محترم سهامی بیمه ... (سهامی عام نسبت به دادنامه شماره ۱۰۴۸/۸۵ مورخ ۱۳۸۵/۱۲/۱۷ ... ن. ب. ا. شرکت ت. ن. خ. شرکت سهامی عام بیمه ...) مسئول پرداخت خسارت بدنی به مجنی علیه (مصدوم) است و شرکت مذکور در قرارداد با بیمه گذار متعهد شده است که پاسخگوی هر حادثه ای که با اتومبیل وسیله نقلیه ای که بیمه شده است باشد لذا نه تنها در مقابل بیمه گذار چنانچه موجب خسارت به دیگری شود مسئول مواردی وجود دارد که شخص، قانوناً متصرف وسیله نقلیه نیست؛ و این پرسش مطرح می شود که اگر راننده باعث حادثهای شود، آیا میتوان خسارت زیان دیده و سایر تعهدات بیمه گر در قبال راننده مسئول بیمه حوادث سرنشین را از محل بیمه مسئولیت وسیله نقلیه پرداخت نمود یا تعهدات بیمه گر و هدف قانون حمایت از متصرفین قانونی است؟ متصرف غیر قانونی را میتوان به دو دسته تقسیم نمود: گروهی مانند سارقین که با سرقت وسیله نقلیه در حین فرار یا بعد از آن باعث حادثه میشوند و گروهی که منشأ تصرف آنها به جهات تحلیل حقوقی باطل است؛ مانند خریداری که با بیع باطل بر مال مسئولی شده یا شخصی که وسیله نقلیه را با اذن قبلی مالک در اختیار دارد اما در مورد وسیله نقلیه مرتکب خیانت در امانت شده است یا با پایان یافتن اجاره اتومبیل از تحویل آن به مالک خودداری می کند. با بررسی وضعیت این گروه ها باید دید که آیا در تعهدات بیمه ای و جبران خسارت از محل بیمه نامه اتومبیل تفاوتی بین آنها وجود دارد؛ به این صورت که هر دو گروه از پوشش بیمه ای محروم هستند یا تنها گروه اول حق استناد به تعهدات بیمه گر را ندارند یا همه تحت حمایت قرار دارند و ممکن است از آثار بعدی مانند امکان رجوع بیمه گر به آنها بعد از پرداخت خسارت به زبان دیده متأثر شوند؟ علت است بلکه در مقابل هر راننده ای که با این وسیله نقلیه که بیمه شده است و خسارتی به بار آورد وفق مقررات مسئولیت دارد و خود بیمه نیز اصل مسئولیت خود را قبول دارد حال چرا از پرداخت خسارت و انجام تعهد امتناع می کند معلوم نیست و در این پرونده راننده مقصر آقای... ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. و این پرسش مطرح می شود که اگر راننده باعث حادثهای شود، آیا میتوان خسارت زیان دیده و سایر تعهدات بیمه گر در قبال راننده مسئول بیمه حوادث سرنشین را از محل بیمه مسئولیت وسیله نقلیه پرداخت نمود یا تعهدات بیمه گر و هدف قانون حمایت از متصرفین قانونی است؟ متصرف غیر قانونی را میتوان به دو دسته تقسیم نمود: گروهی مانند سارقین که با سرقت وسیله نقلیه در حین فرار یا بعد از آن باعث حادثه میشوند و گروهی که منشأ تصرف آنها به جهات تحلیل حقوقی باطل است؛ مانند خریداری که با بیع باطل بر مال مسئولی شده یا شخصی که وسیله نقلیه را با اذن قبلی مالک در اختیار دارد اما در مورد وسیله نقلیه مرتکب خیانت در امانت شده است یا با پایان یافتن اجاره اتومبیل از تحویل آن به مالک خودداری می کند. با بررسی وضعیت این گروه ها باید دید که آیا در تعهدات بیمه ای و جبران خسارت از محل بیمه نامه اتومبیل تفاوتی بین آنها وجود دارد؛ به این صورت که هر دو گروه از پوشش بیمه ای محروم هستند یا تنها گروه اول حق استناد به تعهدات بیمه گر را ندارند یا همه تحت حمایت قرار دارند و ممکن است از آثار بعدی مانند امکان رجوع بیمه گر به آنها بعد از پرداخت خسارت به زبان دیده متأثر شوند؟ علت است بلکه در مقابل هر راننده ای که با این وسیله نقلیه که بیمه شده است و خسارتی به بار آورد وفق مقررات مسئولیت دارد و خود بیمه نیز اصل مسئولیت خود را قبول دارد حال چرا از پرداخت خسارت و انجام تعهد امتناع می کند معلوم نیست و در این پرونده راننده مقصر آقای... ذینفع است و بیمه گذار چون راننده وسیله نقلیه در زمان حادثه نبوده است ذینفع نیست و شرکت بیمه من غیر حق از انجام تعهدات خود امتناع می نماید اگر این گونه باشد هر فردی که می خواهد حتی برای یک لحظه و یک ساعت با وسیله نقلیه ای رانندگی کند باید برود شرکت بیمه و آن وسیله را به نام خودش بیمه نماید و الا بیمه نامه ها برای راننده ای که خودش ماشین را بیمه ننموده باشد هیچ اعتباری نخواهد داشت و این امر موجب به هم ریختگی امور میگردد. اگر شرکتهای بیمه تعهدات خود را عمل نمایند همانگونه که در این پرونده شرکت بیمه قبول دارد که متعهد است لیکن می گوید من به تعهد خودم عمل نمیکنم تا مجنی علیه یا بیمه گذار علیه من اقدام قانونی نماید در حالی که از مفاد مواد ۵ و ۶ قانون بیمه اجباری کاملا استفاده می شود که شرکت بیمه مسئولیت پرداخت خسارت را دارد و دفاع بیمه در اینکه راننده مقصر ذینفع نیست صحیح نمی باشد کما اینکه به شرح برگ اول پرونده شرکت مرقوم هشتاد درصد غرامت مصدوم را پرداخت کرده و بیست درصد غرامت دیگر را به عهده ت. ن. خ. اعلام نموده است بناء علیهذا از لحاظ شکلی ت. ن. خ. حق طرح دعوا را داشته و دادنامه تجدید نظر خواسته که متضمن قرار رد دعوا بوده به این استدلال که ذینفع نمیباشد و نمی تواند از تسهیلات شرکت بیمه استفاده نماید مبتنی بر اشتباه بوده و با استناد به ماده ۳۵۳ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی نقض و پرونده جهت رسیدگی ماهیتی به دادگاه محترم بدوی اعاده می شود دادنامه شماره ۳۰۴/۸۶ مورخه ۸۶/۳/۸ شعبه ۴ دادگاه تجدیدنظر استان مرکزی، موضوع پرونده شماره ۲۴۰/۸۶ت (۴). تردید در این است که اولاً اگر قرار است از محل بیمه مسئولیت مالک خسارت را جبران کنند. یکی از اوراق کوپن) بیمه نامه جدا می شود و برای تجدید بیمه جریمه ای عهده مالک مستقر شده یا از تخفیف بیمه ای محروم میشود که توجیهی ندارد و در واقع این جریمه منتسب به سارق یا هر متصرف غیر قانونی است؛ ثانیاً چرا متصرف غیرقانونی، بدون اینکه متحمل پرداخت حق بیمه شده باشد از پوشش بیمه ای استفاده کند؟ به عبارت دیگر دارنده به دلیل پرداخت حق بیمه تحت پوشش است و از سود آن به دلیل تحمل هزینه ها بهره مند میشود من له الغنم فعلیه الفرم اما متصرف غیر قانونی تنها سود می برد و هزینه ای متحمل نمی شود؛ ثالثاً بیمه گر مسئولیت دارنده اتومبیل را پوشش میدهد و دارنده مطابق فهم عرفی تعریف دکترین و تعریف قانون منصرف از متصرف غیر قانونی به ویژه سارق و خائن در امانت و نظایر آن است؛ رابعاً عموم ماده ۲۱ قانون بیمه اجباری ۱۳۹۵ می تواند حق زبان دیده را تأمین کند زیرا اگر پذیرفتیم که مسئولیت متصرف غیرقانونی، از شمول تعهدات بیمه ای خارج است لزوماً مشمول ماده ۱۰ خواهد بود و بنابراین نگرانی از محرومیت زیان دیده منتفی می شود. در کنار این تردید می توان به برخی دیگر از رویکردهای قانون مذکور اشاره داشت که جبران خسارت از محل بیمه را نشان می دهد؛ اعم از اینکه بعد از جبران خسارت، بیمه گر بتواند نسبت به بازیافت خسارت پرداختی از همه یا برخی متصرفین غیر قانونی اقدام کند یا چنین اختیاری را نداشته باشد الف - تعریف قانون بیمه اجباری از دارنده به نحوی است که هر متصرفی را در بر می گیرد و قید غیر قانونی بودن تصرف امری اضافه است که در قانون نیامده است. اطلاق این تبصره ب. ت. ب. اینکه در مقام بیان بوده قابل استناد است و بنابراین اگر حادثه رانندگی منتسب به وسیله نقلیه باشد شخصی که در حالت رانندگی یا نظارت و کنترل آن بوده مسئول است و می تواند از پوشش بیمه ای استفاده کند؛ ب در تبصره ۲ ماده ۲ این قانون نیز آمده است: مسئولیت دارنده وسیله نقلیه در تحصیل بیمه نامه موضوع این قانون مانع از مسؤولیت شخصی که حادثه منسوب به فعل یا ترک فعل او است نمی باشد. در هر حال خسارت وارد شده از محل بیمه نامه وسیله نقلیه مسبب حادثه پرداخت میگردد. تصریح قسمت اخیر این متن نشان می دهد که پوشش بیمه ای از وسیله نقلیه جدا نیست و تفاوتی ندارد چه کسی راننده باشد؛