طبقه بندی قانون از جهت سلسله مراتب — توجه مهم عهدنامه های بین المللی در

الف - قانون اساسی قواعدی است که حاکم بر اساس حکومت و صلاحیت قوای مملکت و حقوق و آزادیهای فردی بوده و برتر از سایر قواعد حقوق است. در کشور ما قانون اساسی در سال ب قانون عادی به کلیه مصوبات مجلس شورای اسلامی و یا نتایج همه پرسی گفته می شود. اصولاً تمام قوانین عادی را مجلس شورای اسلامی تصویب می کند و فقط در موارد استثنایی ممکن است قانون از طریق همه پرسی تصویب گردد در موارد بسیار ضروری مجلس می تواند یکی از اختیارات قانونگذاری را به یکی از کمسیونهای داخلی خود واگذار کند. توجه مهم عهدنامه های بین المللی در روابط بین دولتها حکم قانون را دارد. ج - احکام و نظامنامه های قوه مجریه مقررات هر چند اصل بر این است که قوه مجریه مجری مصوبات مجلس بوده و در هیچ کشوری حق قانونگذاری ندارد، ولیکن در بعضی موارد جزئیات امور خیلی تخصصی و نیازهای ضروری مردم دخالت قوه مجریه در تصویب مقررات ضروری است. مقرراتی که قوه مجریه به این ترتیب تصویب میکند آیین نامه یا بخشنامه می نامند. به ماده ۹ ق م مقررات عهودی که بر طبق قانون اساسی بین دولت ایران و سایر دول منعقد شده باشد در حکم قانون است. قوانین و مقرراتی که توسط هیأت وزیران تصویب می شود، اصطلاحاً تصویب نامه و آیین نامه هایی که توسط وزیر یا وزارتخانه تصویب میشود آیین نامه وزارتی میگویند. نکات مهم . ۱ بخشنامه جنبه درون سازمانی دارد و فقط در یک موسسه اجرا میشود اما آیین نامه جنبه برون سازمانی داشته و در خارج از سازمان نیز لازم الاجرا م. ب.. قضات دادگاهها مکلفند از اجرای تصویب نامه ها و آیین نامه های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری کنند و هر کس می تواند ابطال این گونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا کند. قاعده معروف حقوقی جهل به قانون رافع مسئولیت نبوده و جهل به قانون رفع تکلیف نمی کند. یعنی همین که قانون در روزنامه رسمی کشور منتشر شده و پانزده روز از تاریخ انتشار آن گذشت فرض قانونگذار این است که همه مردم در آن مدت از متن قانون مطلع می گردند و هیچ کس نمیتواند نسبت به آن قانون اظهار بی اطلاعی کند. مرجع اصلی برای تفسیر قانون اساسی شورای نگهبان است ولی مرجع اصلی برای تفسیر قوانین عادی مجلس شورای اسلامی م. ب.. مثال طبق ماده (۱۷۴) قانون مجازات اسلامی جرم شرب خمر هشتاد ضربه شلاق است. اگر کسی بعد از ارتکاب جرم ادعای جهل به قانون کند، اجرای حد در مورد وی جاری میشود.