طبیعت و دامنه اجرای استصحاب — در اصول نیز این بحث وجود دارد

۴۲۴ ماهیت حقوقی استصحاب؛ اماره قانونی یا اصل عملی؟ از گفتگوهای پیشین چنین برآمد که اعتماد بر وضع سابق گاه به دلیل وجود ظن استمرار آن است، ولی این ظن که از راه غلبه ایجاد می شود در همه حالت های استصحاب به دست نمی آید و تکیه بر حالت گذشته تنها برای رفع سرگردانی است راهی است که به منظور فصل دعوا فراهم گشته نه برای رسیدن به واقع پس این بحث به میان می آید که استصحاب در زمره امارات قانونی است، یا در شمار اصول عملی؟ ۱. در اصول نیز این بحث وجود دارد، منتها اماره در فقه معنی وسیعتری دارد و به هر دلیل که به پیچیدگی بحث از آنجاست که نه تنها قانونگذار درباره ماهیت استصحاب به اجمال سخن گفته است، بین اصل و اماره نیز شباهت زیاد است هر دو در مقام فصل دعوا و استنباط حکم به کار می رود و ارزش هیچ کدام با سایر دلایل برابر نیست. به کار بردن اصل هنگامی جایز است که دلیل دیگری وجود نداشته باشد ماده ۱۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی و اماره نیز در صورتی اعتبار دارد که دلیلی برخلاف آن نباشد ماده ۱۳۲۳ قانون مدنی به خاطر همین شباهت است که گروهی از نویسندگان اختلاف اصل و اماره را پیش از گفتگو درباره ماهیت استصحاب یادآور شده اند و این شیوه ای است که باید از آن پیروی کرد. پیش از این نیز در مبحث امارات از تفاوت این دو مفهوم سخن گفته ایم ولی تکرار و تأیید . آن را نیز بیهود نمی دانیم