طریقیت یا موضوعیت داشتن اظهارنامه — اداره حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی

در خصوص شرط اختصاصی دادخواست تایید فسخ برخی از قضات بر این مطلب قائل هستند که قبل از اقامه دعوی خواهان بایستی معامله را فسخ نموده و دلیل مثبت ابراز اراده و. م. ب. فسخ به وسیله اظهارنامه پیوست دادخواست شده باشد و در اظهارنامه به صورت صریح عباراتی که دلالت بر فسخ دارد نوشته شده باشد. اما برخی از قضات معتقدند که نیازی به پیوست نمودن اظهارنامه به دادخواست نبوده و خود دادخواست تایید فسخ دلیل مثبت ابراز اراده خ. د. خ. قراردادی م. ب. که فسخ آن را خواستار است . حال خصوص ضرورت یا عدم ضرورت اظهارنامه در دعوی تایید فسخ به نظریه مشورتی که از ناحیه اداره حقوقی قوه قضاییه صادر شده به شرح ذیل اشاره می شود. اداره حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۳۲۸۵ مورخ ۱۳۹۸/۱/۲۶ چنین می گوید: ب. ت. ب. اینکه فسخ عقد فقط به اراده صاحب حق، انشاء و به طرف مقابل اعلام می شود، لذا اعلام فسخ به طرف مقابل منحصر به ارسال اظهارنامه نیست و به هر طریق دیگری که فسخ به به طرف دیگر اعلام گردد، فاقد اشکال قانونی است زیرا آنچه که موضوعیت دارد اطلاع طرف مقابل از اعلام فسخ م. ب. و اظهارنامه یکی از وسایل این اعلام م. ب. و صرفا طریقیت دارد. بر اساس این نظریه اگر چه نیازی به ارسال اظهارنامه مسبوق بر اقامه دعوی تایید فسخ نیست لیکن باید توجه داشته که از آنجا که که مدلول رای دادگاه در صورت احراز و پذیرش چنین خواسته ای تایید و اعلام فسخ معامله توسط یکی از متعاقدین است فلذا خواهان بایستی سابق بر اقامه دعوی، اراده خود را در خصوص فسخ معامله با لحاظ شرایط قانونی آن( فوریت عرفی، تاریخ فسخ و ...) اعمال و به طرف دیگر اعلام کرده باشد تا امکان بررسی ارکان این دعوی و احراز تاریخ فسخ که موثر بر روابط حقوقی متعاقدین است، وجود داشته باشد فلذا اگرچه ارسال اظهارنامه برای اثبات اعمال و اعلام فسخ به طرف مقابل ضرورت ندارد لیکن بایستی اعمال و اعلام حق فسخ متکی به سایر ادله اثباتی از جمله گواهی گواهان و ... باشد. ۱-۲-۲- ۲ - خواندگان دعوی تایید فسخ» قاعدتاً در دعوی تایید فسخ بایستی کلیه متعاقدین در دادرسی حضور داشته باشند بنابراین چنین دعوایی توسط مشتری بر بایع اقامه می گردد و طبیعتاً در صورت فوت بایع، کلیه ورثه وی بایستی به دادرسی فراخوانده شوند. بدیهی است که تفاوتی بین اقاله و فسخ در خصوص چنین الزامی وجود ندارد.