دکترین
عدالت اجتماعی چیست؟ اسباب و مقررات آن کدام است؟
عدالت اجتماعی چیست؟ اسباب و مقررات آن کدام است؟
نویسندگان:
ابراهیم مهدوی
منبع:
کانون وکلا 1335 شماره 47
حوزه‌های تخصصی:
حوزه‌های تخصصی حقوق کلیات فلسفه حقوق
حوزه‌های تخصصی حقوق کلیات جامعه شناسی حقوق
دریافت مقاله
آرشیو
آرشیو شماره‌ها:
۱۵۴
سال ۱۳۸۷ (۱)
- کانون وکلا 1387 شماره 200 و 201
سال ۱۳۸۶ (۲)
- کانون وکلا 1386 شماره 198 و 199
- کانون وکلا 1386 شماره 196 و 197
سال ۱۳۸۵ (۲)
- کانون وکلا 1385 شماره 194 و 195
- کانون وکلا 1385 شماره 192 و 193
سال ۱۳۸۴ (۳)
- کانون وکلا 1384 شماره 191
- کانون وکلا 1384 شماره 190
- کانون وکلا 1384 شماره 188 و 189
سال ۱۳۸۳ (۲)
- کانون وکلا 1383 شماره 186 و 187
- کانون وکلا 1383 شماره 184 و 185
سال ۱۳۸۲ (۲)
- کانون وکلا 1382 شماره 183
- کانون وکلا 1382 شماره 180 و 181
سال ۱۳۸۱ (۳)
- کانون وکلا 1381 شماره 177
- کانون وکلا 1381 شماره 178 و 179
- کانون وکلا 1381 شماره 176
سال ۱۳۸۰ (۴)
- کانون وکلا 1380 شماره 175
- کانون وکلا 1380 شماره 174
- کانون وکلا 1380 شماره 173
- کانون وکلا 1380 شماره 172
سال ۱۳۷۹ (۱)
- کانون وکلا 1379 شماره 171
سال ۱۳۶۹ (۲)
- کانون وکلا 1369 شماره 152 و 153
- کانون وکلا 1369 شماره 150 و 151
سال ۱۳۶۸ (۱)
- کانون وکلا 1368 شماره 148 و 149
سال ۱۳۵۷ (۲)
- کانون وکلا 1357 شماره 142
- کانون وکلا 1357 شماره 143 و 144 و 145
سال ۱۳۵۶ (۳)
- کانون وکلا 1356 شماره 141
- کانون وکلا 1356 شماره 139 و 140
- کانون وکلا 1356 شماره 138
سال ۱۳۵۵ (۲)
- کانون وکلا 1355 شماره 136 و 137
- کانون وکلا 1355 شماره 134
سال ۱۳۵۴ (۳)
- کانون وکلا 1354 شماره 133
- کانون وکلا 1354 شماره 132
- کانون وکلا 1354 شماره 131
سال ۱۳۵۳ (۳)
- کانون وکلا 1353 شماره 128 و 129
- کانون وکلا 1353 شماره 127
- کانون وکلا 1353 شماره 126
سال ۱۳۵۲ (۴)
- کانون وکلا 1352 شماره 125
- کانون وکلا 1352 شماره 124
- کانون وکلا 1352 شماره 123
- کانون وکلا 1352 شماره 122
سال ۱۳۵۱ (۳)
- کانون وکلا 1351 شماره 121
- کانون وکلا 1351 شماره 120
- کانون وکلا 1351 شماره 119
سال ۱۳۵۰ (۲)
- کانون وکلا 1350 شماره 118
- کانون وکلا 1350 شماره 116 و 117
سال ۱۳۴۸ (۴)
- کانون وکلا 1348 شماره 115
- کانون وکلا 1348 شماره 114
- کانون وکلا 1348 شماره 113
- کانون وکلا 1348 شماره 112
سال ۱۳۴۷ (۳)
- کانون وکلا 1347 شماره 110 و 111
- کانون وکلا 1347 شماره 109
- کانون وکلا 1347 شماره 108
سال ۱۳۴۶ (۴)
- کانون وکلا 1346 شماره 107
- کانون وکلا 1346 شماره 106
- کانون وکلا 1346 شماره 105
- کانون وکلا 1346 شماره 104
سال ۱۳۴۵ (۳)
- کانون وکلا 1345 شماره 103
- کانون وکلا 1345 شماره 102
- کانون وکلا 1345 شماره 101
سال ۱۳۴۴ (۶)
- کانون وکلا 1344 شماره 100
- کانون وکلا 1344 شماره 99
- کانون وکلا 1344 شماره 98
- کانون وکلا 1344 شماره 97
- کانون وکلا 1344 شماره 96
- کانون وکلا 1344 شماره 95
سال ۱۳۴۳ (۶)
- کانون وکلا 1343 شماره 94
- کانون وکلا 1343 شماره 93
- کانون وکلا 1343 شماره 92
- کانون وکلا 1343 شماره 91
- کانون وکلا 1343 شماره 90
- کانون وکلا 1343 شماره 89
سال ۱۳۴۲ (۶)
- کانون وکلا 1342 شماره 88
- کانون وکلا 1342 شماره 87
- کانون وکلا 1342 شماره 86
- کانون وکلا 1342 شماره 85
- کانون وکلا 1342 شماره 84
- کانون وکلا 1342 شماره 83
سال ۱۳۴۱ (۴)
- کانون وکلا 1341 شماره 82
- کانون وکلا 1341 شماره 81
- کانون وکلا 1341 شماره 80
- کانون وکلا 1341 شماره 79
سال ۱۳۴۰ (۴)
- کانون وکلا 1340 شماره 78
- کانون وکلا 1340 شماره 77
- کانون وکلا 1340 شماره 76
- کانون وکلا 1340 شماره 75
سال ۱۳۳۹ (۵)
- کانون وکلا 1339 شماره 74
- کانون وکلا 1339 شماره 73
- کانون وکلا 1339 شماره 72
- کانون وکلا 1339 شماره 71
- کانون وکلا 1339 شماره 70
سال ۱۳۳۸ (۵)
- کانون وکلا 1338 شماره 69
- کانون وکلا 1338 شماره 67 و 68
- کانون وکلا 1338 شماره 66
- کانون وکلا 1338 شماره 65
- کانون وکلا 1338 شماره 64
سال ۱۳۳۷ (۶)
- کانون وکلا 1337 شماره 63
- کانون وکلا 1337 شماره 62
- کانون وکلا 1337 شماره 61
- کانون وکلا 1337 شماره 60
- کانون وکلا 1337 شماره 59
- کانون وکلا 1337 شماره 58
سال ۱۳۳۶ (۶)
- کانون وکلا 1336 شماره 57
- کانون وکلا 1336 شماره 56
- کانون وکلا 1336 شماره 55
- کانون وکلا 1336 شماره 54
- کانون وکلا 1336 شماره 53
- کانون وکلا 1336 شماره 52
سال ۱۳۳۵ (۵)
- کانون وکلا 1335 شماره 51
- کانون وکلا 1335 شماره 50
- کانون وکلا 1335 شماره 49
- کانون وکلا 1335 شماره 48
- کانون وکلا 1335 شماره 47
سال ۱۳۳۴ (۶)
- کانون وکلا 1334 شماره 46
- کانون وکلا 1334 شماره 45
- کانون وکلا 1334 شماره 44
- کانون وکلا 1334 شماره 43
- کانون وکلا 1334 شماره 42
- کانون وکلا 1334 شماره 41
سال ۱۳۳۳ (۴)
- کانون وکلا 1333 شماره 40
- کانون وکلا 1333 شماره 39
- کانون وکلا 1333 شماره 38
- کانون وکلا 1333 شماره 37
سال ۱۳۳۲ (۷)
- کانون وکلا 1332 شماره 36
- کانون وکلا 1332 شماره 35
- کانون وکلا 1332 شماره 34
- کانون وکلا 1332 شماره 33
- کانون وکلا 1332 شماره 32
- کانون وکلا 1332 شماره 31
- کانون وکلا 1332 شماره 30
سال ۱۳۳۱ (۷)
- کانون وکلا 1331 شماره 29
- کانون وکلا 1331 شماره 28
- کانون وکلا 1331 شماره 27
- کانون وکلا 1331 شماره 26
- کانون وکلا 1331 شماره 25
- کانون وکلا 1331 شماره 24
- کانون وکلا 1331 شماره 23
سال ۱۳۲۹ (۸)
- کانون وکلا 1329 شماره 20 و 21 و 22
- کانون وکلا 1329 شماره 18 و 19
- کانون وکلا 1329 شماره 16 و 17
- کانون وکلا 1329 شماره 15
- کانون وکلا 1329 شماره 14
- کانون وکلا 1329 شماره 13
- کانون وکلا 1329 شماره 12
- کانون وکلا 1329 شماره 11
سال ۱۳۲۸ (۲)
- کانون وکلا 1328 شماره 10
- کانون وکلا 1328 شماره 9
سال ۱۳۲۷ (۸)
- کانون وکلا 1327 شماره 8
- کانون وکلا 1327 شماره 7
- کانون وکلا 1327 شماره 6
- کانون وکلا 1327 شماره 5
- کانون وکلا 1327 شماره 4
- کانون وکلا 1327 شماره 3
- کانون وکلا 1327 شماره 2
- کانون وکلا 1327 شماره 1
چکیده
متن
الفاظ عدل-عدالت-عادل-معدلت-تعادل -معادله-همه از یک ریشه هستند که همان عدل(ع.د.
ل)م. ب..
و این ریشه در معانی ظاهرا متعدد مختلف از قبیل فدیه-فدا-مثل-قیمت- خدا-مرد صالح و حقگذار-ضد جور و ستم و غیره استعمال شده است.
ولی اطلاق ریشه مذکور بمعانی فوقالذکر بوطر اشتراک لفظی نیست بلکه معنای موضوع که لفظ و کلمه(ع د ل)یک مفهوم کلی است که در تمام معانی مذکوره وجود دارد و قدر مشترک بین همه آنها است.
و آن معنای جامع و کلی عبارت است از اعتدال و توازن و بالاخره حد وسط بین افراط و تفریط و استقامت و راستی.
و این معنی کلی و مشترک در تمام معانی مذکوره موجود است زیرا بفدیه که عدل اطلاق میشود باین لحاظ است که آن عوض و بدل و معادل چیزی است که برای آن فدیه داده شود.
بخدای متعال عدل و عادل گفته میشود برای اینست که تمام بندگان و مخلوقاتش را بطور تساوی و بدون تفاوت و تبعیض مورد توجه قرار میدهد و نظر خاص بفرد یا جمع مخصوصی ندارد و هیچ کس نمیتواند دعوی خصوصیت با خدای بزرگ بکند و نعم او بسهام بندگانش بتمام و شامل بوده و امتیازی برای کسی قائل نشده است و هر کس هر عملی بکند سزای آنرا اعم از خوب،یا بد میبیند و نتیجه زحمت کسی را بدیگری نمیدهد و همچنین گناه کسی را بر دیگری تحمیل نمیکند در حقیقت عدل است.
قیمت و ثمن را عدل میگویند برای اینست که آن معادل و مساوی با بیع است و مثل چیزی را عدل خطاب میکنند بدینجهت است که مثل مساوی و معادل و برابر با آن چیز است.
مرد صالح و حق گذار را عدل مینمامند از اینجهت است که صلاح حد وسط فیما بین افراط و تفریط است و صالح کسی است که قوای روحی و جسمی او توازن و تعال داشته و از انحراف مصون باشد.
و بضد و مقابل جور و ستم عدل و عدالت گفته شده برای اینست که جور و ستم تجاوز و انحراف از طریق مستقیم انسانیت است و قهرا ضد آن اختیار از حد وسط است که همان عدل م. ب..بنا بمقدمات بالا عدالت اجتماعی عبارت است از تعادل و تساوی بین همه افراد اجتماع در مقام استفاده از مزایا و لوازم زندگی و بعبارت دیگر عدالت اجتماعی عبارت است از برقراری وضعی که همه افراد یک اجتماع بتوانند از لوازم و اسباب آسایش و رفاه برخوردار بوده و قوانین اعم از حقوقی و جزائی درباره همه آنها بدون هیچگونه تبعیض اجرا گردد.و طوری باشد که در یک وضع مساوی هم زحمات و کارهای اجتماعی بهمه تقسیم گردد و هم از وسایل زندگی و رفاه همه استفاده نمایند و از تحمیل تمام زحمات و کارهای بر مشقت به یکعده و تحصیص وسایل رفاه و آسایش بعده دیگر جلوگیری بعمل آید و حد وسط بین افراط و تفریطهای مذکور در جامعه برقرار شود.
اینست معنی آن عدالت اجتماعی که مورد علاقه و آرزوی مردان بزرگ و خوش قلب و مردم دوست و وطن خواه بوده و یگانه هدف عناصر پاک نیت و بلند همت و عالیقدر دنیا است.
و اینست معنی عدالت اجتماعی که افکار عالی شاهنشاه ایران را بخود جلب کرده و در اغلب فرمایشات و اندرزهای شاهانه لزوم برقراری آنرا در کشور شاهنشاهی خاطر نشان فرمودهاند.
و اینست معنی آن کلمه بزرگ و لفظ زیبا که در صدر رساله حاضر مورد سئوال قرار گرفته است.
در ضمن مقدمات و مطالب مذکوره تا حدی معنی عدالت اجتماعی روشن شد و متوجه شدیم باینکه لفظی زیباتر و کلمه لذت بخشتتر از عدالت وجود ندارد عدالت در اجتماعات بشری مایه سعادت و خوشبختی است و آن علت و اساس موجودیت و بقاء هر جامعه است.
عدالت نه تنها در هستی و دوام اقوام گیتی مؤثر است بلکه موجودیت هر موجودی اعم از با روح یا بیروح بسته بوجود تعادل بین اعضا و اجزای آنست.
همه زیبائیها و همه کمالات اعم از معنوی و مادی ناشی از عدالت یعنی تعادل و توازن اعضا و قوای روحی و جسمی است.
تمام زشتی و همه نقائص و عیبها اعم از سیرتی و یا صوری و چه مربوط باجسام و چه مربوط بافکار و روحیات و اخلاقیات معلول عدم وجود تناسب و تعادل و وجود انحرافات و افراط و تفریط ها در میان اعضای بدن و قوای روحی است راستی و درستی همان عدالت و استقامت است در صورتیکه نادرستی و ناراستی همان انحرافات و کژیها است. عدالت سبب راحتی و اطمینان خاطرها است.
در حدیثی چنین گفتهاند(بالعدل قامت السموات و الارضون)بوجود عدالت آسمانها و زمینها استوار شدهاند و چنانچه عدالت نباشد افلاک و کروات از هم متلاشی خواهد گردید.
این حدیث یکی از احادیث و اخبار درستی است که نقل شده است و دلیل صحت و درستی آن نیز همراه خودش است زیرا بطوریکه اشعار گردید قوام و بقاء تمام اشیاء وابسته بوجود تعادل و توازن بین اعضا و اجزا و نیروهای تشکیل دهنده آنها است و اگر اعضا و یا اجزای موجودی اعم از با روح یا بیروح تعادل خود را از دست داده و گرفتار انحرافات و افراط و تفریط گردد بطور قطع چنین موجودی نابود خواهد شد.
لفظ عدالت زیباترین محبوبترین و ارزندهترین کلماتی است که در زبان انسانها جاری میشود زیرا مفهومی بزرگتر و با عظمتتر و مفیدتر از معنی و مفهوم عدالت وجود ندارد.
همه خوبیها و تمام زیبائیها و کلیه خوشبختیها و سعادتها هرچه هست در عدالت و تعادل و حد وسط بین افراط و تفریط م. ب..
و بالجمله اعتدال مایه زندگی و سعادت و رفاه است و هر موجودی از حد اعتدال یعنی وسطیت بین افراط و تفریط خارج گردد نابود خواهد شد.
و این حد اعتدال و وسطیت در معنویات و صفات عالی انسانی هم اگر رعایت نشود نتیجه کاملا معکوس از آنها حصل خواهد شد و بجنون و انحرافات دیگر منتهی میگردد.
در همه کارها حتی عبادت و نیکوکاری رعایت اعتدال و حد وسط بین افراط و تفریط ضروری است و خروج از حد اعتدال در عبادات نیز موجب تباهی جمع و فرد است. همچنین اگر در اجتماعی عدالت نباشد و افراط و تفریط در آن حکومت نماید و عدهای بکلی از همه وسائل زندگی محروم و جمع دیگر تمام وسایل مذکوره را بخود اختصاص دهند یک چنین اجتماعی بطور قطع محکوم بزوال و نابودی است.
قومیکه امورشان مبنی بر افراط و تفریط بود و عدالت اجتماعی در روابط آنها حکومت کند ممکن نیست که در میان اقوام گیتی ابراز وجود نموده و موقعیت آبرومند برای خود تهیه نمایند بعکس مال کار یک چنین قومی بفساد و فنا خواهد کشید.
چه آنکه اجتماع نیز مانند یک فرد است که باید بین اعضای بدنش تعادل و تناسب وجود داشته باشد همانطوریکه فقدان تعادل در میان اعضای بدن یک فرد موجب نقص و یا نابودی و هلاک او است عدم وجود عدالت در روابط افراد یک اجتماع که بمنزله اعضاء بدن آن هستند موجب نابودی آن خواهد شد.
من تصور میکنم با مطالبیکه نوشته شد تا حدی از عهده بیان معنی عدالت اجتماعی و هم اهمیت آن بر آمده و توجه خوانندگان را بآن توانستهام جلب کنم و بالاخره جواب قسمت اول سئوال مندرجه در صدر رساله بطور واضح روشن داده شد و معلوم گردید عدالت اجتماعی یعنی چه.
تبلیغات
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.