عدالت پیشگیرنده: مهار جرم در بستر نظام حقوقی (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: محمد اسماعیلی
منبع: مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی دوره 4 پاییز و زمستان 1396 شماره 2 (پیاپی 9)
چکیده
وظیفه دولت و قوای عمومی در قبال مسأله بزهکاری، صرفاً مجازات کردن مجرمان و رساندن ایشان به سزای عمل ارتکابی با استفاده از ابزار کیفر نیست؛ بلکه دولت ها موظف اند در چارچوب اصل حاکمیت قانون و اصول ناظر بر منصفانه بودن رسیدگی ها و بر اساس وظیفه ای که در خصوص صیانت از شهروندان جامعه بر عهده دارند، با اقدامات به موقع از ورود صدمه و آسیب به افراد به ویژه صدمه به حق حیات و تمامیت جسمانی که جبران آن سخت و غیرممکن است، جلوگیری به عمل آورده، خطر ایراد آسیب به اعضای جامعه را مهار نموده یا آن را تا حد امکان کاهش دهند. برخلاف دیدگاه رایج و متأثر از نوشتگان جرم شناسی پیشگیری دایر بر انحصار اقدامات پیشگیرانه به تدابیر کنشی غیر قهرآمیز، در حقوق کشورهای مختلف بسته به ساختار نظام حقوقی و الگوهای متنوع اجرای عدالت، تدابیر جنایی و غیرجنایی گوناگونی برای مهار حالات خطرناک و «پیشگیری مستقیم» از ارتکاب رفتارهای زیان بار و نیز جلوگیری از وقوع و استمرار جرم در قالب «تدابیر پیشگیرنده قهرآمیز» مورد شناسایی قرار گرفته است. ملاحظه نحوه شکل گیری و نظم حقوقی ناظر بر تدابیر فوق که موضوع اصلی «پارادایم عدالت پیشگیرنده» قرار دارد، حاکی از آن است که حقوق با مسأله پیشگیری و مهار خطر جرم هرگز بیگانه نبوده؛ بلکه با اتخاذ تدابیر گوناگون، قدرت های الزام آور و محدودکننده خود را در راستای دفاع از جامعه در برابر خطر ارتکاب جرم همواره بکار گرفته است. «پارادایم عدالت پیشگیرنده» که بر پیشگیری مستقیم از وقوع جرم و محافظت از افراد در برابر خطر بزه دیدگی به عنوان یکی از روش های مقابله با جرم تأکید دارد، با معرفی خاستگاه تاریخی و عملکرد تدابیر پیشگیرنده که تحت عناوین گوناگون به بخش های مختلف نظام حقوقی ازجمله حقوق اداری و مدنی راه یافته اند، مبانی توجیهی و محدودیت های به کارگیری تدابیر فوق در پرتو اصول بنیادین حقوقی را مورد بررسی قرار داده و به ترسیم قواعد ناظر بر «حقوق پیشگیری» و توسعه و تکامل فرایندهای آن در قالب نظم حقوقی ای مؤثر می پردازد. مقنن ایرانی نیز از دیرباز به اهمیت پیشگیری از طریق حقوق و قدرت های قهرآمیز آن توجه داشته و اشکال متعددی از تدابیر پیشگیرنده قهرآمیز را که از ماهیت اقدام تأمینی برخوردارند، در قوانین و مقررات مختلف مورد پیش بینی قرار داده که از تازه ترین آنها می توان به «تصمیم جلوگیری از فعالیت های خدماتی یا تولیدی» و «قرار نظارت قضایی» موضوع مواد 247 و 114 قانون آیین دادرسی کیفری، مصوب 4/12/1392 و «دوره مراقبت» موضوع ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب 1/2/1392 اشاره نمود.
موارد مرتبط 71
آرای مرتبط 20
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به بزه نگهداری مشروبات الکلی
مواد 83 و 86 و 37 و 38 قانون مجازات اسلامی مصوب 92
-
رأی
هماستناد
اعمال مقررات مجازات جایگزین حبس
ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 را منوط به رعایت ماده 64 قانون مذکو
-
رأی
هماستناد
شرایط صدور حکم به مجازات تکمیلی از نوع خدمات عمومی رایگان
ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی همان گونه
-
رأی
هماستناد
دادگاه صادرکننده حکم قطعی در فرض ابرام حکم در دیوان عالی کشور
مواد 83، 88 و 105 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
عدم رعایت اصول و قواعد بهداشتی در دفتر کار مامایی
ماده 83 و 86 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مجازات حبس وی را به هجده میلیون ریا
-
رأی
هماستناد
صلاحیت رسیدگی دادگاه کیفری استان به جرائم توأمان ورود به عنف به منزل و ایراد ضرب و جرح با چاقو
ماده 83 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
صلاحیت رسیدگی دادگاه کیفری استان به جرائم توأمان ورود به عنف به منزل و ایراد ضرب و جرح با چاقو
ماده 83 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
اعمال مقررات مجازات جایگزین حبس
ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 را منوط به رعایت ماده 64 قانون مذکو
-
رأی
هماستناد
وضعیت اعتبار بند 2 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین
ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نامبرده را از بابت پنج ماه حبس تعزی
-
رأی
هماستناد
عدم رعایت اصول و قواعد بهداشتی در دفتر کار مامایی
ماده 83 و 86 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مجازات حبس وی را به هجده میلیون ریا
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به بزه نگهداری مشروبات الکلی
مواد 83 و 86 و 37 و 38 قانون مجازات اسلامی مصوب 92
-
رأی
هماستناد
شرایط صدور حکم به مجازات تکمیلی از نوع خدمات عمومی رایگان
ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی همان گونه
-
رأی
هماستناد
قانون حاکم بر ارتکاب رفتار عدم تحویل کالای امانی
مواد 83 و86 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
فاقد نکته
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رسیدگی به خواسته اثبات مالکیت بر اساس اسناد عادی در اموال غیرمنقول ثبتی
ماده 83 از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
تلازم محکومیت راشی و مرتشی مگر در حالت اضطرار راشی
ماده 83 از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
حمل مشروبات الکلی خارجی غیرعمده
ماده 83 و 86 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مجازات حبس ایشان تبدیل به جایگزین ح
-
رأی
هماستناد
فاقد ارزش تکراری
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
تماس تلفنی و ارسال پیامک برای نامحرم
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
تماس تلفنی و ارسال پیامک برای نامحرم
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری قرار رد درخواست تجدیدنظرخواهی تجدیدنظرخوا
نظریات مشورتی 29
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/480 مورخ 1401/06/08
مواد 83، 84، 85 و 86 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 می باشد
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/445 مورخ 1402/07/03
ماده 83 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2090 مورخ 1397/07/22
مواد 83 و86 قانون مجازات مصوب 92 بوده وحداقل جزای نقدی نه میلیون ریال خواهد ب
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/99 مورخ 1403/04/05
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/92/1510 مورخ 1392/08/12
مواد 83 و 65 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 هیچ گونه نسخی بر ماده 9 قانون شورای
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/758 — 1400/07/14
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی میباشد؟ پاسخ: اولا
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/864 — 1400/09/09
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در خصوص جزای نقدی جایگزین حبس
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/4225 مورخ 1387/07/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370: حد زنا در موارد زیر رجم است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/92/1510 مورخ 1392/08/12 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص دایره شمول مرور زمان در بزه کلاهبرداری، قلمروی اجرایی تعزیر مقرر در ماده 401 قانون مجازات اسلامی 1392 و عدم ن
مواد 83و65 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392که در پرسش به آن ها اشاره شده دلالتی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1401/480 مورخ 1401/06/08 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اعمال مجازات جایگزین حبس با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 83، 84، 85 و 86 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1403/99 مورخ 1403/04/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/92/1616 مورخ 1392/08/21 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص صلاحیت شورای حل اختلاف با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 83 و65 قانون مجازات اسلامی مصوب1392 دلالتی بر نسخ ماده 9 قانون شوراهای ح
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1402/445 مورخ 1402/07/03 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 83 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/864 مورخ 1400/09/16 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اینکه چنانچه دادگاه از انواع مجازات جایگزین حبس، جزای نقدی را اختیار کند، با عنایت به میزان حبس مقرر در قانو
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در خصوص جزای نقدی جایگزین حبس
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/97/2090 مورخ 1397/07/22 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص امکان تقسیط جزای نقدی جایگزین حبس (نحوه اجرای مجازات در فرض حکم به مجازات جایگزین حبس و تخلف محکومعلیه – عدم
مواد 83 و86 قانون مجازات مصوب92 بوده وحداقل جزای نقدی نه میلیون ریال خواهد بو
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/758 مورخ 1400/07/14 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص موارد الزام دادگاه به تعیین مجازات جایگزین حبس با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی می باشد؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضای
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/2130 مورخ 1396/09/13
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2292 مورخ 1398/04/17
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/93/2140 مورخ 1393/09/09
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2385 مورخ 1398/04/18
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و اثرات آن بر محدودیت های قضایی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/2029 مورخ 1400/05/12
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری چیست؟ 3- آیا بازپرس می تواند ممنوعیت اشتغ
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/3158 مورخ 1398/04/22
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 و تاثیر آن بر فعالیت های شغلی متهمین
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/1 مورخ 1401/04/14
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/93/2021 مورخ 1393/08/26
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 را رعایت نموده تا حتیالامکان از
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/66 مورخ 1399/02/14
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، ماده 247
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/389 مورخ 1399/05/13
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/93/2325 مورخ 1393/09/25
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 مربوط می شود
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2741 مورخ 1395/10/27
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
امکان منع سمت کارمند دولت مرتکب جرم در قالب قرار نظارت قضایی
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری چنانچه در پرونده ای کارمند دولت متهم به ا
نشستهای قضایی 11
-
نشست قضایی
هماستناد
دادگاه صالح در رسیدگی به جرم فرار از زندان
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی
-
نشست قضایی
هماستناد
تعیین حداقل و حداکثر میزان جزای نقدی درجرائمی که 91 روز و کمتر حبس دارند
مواد 83 و 86 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی و تصویب ن
-
نشست قضایی
هماستناد
رعایت حداقل میزان ساعات خدمات عمومی رایگان به عنوان مجازات جایگزین
مواد 83 و 84 قانون مجازات اسلامی
-
نشست قضایی
هماستناد
ممنوع الخروج کردن متهم
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری 1392
-
نشست قضایی
هماستناد
امکان صدور قرار نظارت قضایی در مرحله اجرای حکم
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نشست قضایی
هماستناد
اعتراض به قرار تأمین کفالت یا قرار منتهی به بازداشت
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری قرار نظارت قضایی صادره از دادگاه قابل اعت
-
نشست قضایی
هماستناد
مدت اعتبار قرار نظارت قضایی
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری و آیین نامه اجرایی آن مصوب 1395
-
نشست قضایی
هماستناد
مرجع صالح برای رسیدگی به اعتراض نسبت به قرار نظارت قضایی در صورت وجود اتهامات متعدد
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری اشاره شده است که: «بازپرس می تواند متناسب
-
نشست قضایی
هماستناد
زمان صدور قرار منع خروج از کشور
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری قرار منع خروج متعاقب قرار تامین کیفری صاد
-
نشست قضایی
هماستناد
زمان اجرای حکم ماده 17 قانون موادمخدر درخصوص ابطال گذرنامه
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری از خروج متهم جلوگیری کرد
-
نشست قضایی
هماستناد
امکان صدور قرار نظارت قضایی از نوع انفصال از خدمات دولتی توسط بازپرس در دادسرا
ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری
مواد مرتبط 2
-
استناد
از این صفحه
ماده 247 — قانون آیین دادرسی کیفری
مواد 247 و 114 قانون آیین دادرسی کیفری
-
استناد
از این صفحه
ماده 83 — قانون مجازات اسلامی
ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب 1/2/1392 اشاره نمود
مقرراتِ مرتبط 1
-
بخشنامه
هماستناد
بخشنامه معاون اول قوه قضائیه در خصوص قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی
مواد 247، 248 و 250 قانون آیین دادرسی کیفری
دکترین 8
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست - نظام های عمومی اجرای رای — سند؟ سند؟ و اصلاحی ۱۴۰۱/۰۵/۰۹) - وزارت
بند (ث) ماده 247 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست - نظام های عمومی اجرای رای — و بند (ث) ماده ۲۴۷ ق
بند (ث) ماده 247 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
فصل نخست - نظام های عمومی اجرای رای — و بند (ث) ماده ۲۴۷ ق
بند (ث) ماده 247 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
مبانی »داد — جرم شناسی شماره ۱۱
ماده 247 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
مبانی »داد — دستور منع خروج متهم از کشور وفق
ماده 247 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
مبانی »داد — دستور منع خروج متهم از کشور وفق
ماده 247 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
احصان: شرایط تحقق احصان
ماده 83 قانون مجازات اسلامی جماع را شرط احصان ذکر کرده که مطلق است و شامل
-
مقاله
هماستناد
حد زنا: پیشینه
ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 مقرر می داشت: زنای زن محصنه با نابا
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
