عدم توافق دو اراده — ب توافق دو اراده ایجاب و قبول

الف) زوال ایجاب و قبول اگر ایجاب کننده قبل از قبول طرف مقابل محجور شود یا فوت کند، ایجاب از درجه اعتبار ساقط میشود و قبول طرف مقابل پس از آن باعث انعقاد عقد نمیشود، زیرا طرفین باید در زمان تکمیل عقد اهلیت داشته باشند. همچنین اگر قابل قبل از قبول فوت کند یا محجور شود، همانند حالتی که برای ایجاب کننده بیان شد عقد را باید باطل شده تلقی کرد و قبول به وراث به ارث نمیرسد، مگر اینکه ایجاب جدیدی برای وراث ارسال شود. ب توافق دو اراده ایجاب و قبول زمانی عقد را تشکیل می دهند که با هم مطابقت داشته منطبق با یکدیگر باشند. ماده ۱۹۴ قانون مدنی در این باره بیان میدارد الفاظ و اشارات و اعمال دیگر که متعاملین به وسلیه آن انشاء معامله می نمایند باید موافق باشد به نحوی که احد طرفین همان عقدی را قبول کند که طرف دیگر قصد انشاء آن را داشته است، والا معامله باطل خواهد بود. بنابراین هر یک از دو طرف عقد باید همان چیزی را بخواهد که طرف دیگر او اراده کرده است به بیانی دیگر تلاقی و مطابقت ایجاب و قبول یکی از شروط اصلی و صحت عقد است. برای مثال طرف اول بگوید ملک را با فلان مبلغ و با پیش پرداخت فلان مبلغ اجاره دادم ولی طرف دوم تصور کند قصد او فروش است و بگوید ملک را مجموعاً فلان مبلغ خریدم یا فروشنده فروش موتور سیکلت را قصد کرده ولی خریدار خرید خودرو را قصد نموده باشد. این دو مورد به ترتیب تحت عنوان اشتباه در نوع عقد و اشتباه در مورد یا موضوع معامله در آینده بحث خواهد شد. یا اینکه فروشنده قصد فروش ملک به صورت نقدی را داشته ولی خریدار به تصور اینکه فروشنده قصد فروش اقساطی داشته آن را قبول نماید. البته این موارد باید اثبات شود و قصد خریدار از قراین و امارات و عرف مشخص گردد. لازم به توضیح است بحث ما در اینجا ثبوتی است نه اثباتی بنابراین اگر مواردی که ذکر شد برای دادگاه محرز شود عقد به دلیل عدم مطابقت ایجاب و قبول باطل خواهد بود.