عدم وجود قصد

⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. اگر طرفین قصد ایجاد عقد را به هر دلیلی نداشته باشند قرارداد قطعاً باطل خواهد بود. زیرا عقد از قصد تبعیت میکند العقود تابعه للقصود، ماده قانونی که فقدان قصد را باعث بطلان عقد میداند ماده ۱۹۵ قانون مدنی است که بیان میدارد: اگر کسی در حال مستی یا بیهوشی یا در خواب معامله نماید آن معامله به واسطه فقدان قصد باطل است.» مصادیق عنوان شده در این ماده حصری نیستند و بدیهی است که هر جا به هر دلیلی قصد وجود نداشته نباشد معامله باطل خواهد بود. ماده ۲۱۸ قانون مدنی نیز معامله صوری را به دلیل صوری انجام شده آن معامله باطل است. هر چند با وجود ماده ۱۹۵ تصویب ماده ۲۱۸ در در معاملات موسوم به معاملات فردایی که به موجب آن ذی نفعان بازار طلا و در معاملات موسوم به معاملات فردایی که به موجب آن ذی نفعان بازار طلا و جواهرات در پایان یک روز معاملاتی در خصوص قیمت این فلزات با ارزش در روز آینده معامله میکنند و بر اساس پیش بینیهایی که از نرخ طلا و جواهر در روز آینده دارند، تعهدی بر عهده میگیرند و بر این اساس تحصیل سود میکنند یا متحمل زیان می شوند؛ اولاً، چنانچه طرفین قصدی برای انجام بیع در موعد مقرر نداشته باشند و تعهدی در این زمینه بر عهده نگیرند و در واقع موضوع معامله صرفاً مابه التفاوت قیمت روز فروش و روز موعد مقرر باشد، به لحاظ فقدان شرایط صحت معامله موضوع ماده ۱۹۰ قانون مدنی، باطل است. ثانیاً، چنانچه معامله نسبت به مال پایه صورت گیرد و قصد طرفین بر تحویل طلا و جواهر در آینده و یا تعهد آنان به بیع در آینده احراز شود در صورت دارا بودن دیگر شرایط صحت معامله واجد آثار حقوقی است. در هر صورت احراز قصد طرفین و شرایط صحت معامله بر عهده مقام قضایی رسیدگی کننده است. نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۱۴۰۳ مورخ (۱۳۹۹/۱۰/۲۴