عدوانی یا غیر قانونی بودن مزاحمت — مواد ۱۶۰

حسب ماده ۱۶۰ قانون آیین دادرسی مدنی دعوای مزاحمت عبارت است از دعوایی که به موجب آن متصرف مال غیر منقول درخواست جلوگیری از مزاحمت کسی را می نماید که نسبت به متصرفات او مزاحم است بدون اینکه مال را از تصرف متصرف خارج کرده باشد. تفاوت تصرف عدوانی ممانعت از حق و مزاحمت از حق در تصرف عدوانی غاصب به صورت عدوانی ملک را از ید متصرف خارج و تحت سلطه و اقتدار خود درآورده و خود متصرف آن میشود مانند اینکه ملک یا پارکینگ منزل دیگری یا مشاعات آپارتمان را غصب کرده و متصرف آن شود. در ممانعت از حق فرد متصرف ملک نمی شود، اما به طور کلی مانع بهره مندی استفاده کننده از حق میشود و استفاده متصرف از مال را غیر ممکن مینماید، مثلاً شخص مانع ورود متصرف به ملک خود میشود یا مانع پارک خودرو همسایه میشود یا از ورود آب به زمین مجاور از طریق مجرا جلوگیری می نماید یا درب منزل دیگری را قفل زده و مانع ورود متصرف فعلی به ملک میگردد. در مزاحمت از حق نیز شخص متصرف مال غیر نمی شود، همچنین به طور کلی مانع استفاده متصرف از ملک نیز نمی گردد، بلکه یک اختلال جزئی و مزاحمت برای متصرف ملک ایجاد می نماید تا او را از بهره مندی و استفاده کامل از حق خویش محروم کند و متصرف به مشقت بیفتد. به عبارتی طوری رفتار میکند که متصرف به صورت ناقص از حق خویش بهره مند شود. مثلاً پنجره ای در ملک خود به ملک مجاور باز نماید یا ناودان ملک را طوری قرار دهد که آبریز آن در ملک مجاور باشد یا مصالح ساختمانی جلوی درب منزل یا ساختمان خالی کند. مواد ۱۶۰، ۱۶۱، ۱۶۲، ۱۶۶، ۱۶۷، ۱۶۸، ۱۶۹، ۱۷۰، ۱۷۲، ۱۷۳، ۱۷۴، ۱۷۵ و ۱۷۶ تذکر اکثر نکات مربوط به دعاوی ثلاث تصرف عدوانی، ممانعت از حق مزاحمت از حق مشترک است، لذا بر همین اساس از تکرار مطالب پرهیز میشود. برای مطالعه بیشتر بدون مزاحمت از ملک استفاده می کرده ولی در حال حاضر خوانده به صورت غیر قانونی مزاحم وی شده و در استفاده خواهان از ملک اختلال جزئی ایجاد نموده است. البته باید توجه داشت به استناد ماده ۱۶۲ قانون آیین دادرسی مدنی مالکیت می تواند اماره ای بر تصرف باشد، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. قلع وقمع مستحدثات در مزاحمت از حق اگر رفع مزاحمت جز با تخریب دیواری که موجب مزاحمت است ممکن نباشد، تخریب الزامی است بنابراین نیازی به صدور حکم مبنی بر قلع وقمع نیست. - بر طبق ماده ۱۶۸ قانون آیین دادرسی مدنی دعاوی مربوط به قطع انشعاب تلفن، گاز، برق و وسایل تهویه و نقاله از قبیل بالابر و پله برقی و امثال آنها مشمول مقررات دعاوی ثلاث (رفع مزاحمت از حق م. ب. مگر اینکه با مجوز قانونی یا قراردادی باشد. ۶- نصب دوربین نصب دوربین در قسمت مشاعات ساختمانی بدون اجازه سایر مالکین، می تواند از مصادیق مزاحمت از حق باشد. - اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۳/۳۰۳۹ مورخ ۹۳/۱۲/۵، انسداد راه عبور مالک را از مصادیق مزاحمت از حق و مشمول ماده ۱۶۰ قانون آیین دادرسی مدنی دانسته و از شمول ماده ۱۵۹ مبنی بر ممانعت از حق خارج میداند برخلاف نظر اساتیدی همچون دکتر … و دکتر … و غیره رجوع شود به شمس، آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته، ج ۱، ش ۶۲۵ و ۶۲۶). به نظر میرسد اداره حقوقی به نص ماده ۱۵۹ توجه کرده که دعوای ممانعت از حق را صرفاً د. ح. ارتفاق و یا انتفاع در ملک دیگری دانسته است. لذا اگر کسی مانع استفاده ملک خود مالک شود موضوع طبق نظر اداره حقوقی از مصادیق مزاحمت از حق است نه ممانعت.