دکترین
علل و عوامل بروز حوادث ساختمانی (#مطالعه_سیستمی)
علل و عوامل بروز حوادث ساختمانی (#مطالعه_سیستمی)
آمار مربوط به حوادث ناشی از کار در کارگاههای ساختمانی ایران {کانال همراه ناظر ساختمان} نسبت به متوسط جهانی بسیار بالاتر است.
هرساله 17 درصد حادثه مرگبار در کارگاههای ساختمانی جهان اتفاق میافتد که در ایران این میزان بالغ بر 45 درصد است (بر اساس آمار مربوط به سالهای قبل از 1394).
این آمار در سال 94 حدود 40 درصد بوده است که بیانگر فاصله معنادار وقوع حوادث ناشی از کار ساختمانی در ایران نسبت به کشورهای دیگر است.
بر اساس بررسیهای صورت گرفته توسط وزارت کار، 11 عامل اصلی در بروز حوادث محیط کار نقش دارد.
مهمترین این عوامل عبارتند از:
• استفاده از وسایل بیحفاظ و معیوب؛
• بیاحتیاطی؛
• نور ناقص؛
• تهویه نامطلوب؛
• لباس خطرناک؛
• فقدان اطلاعات و آموزش؛
• عدم رعایت مقررات ایمنی.
در فقدان نگاه سیستمی به موضوع معمولاً علل اساسی {کانال همراه ناظر ساختمان} بالاتر بودن آمار حوادث ساختمانی در ایران نسبت به کشورهای دیگر به شرح زیر عنوان می گردد:
1- ضعف دولت در انجام بازرسی و کنترلهای لازم بهعنوان مهمترین عامل.
2- عدم وجود ضمانت اجرایی کافی برای آئیننامهها و دستورالعملهای تدوینشده.
3- حذف هزینههای حیاتی ارتقای ایمنی در کارگاههای ساختمانی توسط کارفرمایان باهدف کسب بالاترین سود.
4- توجه کمتر کارفرمایان و پیمانکاران به ایمنی با افزایش اعتماد به بیمههای مسئولیت و محول کردن پرداخت غرامت احتمالی به شرکتهای بیمهای.
▪حادثه معمولاً در عبارت کلی و رایج رعایت نکردن اصول یا ضوابط ایمنی خلاصه میشود، بدون آنکه به علل و عوامل اصلی و ریشهای این حوادث پرداخته شود و اگر اقدامات و تصمیماتی نیز اتخاذ شود، در نبود ریشهیابی کامل به انجام میرسد و در نتیجه تأثیری در جلوگیری از وقوع این حوادث و کاهش آنها ندارد.
▪چنانچه حوادث ساختمانی با نگرش سیستمی مورد توجه قرار گیرد، {کانال همراه ناظر ساختمان} شناخت بهتری نسبت به پیچیدگی ماهیت حوادث و آگاهی کاملتری در مورد عوامل ایجادکننده آنها به دست میآید.
▪سیستم بهعنوان کل واحد، مجموعهای از اجزاست که با یکدیگر در ارتباط و تعامل بسیار نزدیک و تنگاتنگ است.
▪در نگاه سیستمی علاوه بر علل و عوامل مستقیم حادثه نظیر عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی و ارگونومیکی که در تئوریهای مختلف علت حادثه بیان میشود، علل و عوامل غیرمستقیم نیز که بسیار تاثیرگذارست، شناسایی میشود.
علل و عوامل شانزدهگانه بروز حوادث ساختمانی:
1- ضعف آگاهی عمومی و سهل گیری بهداشت، ایمنی و حفظ محیطزیست بهطور عام در جامعه (ضعف باور عمومی).
2- کمبود تفکر سیستمی در بخش ساختمان.
3- وجود نظامهای مختلف ساختوساز در کشور.
4- ضعفهای اساسی در نظام کنترل ساختمان.
5- نبود نهاد واحد مسوول بهداشت، ایمنی و حفظ محیطزیست در بخش ساختمان، {کانال همراه ناظر ساختمان} تعدد مراکز تصمیمگیری و دخیل در امر و کمبود همکاری بین آنها.
6- نبود نظام جامع تأمین و کنترل بهداشت، ایمنی و حفظ محیطزیست در بخش ساختمان.
7- دخالت گسترده اشخاص فاقد صلاحیت.
8- تعدد مدارک لازمالاجرا (توازی، تداخل، مغایرتها و کاستی).
9- نبود آموزشهای تخصصی برای دستاندرکاران ساختمان.
10- نبود بازرسی کار و بهداشت حرفهای تخصصی در بخش ساختمان.
11- کمبود کارگران ماهر و متصدیان دارای صلاحیت.
12- کمبود اعمال ضمانتهای اجرایی و بازدارندگی قانونی.
13- ضعف اراده و تعهد مدیریت.
14- استفاده نکردن از مصالح استاندارد.
15- کمبود دانش مدیریت، مدیریت پروژه و مدیریت ساخت.
16- کمبود مطالعات و پژوهش کافی و نبود نظام بازخورد و درسآموزی.
تهیه و تنظیم: مطلب فوق برگرفته از مقاله ارزشمند آقای دکتر منوچهر شیبانی اصل (مدیرکل دفتر توسعه مهندسی ساختمان وزارت راه و شهرسازی ) تحت عنوان "مطالعه سیستمی علل و عوامل بروز حوادث ساختمانی (با تأکید بر عوامل غیرمستقیم)" است که مطالعه آن را به همه همکاران توصیه می کنم.
برگرفته : از صفحه 14 الی 19 ماهنامه فنی مهندسی شمس، سال سیزدهم، شماره 108، آبان ماه 95:
#حوادث_کارگاهی
نکات فنی وکاربردی کارگاهی
برای سرامیککاری با سرامیک30×30 میلیمتر برای سطوح قائم، از ملات ماسه سیمان با نسبت حجمی 1:6 به عنوان آستر، و ملات سیمان و خاک سنگ به عنوان آستر تخته مالهای و برای پر کردن بندها از دوغاب سیمان و پودر سنگ استفاده میشود.
مقدار ملات ماسه سیمان، ملات سیمان خاک سنگ و دوغاب سیمان و پودر سنگ مورد نیاز برای هر مترمربع به ترتیب 7 ،33 و 1 لیتر میباشد.
نسبتهای اختلاط در دوغاب سیمان و پودر سنگ که برای بندکشی مورد استفاده است، 400 کیلوگرم سیمان، 960 کیلوگرم پودر سنگ و 480 لیتر آب میباشد.
دوغاب را میتوان با ماده دافع آب، یا ماده مخصوصی که به آن یکنواختی رنگ بدهد و یا با هر دو، مخلوط نمود.
برای کاشیکاری با کاشی 2×5 سانتیمتر روی سطوح قائم، از دوغاب ماسه سیمان 1:5 و برای پرکردن بندها از دوغاب سیمان و پودر سنگ استفاده میشود.
میزان دوغاب ماسه سیمان و دوغاب سیمان و پودر سنگ در هر مترمربع به ترتیب 33 و 75/0 لیتر خواهد بود. بهترین دوغاب برای کاشیکاری ملاتی است از مخلوط سیمان پرتلند و ماسه کاملا شسته.
در ساختن ملات برای کاشیکاری نباید آهک، گچ، خاک و پودر سنگ به کار رود.
#نکات_فنی_واجرایی
نحوه محاسبه ضریب بالاسری ؟؟
محاسبه هزینه بالاسری را اصولاً پیمانکاران با تعیین درصدی برای هر کدام از هزینه ها معیّن میکنند که این درصد ها هم اکثراً به صورت سر انگشتی محاسبه می شود،
به دلیل این که اکثراً این ضرایب و درصد های آن موقع شرکت در یک مناقصه مطرح می شود.
از آنجاییکه در زمان برآورد های مناقصه اکثراً وقت محدود می باشد، فرصت محاسبه دقیق آن میسّر نمی شود، یا اینکه اغلب ضرورتی احساس نمی کنند. در صورتی که اگر کمی توجّه کنیم می بینیم که :
سر نوشت هر پروژه به هزینه های بالاسری آن وابسته است.
به طور مثال ممکن است در زمانی شرکت (پیمانکار) فقط یک کار داشته باشد، در این حالت هزینه دفتر مرکزی کلّاً از آن کار تأمین می شود، زمانی هم ممکن است شرکت چندین کار داشته باشد که درآن حالت مسلّماً سهم هر پروژه به نسبت کمتر می شود.
همینطور هزینه مستمرّ کارگاه برای هر پروژه متفاوت بوده و به نسبت تعریف چارت کارگاهی معیّن میشود. ممکن است دریک پروژه نیاز به وجود مدیر پروژه ، رئیس کارگاه ، معاون کارگاه و تعدادی مهندسین اجرا لازم باشد، ولی در یک پروژه دیگر فقط رئیس کارگاه ویک مهندس اجرا کافی بوده باشد ، که در این دو حالت هزینه ها متفاوت می گردد.
باید بدانیم برخی قوانین و بخشنامه هایی که در سالهای اخیر به ویژه 5 سال گذشته صادر شده است به طور مستقیم و غیر مستقیم در تغییر ضریب بالاسری واقعی پیمانها تاثیر گذار بوده و ضریب ابلاغی قبلی مورد استفاده را دستخوش تغییر می نمایند ؛
از جمله این موارد می توان به نحوه استفاده از فهرست های بهاء در برآورد ، قانون مالیات بر ارزش افزوده و حذف تجمیع عوارض ، قانون جدید استفاده از توان فنی مهندسی داخل ، تغییر ی که در قانون مالیات های مستقیم ایجاد گردیده ، نحوه اخذ مفاصاحساب بیمه ، نحوه تعیین دامنه قیمت های متناسب پیشنهادی ، دستورالعمل انضباط مالی در طرح ها ، درصد مبلغ پیش پرداخت و حتا پرداخت و یا عدم پرداخت آن ، تاثیر هدفمندی یارانه ها در بالاسری پیمان و ... که استفاده از ضرایب فیکس و حتی آنالیزهای ارائه شده قبلی را عملا مستلزم تغییر نموده اند اشاره نمود ،
از طرفی با تعریفی که از پروژه و ویژگیهای آن می دانیم قطعا یک عدد فیکس برای تمامی پروژه های غیرعمرانی و حتی عمرانی (که متاسفانه همچنان عرف است ) کاری غیرکارشناسی است و نتیجه آن کم یا زیاد به ضرر یکی از طرفین پیمان خواهد شد از این رو استفاده از یک ضریب ثابت بصورت بخشنامه ای و دستوری برای همه پروژه ها را باید روشی منسوخ و قدیمی شده دانست و در شرایط حاضر توصیه ننمود.
با توجه به شرایط ایجاد شده و قوانین و بخشنامه های صادره مورد نظر که امکان تغییرات انها در آینده دور و نزدیک ، کم یا بیش وجود دارد ، باید برای محاسبه این ضریب راهی اساسی و کارشناسی شده در نظر گرفت که ضمن همخوانی با وضعیت موجود با تغییرات احتمالی اشاره شده نیز بیشتر همخوان بوده و کمتر به ضرر و زیان یک یا هر دو طرف پیمان گردد و واقعیت های پروژه را در قالب پیمان پوشش دهد.
البته چنین بنظر می رسد که قانونگذار قبلا آگاه یا ناخودآگاه نیز توجهی به این امر داشته است ،
بطور مثال تعیین قیمت متناسب در مناقصه یا در نظر گرفتن امتیاز برای پیمانکار بومی قطعن برای کاهش بالاسری و امکان ارائه قیمت پایین تر بوده است اما این موارد نمودی در تعیین ضریب بالاسری نداشته و هنوز هم کماکان و بصورت وراثتی؛
ضریب 1.3 همچنان بجای ضریب بالاسری واقعی مورد استفاده سازمان نشینان ( معاونت نظارت راهبردی ) است هرچند در بخشنامه های اخیر با تاکیدی کمتر از قبل مورد استفاده گرفته ،
همچنین به تبع ضریب1/41در پروژه های غیر عمرانی هنوز مورد استفاده قرار میگیرد.
بدین منظور و برای واقعی تر نمودن ضریب بالاسری پیمان راههای گوناگونی می توان پیشنهاد نمود ؛
بطور نمونه در مناقصات به ویژه در طرح های غیرعمرانی که اختیارات مشاور برای تطبیق بهتر شرایط پیمان با شرایط اختصاصی و عمومی طرح و پروژه در مناقصات بیشتر و مناسب تر است ، پیشنهاد می گردد مشاور طرح در زمان تهیه اسناد مناقصه با توجه به شرایط پروژه و قوانین و بخشنامه های موجود آنالیز ضریب بالاسری را محاسبه نماید و این آنالیز را تعیین و در اسناد مناقصه اعلام نماید تا شرکت کنندگان بتوانند متغیرهای آن را با توجه به شرایط خود و شرایط طرح بررسی و مطابقت داده و اعداد و مقادیر پیشنهادی خود را اعلام نمایند.
#نحوه_محاسبه_ضریب_بالاسری
نکات فنی وکاربردی کارگاهی
برای سرامیککاری با سرامیک30×30 میلیمتر برای سطوح قائم، از ملات ماسه سیمان با نسبت حجمی 1:6 به عنوان آستر، و ملات سیمان و خاک سنگ به عنوان آستر تخته مالهای و برای پر کردن بندها از دوغاب سیمان و پودر سنگ استفاده میشود
مقدار ملات ماسه سیمان، ملات سیمان خاک سنگ و دوغاب سیمان و پودر سنگ مورد نیاز برای هر مترمربع به ترتیب 7 ،33 و 1 لیتر میباشد.
نسبتهای اختلاط در دوغاب سیمان و پودر سنگ که برای بندکشی مورد استفاده است، 400 کیلوگرم سیمان، 960 کیلوگرم پودر سنگ و 480 لیتر آب میباشد.
دوغاب را میتوان با ماده دافع آب، یا ماده مخصوصی که به آن یکنواختی رنگ بدهد و یا با هر دو، مخلوط نمود.
برای کاشیکاری با کاشی 2×5 سانتیمتر روی سطوح قائم، از دوغاب ماسه سیمان 1:5 و برای پرکردن بندها از دوغاب سیمان و پودر سنگ استفاده میشود.
میزان دوغاب ماسه سیمان و دوغاب سیمان و پودر سنگ در هر مترمربع به ترتیب 33 و 75/0 لیتر خواهد بود.
بهترین دوغاب برای کاشیکاری ملاتی است از مخلوط سیمان پرتلند و ماسه کاملا شسته.
در ساختن ملات برای کاشیکاری نباید آهک، گچ، خاک و پودر سنگ به کار رود.
#نکات_فنی_واجرایی
نکات کاربردی واجرایی
محاسبه سرانگشتی که باید مهندسان به ان اشراف داشته باشند...
۱ – اسکلت فولادی:
الف – وزن آهن آلات مصرفی در سازه های با اسکلت فولادی با مهاربندی هم مرکز بدون وزن آرماتور سقف ۴۵ -۷۰ کیلوگرم بر مترمربع
ب – وزن آهن آلات مصرفی در سازه های با اسکلت فولادی با مهاربندی غیر هم مرکز بدون وزن آرماتور سقف ۵۰ -۷۵ کیلوگرم بر مترمربع
ج – وزن آهن آلات مصرفی در سازه فولادی با قاب خمشی متوسط و معمولی بدون وزن آرماتور سقف ۶۵ -۱۰۵ کیلوگرم بر مترمربع
د – وزن آهن آلات مصرفی در سازه فولادی با قاب خمشی ویژه و معمولی بدون وزن آرماتور سقف ۷۰ -۱۱۵ کیلوگرم بر مترمربع
ه – در سازه های دارای سیستم دو گانه نمی توان مقدار تقریبی را تعیین نمود چون معمولاً این سیستم ها برای ساختمان های بلند مرتبه تر و دارای کاربری های اخص انتخاب می شوند ولی به طور تقریبی بین ۷۰-۱۲۰ کیلوگرم بر متر مربع
۲ – اسکلت بتنی:
الف – وزن آهن آلات مصرفی در سازه بتنی با قاب خمشی+ دیوار برشی بدون وزن آرماتور سقف ۳۵ -۶۰ کیلوگرم بر مترمربع
ب – وزن آهن آلات مصرفی در سازه بتنی قاب خمشی متوسط بدون وزن آرماتور سقف ۴۰ -۵۵ کیلوگرم بر مترمربع
ج – وزن آهن آلات مصرفی در سازه بتنی قاب خمشی ویژه بدون وزن آرماتور سقف ۴۵ -۷۰ کیلوگرم بر مترمربع
۳ – وزن آرماتور سقف:
الف – سقف کامپوزیت:۸-۱۲ کیلوگرم بر مترمربع
ب – سقف تیرچه بلوک:۵-۷ کیلوگرم بر مترمربع
ج – سقف دال بتنی توپر:۱۰- ۱۶ کیلوگرم بر مترمربع
وزن کل اسکلت سازه:
Wt=((W1+W2)*A)+W3
W1 وزن متر مربع فولاد مصرفی در اسکلت
W2وزن فولاد مصرفی در سقف
W3 وزن فولاد مصرفی در فونداسیون
Wt وزن کل فولاد مصرفی در سازه
Aمساحت کل سازه با احتساب مساحت
کل بنای ساختمان حتی خرپشته
برآورد مقدار مورد نیاز گچ و آجر نما و ماسه بادی
با هر کیسه گچ ۴۰ کیلویی برای لایه گچ و خاک تقریبا ۲٫۸ متر مربع را میتوان گچ و خاک کرد.
در مورد سفید کاری در لایه رو با هر کیسه گچ جبل ۴۰ کیلویی حدودا ۱۲ متر مربع را میتوانید سفید کنید.
بازای هر ۵ مترمربع آجر نمای ۳ سانتی ۱ کارتون آجر ال ۲۰ تایی مورد نیاز است .
هرکیسه ۵۰ کیلویی ماسه بادی برای ۴۰ مترمربع نمای آجر ۳ سانتی کافی است
مقدار مورد نیاز رنگ برای پوشش دیوار
نکته :
به طور کلی هر کیلو رنگ روغنی ۴ الی ۶ متر مربع را پوشش می دهد
و هر کیلو رنگ پلاستیک با توجه به سطح زیر کار از ۶ الی ۸ متر مربع را پوشش می دهد
محاسبه سرانگشتی مصالح
برای هر متر مکعب بتن ۲٫۲ تن شن و ماسه مصرف می شود.
برای هر متر مکعب ملات دیوار چینی ۱٫۸ تن ماسه مصرف می شود.
برای هر متر مکعب اندود افقی یا قائم، ۱٫۸۵ تن ماسه مصرف می شود.
برای هر متر مکعب ملات فرش کف (سنگ وسرامیک)، ۱٫۶۷ تن ماسه مصرف می شود.
حجم ملات یا بتن مصرفی برای آیتمهای مختلف ساختمانی:
محاسبه حجم ملات مصرفی برای دیوار چینی:
حجم ملات مصرفی برابر یک سوم حجم دیوار است.
محاسبه حجم ملات مصرفی برای فرش کف سنگ کاری با سنگ پلاک و سرامیک کف:
حجم ملات مصرفی برابر، ۳۰ لیتر به ازاء هر متر مربع مساحت کف است.
محاسبه حجم بتن مصرفی برای سقف آجری و سقف تیرچه بلوک:
برای سقف آجری حجم ملات مصرفی برابر، ۵۰۰ لیتر به ازاء هر متر مربع مساحت سقف است. برای سقف تیرچه بلوک حجم ملات مصرفی برابر، ۷۷۰ لیتر به ازاء هر متر مربع مساحت سقف است.
تخمین تعداد آجر لازم برای هر متر مربع دیوار چینی
در این روش مقصود از آجر، آجر فشاری یا آجر ماشینی با ابعاد فشاری است:
دیوار چینی ۱۱ سانتیمتری (ضخامت دیوار) : هر متر مربع ۷۰عدد آجر
دیوار چینی ۲۲ سانتیمتری (ضخامت دیوار): هر متر مربع ۱۳۷عدد آجر
دیوار چینی ۳۵ سانتیمتری (ضخامت دیوار): هر متر مربع ۲۱۷عدد آجر
محاسبه حجم آجر وملات
قابل توجه مهندسین که در کارگاههای ساختمانی مشغول به کار هستند. یکی از محاسباتی که در کارگاههای ساختمانی باید سریع حساب شود . محاسبه تعداد آجر یا سفال و مقدار ملات و سیمان در قسمتی از پروژه می باشد که باید قادر به محاسبه باشیم نحوه محاسبه توسط رابطه های ذیل می باشد :
ضخامت دیوار×ارتفاع×طول = حجم دیوار
حجم دیوار ×۴/۳ = حجم آجر
حجم دیوار×۴/۱ = حجم ملات
عیار ملات یا بتن × حجم ملات یا بتن = میزان سیمان در آجرکاری دیوار
)حجم یک آجر یا سفال) / (حجم آجر ) = تعداد آجر یا سفال
#نکات_کارگاهی_فنی_کارشناسی
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
