دکترین
عمر باقیمانده در ارزیابی حق انتفاع؛ از سن شخص تا امید زندگی در سن مشخص
عمر باقیمانده در ارزیابی حق انتفاع؛ از سن شخص تا امید زندگی در سن مشخص
بختیار سید نظامی
کارشناس رسمی دادگستری و دانشآموخته حقوق
در مطلب پیشین؛ «مدت حق انتفاع؛ عمر چه کسی در ارزیابی اهمیت دارد؟» دیدیم که در ارزیابی حق انتفاع، صرف دانستن عنوان «عمری» یا «رقبی» کافی نیست و ابتدا باید روشن شود حیات چه شخص یا اشخاصی، با توجه به نوع حق و مبنای حقوقی حاکم بر زوال آن، در تعیین مدت مؤثر حق نقش دارد.
پس از روشن شدن این موضوع، پرسش دیگری مطرح میشود:
عمر باقیمانده شخص موردنظر را چگونه میتوان برای مقاصد ارزیابی برآورد کرد؟
این پرسش اهمیت عملی دارد؛ زیرا در ارزیابی خود حق انتفاع یا بررسی اثر وجود این حق بر ارزش مال، سن شخص میتواند یکی از متغیرهای مهم باشد. هرگاه استمرار حق به حیات شخصی وابسته باشد، ارزش اقتصادی حق نیز با احتمال استمرار حیات و در نتیجه امکان برخورداری از منافع در آینده ارتباط پیدا میکند.
▪ نظریه مشورتی و ورود عمر باقیمانده به فرایند ارزیابی
در شکلگیری شیوه برآورد عمر بهعنوان یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی حق انتفاع، نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۴۸۳ مورخ ۱۳۹۸/۸/۲۸ اداره کل حقوقی قوه قضاییه اهمیت ویژهای دارد.
در این نظریه، در ارزیابی ملکی که نسبت به آن حق انتفاع عمری برقرار شده، ابتدا تعیین ارزش ملک بدون حق انتفاع و سپس برآورد ارزش حق انتفاع مطرح شده و در این برآورد، حسب مورد به عمر مالک، منتفع یا شخص ثالث و از جمله به:
«مدتی که چنین فردی با مشخصات سنی وی عادتاً زنده میماند»
توجه شده است.
اهمیت این عبارت در آن است که سن و عمر مورد انتظار شخص را به یکی از متغیرهای مؤثر در فرایند ارزیابی تبدیل میکند. اگر مدت برخورداری از حق به حیات شخصی وابسته باشد، برای ارزشگذاری صرف دانستن سن فعلی او کافی نیست؛ بلکه باید برآوردی از عمر باقیمانده مورد انتظار وی نیز در اختیار داشت.
با این حال، نظریه مشورتی شیوه آماری تعیین این مدت را مشخص نکرده است. در نتیجه این پرسش برای کارشناس باقی میماند:
«مدتی که چنین فردی با مشخصات سنی وی عادتاً زنده میماند» بر چه مبنایی باید برآورد شود؟
از دید نگارنده، برای پاسخ عملی به این پرسش میتوان معیار بیانشده در نظریه مشورتی را با مفاهیم و ابزارهای آماری سنجش طول عمر پیوند داد. بر این اساس، امید زندگی در سن مشخص (Life Expectancy at Age x) و جدول عمر (Life Table) میتوانند مبنایی برای برآورد آماری عمر باقیمانده مورد انتظار شخص در سن فعلی او فراهم کنند.
▪ امید زندگی در بدو تولد با عمر باقیمانده یکسان نیست
یکی از شاخصهای شناختهشده جمعیتی، امید زندگی (Life Expectancy) و یکی از صورتهای رایج آن امید زندگی در بدو تولد (Life Expectancy at Birth) است.
این شاخص نشان میدهد فرد در هنگام تولد، بر اساس الگوی مرگومیر جمعیت مورد مطالعه، بهطور متوسط چند سال انتظار میرود زندگی کند.
اما این عدد را نمیتوان مستقیماً برای شخصی که اکنون مثلاً ۶۵ یا ۷۰ سال دارد به کار برد.
برای مثال، اگر امید زندگی در بدو تولد در یک جمعیت ۷۵ سال باشد و شخص مورد بررسی اکنون ۷۰ سال داشته باشد، نمیتوان با کسر ۷۰ از ۷۵ نتیجه گرفت که عمر باقیمانده مورد انتظار وی ۵ سال است.
علت این است که شخص ۷۰ساله بالفعل به این سن رسیده و از خطرات مرگومیر سالهای پیش از آن عبور کرده است. بنابراین برای بررسی عمر باقیمانده او باید وضعیت افرادی مورد توجه قرار گیرد که به سن ۷۰سالگی رسیدهاند، نه امید زندگی جمعیت از هنگام تولد.
اینجاست که مفهوم امید زندگی در سن مشخص اهمیت پیدا میکند.
ادامه مطلب را با لمس Instant View مطالعه فرمایید.
مطلب بعدی
آشنایی با جدول عمر و دادههای مورد نیاز در ارزیابی حقوق وابسته به طول عمر
#حق_انتفاع
#امید_زندگی
#جدول_عمر
#ارزیابی_ملک
Add a comment
5
2
1
1
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
