برای استنکاف می توان مانند جرایم تعزیری سه عنصر؛ قانونی مادی و روانی یا اخلاقی را در نظر گرفت. عنصر قانونی تخلف و یا بزه از نوع استنکاف از مسئولیت ها و تکالیف داری، ماده ۱۱۲ ق.د.ع است. برابر این ماده: «در صورتی که م. ع. از اجرای آرای دیوان استنکاف نماید، پرونده با ارجاع رئیس دیوان در شعبه صادر کننده رأی قطعی، رسیدگی و مستنکف به انفصال از خدمات دولتی تا پنج سال و یا به محرومیت از حقوق اشخاص و مراجع ذیربط مورد تأکید قرار داده و استنکاف از آنها را علی الاطلاق ممنوع و از نوع جرم و قابل مجازات اجتماعی تا پنج سال و جبران خسارت وارده، محکوم می شود. رأی صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ بدون رعایت تشریفات تنظیم دادخواست قابل تجدید نظر خواهی حسب مورد در شعبه تجدیدنظر و شعبه هم عرض است. رسیدگی به استنکاف و تجدیدنظر خواهی از احکام مربوط در شعب دیوان به صورت خارج از نوبت صورت می گیرد. حکم قطعی صادره جهت اجرا به مقام مافوق مستنکف و عند الاقتضاء به مراجع نظارتی مربوط، ابلاغ و در خصوص دارندگان پایه قضایی به دادسرای انتظامی قضات اعلام میشود.
بزه یا تخلف از نوع استنکاف مشتمل بر دو چهره از رفتار مثبت و منفی است. در چهره مثبت مرتکب با اقدام و عملی برابر حکم یا دستور دیوان ایستادگی می کند و یا برغم الزام به خودداری از وضع مصوبه و ارتکاب اقدام خلاف قانون، مبادرت به انجام آن می نماید. برای نمونه مصوبه ای در هیأت عمومی ابطال میشود و پس از ابلاغ به طرف شکایت و انتشار در روزنامه رسمی مقامات مسئول در دستگاه مربوطه دوباره مصوبه جدیدی وضع می نمایند که تکرار محتوا و مدلول مصوبه ابطال شده است. برابر ماده ۹۲ اصلاحی ق.د.ع چنین اقدام جسورانه ای می تواند استنکاف تلقی شود. در ادامه ماده ۹۲ اصلاحی ق.د.ع آمده ... در صورتی که مصوبه جدید ابطال شود و مشخص گردد وضع آن به جهت عدم تبعیت از مفاد آرای قبلی صادره از سوی هیأت عمومی دیوان بوده است، مقامات و اعضایی که برخلاف رأی دیوان مبادرت به وضع چنین مقرره ای نموده اند، مسئول جبران خسارات وارده به اشخاص بوده و به عنوان مستنکف شناخته شده و مشمول ماده (۱۱۲) این قانون میشوند. عنصر مادی در چهره رفتار مثبت می تواند در شکل جلوگیری از اجرا و تحقق دستور و رأی دیوان تظاهر یابد که در این صورت می تواند وصف مجرمانه هماهنگ با موضوع ماده ۵۷۶ ق.م. - کتاب تعزیرات داشته باشد.
اما بیشتر تخلف از نوع استنکاف در چهره منفی و نافرمانی و سرپیچی از اجرای حکم و دستور بروز می یابد. خودداری از پاسخ به شکایت و دادخواست در مهلت قانونی (تبصره ماده ۳۰ ق.د.
ع)، خودداری از اجرای دستور موقت (ماده ۲۹ اصلاحی ق.د.
ع)، خودداری از اجرای رأی وحدت رویه یا ایجاد رویه ماده ۹۵ اصلاحی ق.د.
ع)، خودداری از اجرای آرای هیأت عمومی و هیأت تخصصی (ماده ۱۰۹ اصلاحی ق.د.
ع) و خودداری از اجرای آرای قطعی شعب دیوان (ماده ۱۱۲ اصلاحی ق.د.
ع) نمونه های آشکار از استنکاف در چهره ترک فعل و رفتار منفی است.
عنصر دیگر در استنکاف عنصر روانی یا اخلاقی است. عنصر روانی، معنوی و یا اخلاقی حاکی از سوءنیت مرتکب در ارتکاب فعل و یا ترک فعل مفید استنکاف و علم و آگاهی از غیر قانونی بودن این کنش یا واکنش است. به واقع برای توصیف رفتار مرتکب به استنکاف و ترتب آثار قانونی بر آن افزون بر تظاهر رفتار در عالم واقع عنصر مادی)، تطبیق فعل یا ترک فعل با نص قانون عنصر قانونی باید سوء نیت عام و خاص مرتکب احراز گردد. به عبارتی مرتکب عامدانه و آگاهانه از اجرای رأی و حکم دیوان خودداری ورزیده یا برابر آن ایستادگی کرده و یا از تحقق آن جلوگیری به عمل آورده باشد.
بنابراین فعل مجرمانه یا تخلف اداری باید نتیجه خواست و اراده فاعل باشد. یعنی مرتکب قصد فعل یا ترک فعل و قصد نتیجه آن را داشته باشد و نتیجه مجرمانه ای را که از رفتار خود حاصل می شود، طلب کند. وانگهی باید بر نقض ممنوعیتهای قانونی آگاهی داشته باشد. منظور از آگاهی معرفت فاعل هم به کیفیت فعل (یا ترک فعل) مجرمانه و هم به نامشروع بودن آن است. معرفت فاعل به احکام قانونگذار در اغلب نظام های کیفری ماره ای مطلق یا غیر قابل رد است.
موارد مرتبط 41
آرای مرتبط 1
-
رأی
هماستناد
ملازمه تقاضای اجرت المثل شریک و منع او از تصرف در مال مشاع
ماده 576 قانون مدنی
نظریات مشورتی 13
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 49/59/146 مورخ 1349/08/23 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 576، 581 و 582 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7083 مورخ 1384/10/03 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/8945 مورخ 1383/11/26 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/4424 مورخ 1386/07/07 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 576 و 582 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/93/912 مورخ 1393/04/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص سوء استفاده از موقعیت شغلی و مقامی افراد با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/2080 مورخ 1379/05/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/5413 مورخ 1380/06/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/92/1204 مورخ 1392/06/20 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص سوء استفاده از موقعیت شغلی و مقامی افراد با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/4761 مورخ 1377/11/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/2292 مورخ 1390/04/06 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص توقیف حقوق بازنشسته یا وظیفه بگیر در راستای کفالت با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/9667 مورخ 1383/12/23 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/205 مورخ 1392/02/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 576 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی شماره ۷/۸۹۴۵ مورخ ۱۳۸۳/۱۱/۲۶ اداره کل حقوقی قوه قضاییه
ماده 576 ق.م
نشستهای قضایی 2
-
نشست قضایی
هماستناد
عدم اجرای دستورات قضایی از ناحیه موسسات عمومی غیر دولتی (بانک ها)
ماده 576 ق.م
-
نشست قضایی
هماستناد
تغییر خواسته «خلع ید از شش دانگ یک زمین» به «خلع ید نسبت به یک دانگ از زمین» بعد از چندین جلسه دادرسی
مواد 576 و 581 قانون مدنی
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 576 — قانون مدنی
ماده 576 ق.م
دکترین 24
-
مقاله
هماستناد
حقوق مأمورین اجرا — است و بسته به مورد مأمورین نیروی
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
حقوق مأمورین اجرا — تکلیف مأمورین به انجام درخواست مأمور اجرا
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
حقوق مأمورین اجرا — تکلیف مأمورین به انجام درخواست مأمور اجرا
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای قاعده و موانع و معاذیر عملی — نظریه حکمی که از دادگاهی صادر و
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای قاعده و موانع و معاذیر عملی — بررسی امکان ممانعت مقامات رسمی از ادامه
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای قاعده و موانع و معاذیر عملی — بررسی امکان ممانعت مقامات رسمی از ادامه
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ترتیب بازداشت حقوق و مزایا — روشن است که چنانچه کارفرما با هر
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ترتیب بازداشت حقوق و مزایا — پرسش این است که چنانچه کارفرما برخلاف
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ترتیب بازداشت حقوق و مزایا — پرسش این است که چنانچه کارفرما برخلاف
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
کسانی که مانع مأمور اجرا از انجام وظیفه شوند افزون بر مجازات
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
جلوگیری از اجرای حکم توسط صاحب منصبان و اجرای حکم خلع ید
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
جلوگیری از اجرای حکم توسط صاحب منصبان و اجرای حکم خلع ید
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم رفع تصرف عدوانی علیه متصرف ملک مشاع — چنانچه حکم رفع تصرف عدوانی علیه متصرف
مواد 576 و 582 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم رفع تصرف عدوانی علیه متصرف ملک مشاع — فصولً ویر و بر حسب مقررات مواد
مواد 576 و 582 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم رفع تصرف عدوانی علیه متصرف ملک مشاع — فصولً ویر و بر حسب مقررات مواد
مواد 576 و 582 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
عدم همکاری مامورین انتظامی و ضابطین — در ماده ۱۴ ق
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم همکاری مامورین انتظامی و ضابطین — در پاسخ برخی نویسندگان به ماده ۵۷۶
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم همکاری مامورین انتظامی و ضابطین — در پاسخ برخی نویسندگان به ماده ۵۷۶
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم همکاری مامورین انتظامی و ضابطین — عبارت اجرای اوامر کتبی و اجرای احکام
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم همکاری مامورین انتظامی و ضابطین — است
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم همکاری مامورین انتظامی و ضابطین — است
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم همکاری مامورین انتظامی و ضابطین — رفتار مرتکب جرم در ماده ۵۷۶ در
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم همکاری مامورین انتظامی و ضابطین — اصل قانونی بودن جرایم و مجازاتها (ماده
ماده 576 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عدم همکاری مامورین انتظامی و ضابطین — اصل قانونی بودن جرایم و مجازاتها (ماده
ماده 576 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
