عنصر معنوی جنایت شکنجه با نگاهی به اساسنامه دیوان کیفری بین المللی (مقاله علمی وزارت علوم)

عنصر معنوی جنایت شکنجه با نگاهی به اساسنامه دیوان کیفری بین المللی (مقاله علمی وزارت علوم) درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم) نویسندگان: مهدی عبدالمالکی سید قاسم زمانی منبع: پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 3 پاییز و زمستان 1394 شماره 6 حوزه‌های تخصصی: حوزه‌های تخصصی حقوق حقوق جزا و جرم شناسی شماره صفحات: ۸۵ - ۱۱۶ دریافت مقاله تعداد دانلود : ۳۸۰ آرشیو آرشیو شماره‌ها: ۲۷ سال ۱۴۰۴ (۳) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 13 زمستان 1404 شماره 27 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 13 پاییز 1404 شماره 26 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 13 بهار و تابستان 1404 شماره 25 سال ۱۴۰۳ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 12 پاییز و زمستان 1403 شماره 24 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 12 بهار و تابستان 1403 شماره 23 سال ۱۴۰۲ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 11 پاییز و زمستان 1402 شماره 22 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 11 بهار و تابستان 1402 شماره 21 سال ۱۴۰۱ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 10 پاییز و زمستان 1401 شماره 20 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 10 بهار و تابستان 1401 شماره 19 سال ۱۴۰۰ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 9 پاییز و زمستان 1400 شماره 18 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 9 بهار و تابستان 1400 شماره 17 سال ۱۳۹۹ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 8 پاییز و زمستان 1399 شماره 16 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 8 بهار و تابستان 1399 شماره 15 سال ۱۳۹۸ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 7 پاییز و زمستان 1398 شماره 14 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 7 بهار و تابستان 1398 شماره 13 سال ۱۳۹۷ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 6 پاییز و زمستان 1397 شماره 12 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 6 بهار و تابستان 1397 شماره 11 سال ۱۳۹۶ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 5 پاییز و زمستان 1396 شماره 10 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 5 بهار و تابستان 1396 شماره 9 سال ۱۳۹۵ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 4 پاییز و زمستان 1395 شماره 8 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 4 بهار و تابستان 1395 شماره 7 سال ۱۳۹۴ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 3 پاییز و زمستان 1394 شماره 6 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 3 بهار و تابستان 1394 شماره 5 سال ۱۳۹۳ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 2 پاییز و زمستان 1393 شماره 4 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 2 بهار و تابستان 1393 شماره 3 سال ۱۳۹۲ (۲) - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 1 پاییز و زمستان 1392 شماره 2 - پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی دوره 1 بهار و تابستان 1392 شماره 1 چکیده تحقق یک جرم علاوه بر عنصر مادی نیازمند عنصر معنوی نیز (سوء نیت عام و در برخی جرائم سوء نیت خاص) است. بر این اساس، ماده 1 کنوانسیون منع شکنجه و دیگر رفتارها با مجازات های بی رحمانه، غیرانسانی یا تحقیر کننده 1984 در کنار تعمد در انجام فعل (سوء نیت عام)، اخذ اطلاعات یا اقرار و ... (سوء نیت خاص) را نیز برای تحقق جنایت شکنجه ضروری می داند. محاکمی مانند دادگاه کیفری بین المللی برای یوگسلاوی سابق و دادگاه کیفری بین المللی برای روآندا نیز ماده 1 کنوانسیون مذکور را عرفی می دانند و تفسیر آنها نیز از جرم شکنجه بر این ماده استوار شده است، اما دیوان اروپایی حقوق بشر در برخی از آراء خود تمایل دارد شکنجه را یک «جرم مادی یا مطلق»، بدون ضرورت سوء نیت خاص بداند. موضع اساسنامه دیوان کیفری بین المللی نیز در ماده 7(2)(ه ) در ذکر مصادیق جنایات علیه بشریت دلالت بر مادی بودن جنایت شکنجه دارد. اگرچه به نظر می رسد این دیدگاه کامل ترین وجه ممنوعیت شکنجه است اما، اساسنامه بلافاصله در ماده 8(2) (الف)(2) و (2)(ج)(1) و در بیان مصادیق جنایات جنگی، بر خلاف ماده 7، شکنجه را بدون ارائه تعریف مشخص، به عنوان یک جنایت جنگی تلقی کرده است و کمیسیون مقدماتی اساسنامه دیوان نیز جنایت شکنجه در قالب جنایات جنگی را نیازمند سوء نیت خاص می داند. به نظر می رسد عدالت کیفری ایجاب می نماید سوء نیت خاص از عنصر معنوی جنایت شکنجه خارج گردد. Mens Rea of Crime of Torture in Light of International Criminal Court Meeting a crime beside the material element needs the mental element namely general purpose and in some crimes special purpose. For this reason, article 1 of convention against torture and other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment (1984) provides meeting torture requires, beside act intention, special purpose such as obtaining information or confession. Some tribunals such as ICTY and ICTR considers this article as a customary rule and their interpretations form torture has been based upon this article, but the European court of human rights in some its judgments tend to treat torture as a material or absolute crime. The statute of ICC also in article 7 (2) (e) – in crimes against humanity- treat torture as a material crime. Although it seems this view is the most comprehensive form of prohibition of torture, statute, immediately, in article 8 (2) (a) (2) and (2)(c)(1), unlike article 7 without providing any certain definition of torture, classifies this crime as a war crime and also preparatory commission of statute believes that existence of special purpose is necessary for meeting torture as a war crimes. Therefore, it seems criminal justice necessitates that special purpose must be removed from constituting elements of crime of torture. تبلیغات