مبانی اصل استماع دعوا

در فقه اسلامی آمده است که اصل، استماع دعوا است و قضاوت برای شخص واجد شرایط واجب کفایی است و منجر به تکلیف او به شنیدن دعوا میشود. قاضی نصب شده است تا دعاوی را استماع کند و اگر دعوا را استماع نکند حق ضایع میشود. سهولت قضاوت و سرعت اجرا و حذف تشریفاتی که موجب فوت وقت و از دست رفتن فرصت و ضرر اطراف دعوا و بی اثر شدن قضاوت در جامعه می شود، یکی از مهمترین اصول قضاوت نزد حضرت امام علی (ع) بوده است. این اصل هم در قضاوت های آن حضرت آشکار است و هم در فرمان ها و سخنان ایشان آمده است. آن حضرت همواره قضات را فرمان میداد که در ستاندن حقوق مردم از کسانی که امروز و فردا میکنند و حقوق دیگران را به تأخیر می اندازند شتاب کنند. لذا در ادامه، در مبحث اول به مبانی فقهی - حقوقی و مستندات قانونی اصل استماع دعوا و در مبحث دوم به بررسی مبانی عقلی و عرفی آن می پردازیم.