دعاوى مربوط به خانواده / ۴۵۵ — دعوای نفی ولد یک دعوای حقوقی است

نفی فرزند از پدر ولی نسبت به مادر رابطه خویشاوندی همچنان برقرار است از بین رفتن توارث بین زن و شوهر و پدر و فرزند حرمت ابدی زن و شوهر ازدواج مجدد امکان پذیر نیست - ساقط شدن حد قذف از زوج و حد زنا از زوجه به جهت مبهم بودن اجرای لعان رئیس محترم قوه قضائیة وقت در دستور العمل اجرای مراسم لعان در محاکم مصوب ۱۳۸۳/۴/۲۸، قضات محاکم را ارشاد کرده است. در بخشی از این دستورالعمل آمده است ... ماده ۱۰۵۲ قانون مدنی تفریق حاصل از لعان» را موجب حرمت ابدی میداند و ماده ۱۱۶۲ همان قانون ناظر به مواد قبل از آن دعوای نفی ولد را پس از انقضای ۲ ماه از تاریخ اطلاع شوهر از ولادت طفل مسموع نمی داند و در عمل هم کمتر تمسک به لعان پیش می آید و به همین جهات هم در قوانین جاری مقرراتی برای انجام آن پیش بینی نشده است و در موارد ضروری باید به منابع فقهی مراجعه گردد. به منظور تسهیل در کار قاضی پرونده چنانچه مجتهد نباشد میتواند ضمن هماهنگی با یکی از علمای مجتهد آن حوزه، عملاً تشریفات مربوطه را در محضر و توسط ایشان اجرا و مراتب را صورت جلسه نماید تا هم عذر قاضی مأذون مرتفع هم مراسم شرعی لازم انجام گردد و نیازی به رفت و برگشت پرونده بین استانهای مختلف پیدا نشود .... اداره حقوقی قوه قضائیه نیز در دو نظریه مشورتی درباره موضوع لعان این گونه بیان داشته است: اولاً، قانون، راجع به موارد ضرورت اجرای مراسم لعان در دعوای نفی ولد ساکت است. بنابراین در این خصوص با عنایت به اصل ۱۶۷ قانون اساسی و ماده ۳ قانون آیین دادرسی مدنی باید به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر مراجعه کرد؛ ثانیاً، با عنایت به بند ۱۱ ماده ۴ قانون حمایت خانواده دعوای نفی ولد هر چند مستلزم اجرای لعان باشد، در صلاحیت دادگاه خانواده است و در خصوص شرایط قاضی رسیدگی کننده و کیفیت اجرای لعان به نظر بخشنامه شماره ۶۸۵۸/۸۳/۱ مورخ ۱۳۸۳/۴/۲۸ رهگشاست» نظریه مشورتی شماره ۷/۹۷/۲۷۲۱ مورخ ۹۷/۱۰/۴). دعوای نفی ولد یک دعوای حقوقی است که طبق ترتیبات و مقررات مذکور در مواد ۱۱۵۸ به بعد قانون مدنی از ناحیه شوهر قابل اقامه است و چنانچه از طریق مقررات یاد شده قابل اثبات یا استماع نباشد، فقط از طریق لعان طبق ماده ۸۸۲ قانون مدنی قابل پذیرش و اثبات است و به هر حال فاقد وصف کیفری است ... (نظریه مشورتی شمارهٔ ۷/۹۰/۳۸۲۶ مورخ (۱۳۹۰/۸/۹). آیه هایی که در قرآن کریم درباره لعان آمده است آیه های شریفه ۶ الی ۹ سوره نور است. اگر کسی همزمان پدر و مادر فعلی خود را انکار کند و مدعی نسب نسبت به زن و مرد دیگری باشد، باید توأمان دعوای نفی نسب و اثبات نسب مطرح نماید. درخواست فرزند خواندگی قبول سرپرستی کودکان و نوجوانان بی سرپرست ارکان درخواست ۱ - درخواست فرزند خواندگی باید به سازمان بهزیستی تقدیم شود برخلاف درخواستها و دادخواست های دیگر که باید به دادگاه تسلیم گردد. این سازمان باید حداکثر ظرف ۲ ماه درخواست را به همراه نظریه کارشناسی خود به دادگاه تقدیم کند. دادگاه نیز با لحاظ این نظریه تصمیم مقتضی قبول یا رد را اتخاذ مینماید ماده (۱۱) قانون). ۲- زن و شوهر با این شرط که یکی از آنها حداقل ۳۰ سال داشته و درخواست مشترک از طرف هر دو باشد و دختر و زن بدون شوهر با این شرط که حداقل ۳۰ سال سن داشته باشد میتوانند درخواست فرزند خواندگی بدهند دختر و زن بدون شوهر فقط می تواند فرزند دختر قبول کنند ماده ۵ قانون). تقید درخواست کنندگان به انجام واجبات و ترک محرمات (ماده ۶ قانون). عدم محکومیت جزایی مؤثر با رعایت موارد مقرر در قانون مجازات اسلامی ماده ۶ قانون). احراز تمکن مالی متقاضی ماده ۶ قانون و تملیک یا تعهد به انتقال بخشی از اموال به کودک با تشخیص دادگاه در موارد استثنایی دادگاه می تواند حتی بدون تملیک مال یا تعهد به انتقال نیز با درخواست فرزند خواندگی موافقت نماید ماده ۱۴ قانون). سلامت جسمی و روانی لازم و توانایی عملی برای نگهداری و تربیت کودکان و نوجوانان تحت سرپرستی ماده ۶ قانون) تأیید صلاحیت اخلاقی متقاضی (ماده ۶ قانون). اعتقاد به یکی از ادیان مصرح در قانون اساسی رعایت اشتراک دینی میان سرپرست و افراد تحت سرپرستی الزامی است. اما در صورت مصلحت کودک و نوجوان غیر مسلمان می تواند تحت سرپرستی مسلمان قرار گیرد (ماده ۶ قانون).