فضولی: معانی فضولی

از شرایط صحت و نفوذ عقود آن است که متعاملین و متعاقدین از اهلیت برای معامله و عقد برخوردار باشند. در کتاب بیع، مالک تصرف بودن فروشنده و خریدار ازجمله شرایط طرفین معامله بیان‌شده است پس معامله از سوی غیر مالک درصورتی‌که وکیل مالک نباشد، یا بر وی ولایت نداشته باشد (مانند پدر و جدّ پدری و وصی از طرف آن دو و حاکم شرع)، واقع نمی‌شود. همچنین معامله از کسی که به خاطر سفاهت یا افلاس یا دیگر اسباب حجر، محجور است، تحقق نمی‌یابد. زیرا آنان فضولی‌اند نه مالک تصرف. پس فضولی شخص بالغ و عاقلی است که با قصد و اختیار و بدون داشتن مالکیت بر تصرف، طرف عقد قرارگرفته است. بایعی که مال غیر را بدون داشتن ولایت و بدون اذن او بفروشد. عاقدی که نه اصیل و نه ولی و نه وکیل باشد. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۴۱، کتاب البیع، القول فی شرائط المتعاقدین · مغنی المحتاج، ج۲، ص۱۵ · التعریفات، تألیف جرجانی، ص۱۴۶ · کتاب‌المکاسب، ج۳، ص۳۴۶