دکترین
قابلیت دخل و تصرف حقوقی در مشاعات و مشترکات آپارتمانها
قابلیت دخل و تصرف حقوقی در مشاعات و مشترکات آپارتمانها
بختیار سید نظامی کارشناس رسمی دادگستری و دانش آموخته حقوق
در ادامه تبیین مفاهیم «مشاع» و «مشترک» در قانون تملک آپارتمانها، و در پی نقد سازنده یکی از همکاران محترم بر مطلب پیشین با عنوان «تفاوت مشاع و مشترک در قانون تملک آپارتمانها»، این نوشتار، در راستای ارائه تحلیلی جامع و روشنگر، به تبیین «قابلیت دخل و تصرف حقوقی در مشاعات و مشترکات آپارتمانها» میپردازد. این بازنگری، به ویژه در بخش مربوط به امکان تغییر وضعیت حقوقی مشاعات و مشترکات و رفع ابهامات موجود در این زمینه صورت پذیرفته است تا مطلب حاضر، با بهرهگیری از رویههای ثبتی و بخشنامههای مربوطه، جامعیت و دقت حقوقی بیشتری یابد.
▪تعریف و تفاوتها و رابطه عموم و خصوص مطلق
در قانون تملک آپارتمانها همه قسمتهای مشترک، مشاع هستند، اما همه قسمتهای مشاع، مشترک نیستند. یعنی قسمتهای مشترک همواره در مالکیت مشاع همه مالکان قرار دارند و استفاده از آنها برای همه آزاد است، اما برخی مشاعات ممکن است طبق توافق یا صورتجلسه تفکیکی، فقط حق استفاده اختصاصی برای یک یا چند مالک داشته باشند و در زمره مشترکات (که استفاده آن برای همه مالکان آزاد است) قرار نگیرند.
ماده ۲ قانون تملک آپارتمانها: «قسمتهای مشترک به قسمتهایی از ساختمان گفته میشود که حق استفاده آن منحصر به یک یا چند آپارتمان یا محل پیشه مخصوص نیست و به کلیه مالکین به نسبت قسمت اختصاصی آنها تعلق میگیرد. به طور کلی قسمتهایی که برای استفاده اختصاصی تشخیص داده نشده است یا در اسناد مالکیت ملک اختصاصی یک یا چند نفر از مالکین تلقی نشده است از قسمتهای مشترک محسوب میشود...».
ماده ۳ آییننامه اجرایی: «قسمتهای مشترک در ملکیت مشاع تمام شرکای ملک است، هرچند که در قسمتهای اختصاصی واقع شده باشد و یا از آن قسمتها عبور نماید».
مصادیق مشترکات: راهپلهها، آسانسور، پشتبام، اسکلت و نمای ساختمان، تأسیسات اصلی، زمین زیر بنا، لابی، راهروها و محوطههای عمومی.
مصادیق مشاعات با استفاده اختصاصی: حیاط یا بامی که فقط یک یا چند مالک حق استفاده اختصاصی دارند (مثلاً پشتبام یا حیاطی که طبق صورتجلسه تفکیکی فقط در اختیار چند واحد قرار گرفته است).
پارکینگی که به صورت مشاع در سند آمده ولی فقط یک یا چند مالک از آن استفاده میکنند.
تراسی که استفاده اختصاصی آن برای یک یا چند مالک در صورتجلسه تفکیکی یا توافق مالکان ذکر شده است.
انباری یا فضای خدماتی که به صورت مشاع در سند آمده اما فقط چند واحد خاص حق استفاده از آن را دارند.
فضای سبز یا محوطهای که فقط در اختیار ساکنان چند بلوک یا چند واحد خاص قرار دارد.
این موارد معمولاً در صورتجلسه تفکیکی، توافقنامه مالکان یا اسناد رسمی ساختمان درج میشود و از نظر حقوقی، مالکیت همچنان مشاع است اما حق استفاده اختصاصی برای یک یا چند مالک به صورت مشخص تعریف شده است.
▪ابعاد حقوقی دخل و تصرف در مشاعات و مشترکات (افراز و الحاق)
طبق ماده ۳ قانون تملک آپارتمانها، حقوق هر مالک در قسمت اختصاصی و حصه او در قسمتهای مشترک غیرقابل تفکیک است و در صورت انتقال قسمت اختصاصی، انتقال قسمت مشترک قهری خواهد بود. این ماده بیشتر بر توأمان بودن حقوق مالکیت در قسمت اختصاصی و سهم از مشترکات هنگام انتقال تأکید دارد، به این معنا که شما نمیتوانید آپارتمان خود را بفروشید و سهمتان از راهرو یا پشتبام را نگه دارید.
در حالی که مشترکات اصلی ساختمان (مانند اسکلت، تأسیسات اصلی، راهپلهها) ذاتاً به دلیل ماهیت فیزیکی و کاربریشان غیرقابل افراز هستند و افراز آنها منجر به از بین رفتن عملکرد کل ساختمان میشود، اما قاعده «غیرقابل افراز بودن» برای تمامی مشاعات و مشترکات، مطلق و غیرقابل تغییر نیست. در واقع، فراتر از مفهوم صرف افراز، امکان «دخل و تصرف حقوقی» در این بخشها، شامل مواردی نظیر الحاق یا تفکیک حقوقی، تحت شرایط خاص وجود دارد.
▪موارد و شرایط استثنایی تغییر وضعیت حقوقی مشاعات و مشترکات (افراز حقوقی یا الحاق):
در رویههای ثبتی و قضایی، با رعایت شروطی خاص، امکان تغییر وضعیت حقوقی و ثبتی برخی از مشاعات یا مشترکات وجود دارد. این موارد عمدتاً در دستورالعملهای صادره از سوی قوه قضاییه و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، از جمله «دستورالعمل تفکیک آپارتمانها» (بخشنامه شماره ۱/۴۱/۱۴۲۱۹ مورخ ۱۳۸۲/۰۵/۲۰، کد ۶۷۱ الف و ب از مجموعه بخشنامههای ثبتی)، تبیین شدهاند. این دستورالعمل که در راستای وحدت رویه در تفکیک آپارتمانها توسط ریاست سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ابلاغ گردید، در بندهایی نظیر ۲۶ تا ۲۹ به این مسائل پرداخته است. برای مثال:
ادامه مطلب را با لمس instant view مطالعه فرمایید.
Add a comment
3
1
1
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
