قاعده تعلیق اجرا — چهارم اعتراض به حکم خیابی مرحله تجدیدنظر

خارج از مهلت یاد شده بدون عذر موجه قابل رسیدگی در مرحله تجدیدنظر برابر مقررات مربوط به آن مرحله م. ب.. پس دادگاه باید دادخواستی را که م. ع. غایب با عنوان و اخواهی، اما پس از مهلت واخواهی داده تجدید نظر خواهی تلقی نماید و برابر مقررات تجدیدنظر با آن رفتار کند؛ یعنی از جمله اگر در مهلت تجدیدنظر تقدیم شده باشد برابر مقررات تجدیدنظر مقدمات رسیدگی دادگاه تجدیدنظر به آن را فراهم نماید. اثر این تجدیدنظر خواهی اگر در مهلت انجام شده باشد نیز مانند تجدید نظر خواهی در مهلت نسبت به حکم حضوری است نک (۹۹۱ به بعد). چهارم اعتراض به حکم خیابی مرحله تجدیدنظر و اثر آن بر اجرای حکم ۹۸۷ احکام خیابی صادره از دادگاه تجدیدنظر - در ماده ۵۱۱ ق. ق، مصوب ۱۳۱۸ صدور حکم غیابی در مرحله پژوهش پیش بینی شده بود اما این ماده به موجب شق ۱۷ الحاقی به ماده ۷۸۹ ق. ق، مصوب ۱۳۳۴ نسخ گردید. به هر روی، توجه خواهد شد که چنانچه خوانده در مرحله نخستین دفاع ننماید معمولاً خوانده غایب است که محکوم می شود زیرا ادعاها و مستندات خواهان مورد تکذیب و تعرض قرار نگرفته و حق ادعایی وی به طریق دیگر نیز انکار نمی شود و دادگاه قانوناً مکلف است ب. ت. ب. ادعاهای متکی به دلیل خواهان و با عنایت به قانون نسبت به صدور حکم علیه خوانده اقدام کند؛ چنین حکمی اکنون اگر دادخواست ابلاغ واقعی نشده باشد غیابی است. در این صورت م. ع. غایب خوانده دعوای نخستین نسبت به حکم و اخواهی نموده و دفاعیات خود را در برابر دعوای خواهان مطرح می کند. با این همه در همان فرضی که خوانده دفاع نمی کند، چون دادگاه مکلف است وارد بودن یا نبودن دعوای خواهان را در هر حال مورد بررسی قرار دهد در موارد نادری احتمال دارد که در مرحله نخستین علی رغم غیبت خوانده و خودداری وی از دفاع خواهان محکوم به بی حقی شود. در این صورت ب. ت. ب. اینکه این حکم علیه خواهان است و حکم علیه خواهان در هر حال حضوری است چنانچه این حکم در دعوایی صادر شده باشد که ب. ت. ب. نوع دعوا یا میزان خواسته آن، قابل تجدید نظر باشد و م. ع. د. اینجا خواهان دعوا نسبت به آن تجدید نظر خواهی کند این احتمال وجود دارد که دادگاه تجدید نظر حکم نخستین را فسخ و خوانده دعوای نخستین ت. ن. خ. را محکوم نماید. در این صورت چنانچه ت. ن. خ. خوانده دعوای نخستین به دادخواست تجدیدنظر پاسخ نداده و در جلسه جلسات دادگاه تجدیدنظر که احتمالاً تشکیل شده نیز حاضر نشده باشد حکم دادگاه تجدید نظر در حالی علیه خوانده مرحله نخستین صادر شده که در هیچ یک از مراحل نخستین و تجدیدنظر دفاعی نموده است. در این صورت به موجب ماده ۳۶۴ ق.ج. که نصی جدید و قابل تأیید است، حکم دادگاه تجدیدنظر اگرچه غیابی توصیف نشده اما قابل اعتراض در همان دادگاه تجدید نظر است. در حقیقت به موجب ماده مزبور در مواردی که رأی دادگاه تجدیدنظر مبنی بر محکومیت خوانده باشد و خوانده یا وکیل او در هیچ یک از مراحل دادرسی حاضر نبوده و لایحه دفاعیه و یا اعتراضیه ای هم نداده باشند رأی دادگاه تجدید نظر ظرف مدت بیست روز پس از ابلاغ واقعی به م. ع. یا وکیل او قابل اعتراض و رسیدگی در همان دادگاه تجدید نظر می باشد، رأی صادره قطعی است.