/ قاعده ی اکراه — این نظریه قابل انتقاد است

⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. و عید و تهدید اکراه معنوی یا حتی را برای تحقق و تأثیر اکراه کافی دانسته اند. از نظر آنان اکراه عادتاً از طریق تهدید به شکنجه و آزار، قتل یا ایراد ضرب و اعمالی از این قبیل صورت می گیرد. اکراه فی الواقع در اثر ترس از وقوع اعمال مذکور حاصل می شود؛ انه در اثر أعمال به وقوع پیوسته در مقابل یک نظریه ضعیف در مذهب امام احمد تنها اکراه مادی یا حسی را قابل تحقق و رافع مسؤولیت دانسته است. به موجب این نظریه، تحقق اکراه مستلزم فعلیت تهدید است و نوعی شکنجه و آزار یا ایراد ضرب باید عملاً شده باشد تا بتوان شخص را مکره و میرای از مسؤولیت دانست. بنابر این نظریه صرف تهدید و وعید برای تحقق اکراه کافی نیست مستند این نظریه قضیه ی اذیت و آزار عمار است؛ زیرا در این قضیه عمار به صرف تهدید مشرکین فعل مورد نظر آنان را مرتکب نشد؛ بلکه پس از عملی شدن تهدید آنان چنین اقدامی نموده است. (۱) این نظریه قابل انتقاد است؛ چراکه آنچه در اکراه و تحقق آن نقش اساسی دارد و محور سایر مسایل راجع به آن به شمار می رود رعب و هراس حاصل از تهدید است که بدون فعلیت یافتن موضوع تهدید نیز در نفس مکره حاصل می شود. تهدید و موضوع آن و همچنین فعلیت آن هیچ کدام مورد نظر نیست. آنچه مورد نظر است نتیجه ی حاصل از تهدید، یعنی ترس و هراس است که مکره را به سوی ارتکاب جرم مورد نظر اکراه کننده سوق می دهد. بدیهی است پیدایش ترس و هراس که کیفیتی است نفسانی، مستلزم فعلیت موضوع تهدید نیست؛ بلکه همین اندازه که مکره ظن غالب داشته باشد که در صورت امتناع تهدید مکره صورت وقوع به خود خواهد گرفت کافی است. اکراه دارای دو عنصر است تهدید اکراه کننده و ترس ناشی از تهدید.