/ قاعده ی اکراه — ۔ فعلیت داشتن یا قریب الوقوع بودن

۲۔ فعلیت داشتن یا قریب الوقوع بودن تهدید؛ همان گونه که گذشت تهدیدات عملی شده و نیز تهدیداتی که فاصله ی زمانی میان اظهار و فعلیت یافتن آنها به حدی است که مکره به نحوی قادر به دفع آنهاست، هیچ کدام نمی توانند مجوز ارتکاب فعل حرام باشند. قدرت و توانایی مکره بر عملی ساختن تهدیدات خود عدم توانایی اکراه کننده در انجام قتل، شکنجه و آزار یا ایراد ضرب منتهی به فوت، مانع تحقق اکراه می شود. موقعیت جسمانی روانی مکره مورد نظر نیست. صرف توانایی او در فعلیت بخشیدن به تهدیدات خود کافی است. به تعبیر علامه حلی دوکون المکره قادرً علی فعل ما توقد به غلبه ی ظن مکره در خصوص اینکه در صورت امتناع تهدیدات اکراه کننده علیه وی عملی خواهد شد؛ اعتقاد وی به عدم جدیت اکراه کننده یا عدم توانایی وی مانع تحقق اکراه خواهد بود. همچنین اگر دفع تهدید مکره از طریقی غیر از انجام عمل مورد درخواست وی مقدور باشد، دیگر اکراه به معنای آن تحقق نیافته است. (۲) . تعبیر شیخ طوسی از فقهای امامیه چنین است مکره ظن غالب پیدا کند بر اینکه اگر از خواسته ی اکراه کننده امتناع ورزد مورد تهدید را درباره او عملی خواهد نمود.(۳) ه عدم توانایی مکره در دفع تهدیدات اکراه کننده بدیهی است چنانچه مکره از قدرت و توانایی لازم جهت دفع تهدیدات اکراه کننده برخوردار باشد و شرایط و اوضاع و احوال نیز به او اجازه ی به کارگیری این قدرت و توانایی را بدهد و یا دفع تهدید به طریقی غیر از ارتکاب فعل محرم مورد نظر اکراه کننده برای وی مقدور باشد دیگر اکراهی متحقق نخواهد شد. (۴) به بیان روشن تر مکره باید ناچار از ارتکاب فعل حرام بوده، به تعبیر فقها و اصولیین فاقد مندوحه (۵) باشد. (۶)