قاعده ید (مقاله‌دوم): گستره

بدون شک، قاعدۀ ید در اعیان مملوکی که قابل نقل و انتقال‌اند، جاری می‌شود. آیا در منافع اعیان نیز جریان دارد یا نه‌؟ مسئله محل اختلاف است. برخی جاری دانسته‌اند، لیکن برخی دیگر، قاعده را به اعیان اختصاص داده و در غیر اعیان جاری ندانسته‌اند. بنابر شمول نسبت به منافع اعیان، آیا در غیر اموال از اَعراض (نوامیس) و انساب نیز جاری می‌شود؟ اعراض مانند اینکه دو مرد در زوجیت زنی با هم اختلاف کنند و زن با یکی از آن دو زندگی می‌کند. برخی قاعده ید را در اَعراض جاری ندانسته و حکم یاد شده را بر فرض تمامیت، به دلیلی دیگر - نه قاعدۀ ید - ثابت دانسته‌اند، لیکن نسبت به جریان قاعده در نسب، کسی از فقها متعرض آن نشده است، هرچند برخی، قولی مبنی بر جریان قاعده در آن را نقل کرده‌اند. آیا قاعدۀ ید در حقوق مالی، همچون حق رهانت ، تولیت و اختصاص ، جاری می‌شود یا نه‌؟ قائلان به جریان قاعده در منافع، آن را در حقوق مالی نیز جاری دانسته‌اند. منبع: اوثق الوسائل، ص۵۴۱ · عوائد الایام، ص۷۴۵ · بلغة الفقیه، ج۳، ص۳۱۲-۳۱۳