دکترین
قانون آیین دادرسی مدنی
قانون آیین دادرسی مدنی
تامین دلیل (ماده ۱۴۹ تا ۱۵۵ قانون آیین دادرسی مدنی)
فصل هفتم – تأمین دلیل و اظهارنامه
مبحث اول – تأمین دلیل
ماده ۱۴۹- در مواردی که اشخاص ذی نفع احتمال دهند که در اینده استفاده از دلایل و مدارک دعوای آنان از قبیل تحقیق محلی و کسب اطلاع از مطلعین و استعلام نظر کارشناسان یا دفاتر تجاری یا استفاده از قرائن و امارات موجود در محل و یا دلایلی که نزد طرف دعوا یا دیگری است، متعذر یامتعسر خواهد شد، می توانند از دادگاه درخواست تامین انها را بنمایند. مقصود از تامین در این موارد فقط ملاحظه و صورت برداری از اینگونه دلایل است.
ماده ۱۵۰- درخواست تامین دلیل ممکن است در هنگام دادرسی و یا قبل از اقامه دعواباشد.
ماده ۱۵۱- درخواست تامین دلیل چه کتبی یا شفاهی باید حاوی نکات زیرباشد :
۱- مشخصات درخواست کننده و طرف او.
۲- موضوع دعوایی که برای اثبات آن درخواست تامین دلیل می شود.
۳- اوضاع و احوالی که موجب درخواست تامین دلیل شده است.
ماده ۱۵۲- دادگاه طرف مقابل را برای تامین دلیل احضار می نماید ولی عدم حضور او مانع ازتامین دلیل نیست. در اموری که فوریت داشته باشد دادگاه بدون احضار طرف اقدام به تامین دلیل می نماید.
ماده ۱۵۳- دادگاه می تواند تامین دلیل را به دادرس علی البدل یا مدیر دفتر دادگاه ارجاع دهد. مگر در مواردی که فقط تامین دلیل مبنای حکم دادگاه قرار گیرد در این صورت قاضی صادرکننده رای باید شخصا اقدام نماید یا گزارش تامین دلیل موجب وثوق دادگاه باشد.
ماده ۱۵۴- در صورتی که تعیین طرف مقابل برای درخواست کننده تامین دلیل ممکن نباشد، درخواست تامین دلیل بدون تعیین طرف پذیرفته وبه جریان گذاشته خواهدشد.
ماده ۱۵۵- تامین دلیل برای حفظ آن است و تشخیص درجه ارزش آن در موارد استفاده، با دادگاه می باشد.
#تامین_دلیل
نحوه درخواست تامین دلیل و اعتبار آن
تامین دلیل یکی از راه های حفظ حقوق فردِ خسارت دیده است . برخی مواقع آثار خساراتی که به افراد وارد می‌شود، در طول رسیدگی قضایی، از میان می‌رود و اثبات وارد شدن خسارت بسیار مشکل می‌شود. در چنین مواردی، قانونگذار موضوع «تامین دلیل» را پیش‌بینی کرده است.
به گزارش خبرنگار گروه حقوقی و قضایی خبرگزاری میزان، تامین دلیل یکی از راه‌های حفظ حقوق فردِ خسارت‌دیده است. برخی مواقع آثار خساراتی که به افراد وارد می‌شود، در طول رسیدگی قضایی، از میان می‌رود و اثبات وارد شدن خسارت بسیار مشکل می‌شود. در چنین مواردی، قانونگذار موضوع «تامین دلیل» را پیش‌بینی کرده است.
دکتر وحید قاسمی عهد، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی و وکیل پایه‌یک دادگستری در خصوص نحوه درخواست تامین دلیل و اعتبار آن اظهار کرد: همانگونه که اطلاع دارید، دلایل نقش مهمی در اثبات دعاوی ایفا می‌کنند؛ به نحوی که در عالم حقوق، داشتن حق کافی نیست بلکه اثبات آن است که به حق، هویت و تشخص می‌بخشد و دارنده حق میتواند از مزایا و امتیازات آن بهره‌برداری کند.
وی ادامه داد: در برخی مواقع، وضعیت دلیل به‌گونه‌ای است که امکان دارد در آینده متعذر یا متعسر شود. به عنوان مثال، شخصی که مدتی قبل ملک خود را ترک کرده، به ملک خود سر زده و متوجه می‌شود دیوار آن تخریب شده است.
این حقوقدان اضافه کرد: در این فرض، باید گفت از آنجایی که مالک برای حفظ لوازم موجود در ساختمان، باید فورا آن را تجدید بنا کند، جهت اثبات تخریب میتواند درخواست تامین دلیل به مرجع صلاحیتدار ارایه دهد.
موارد درخواست تامین دلیل
وی افزود: به همین دلیل قانونگذار در ماده ۱۴۹ قانون آیین دادرسی مدنی مقرر کرده است در مواردی که اشخاص ذی‌نفع احتمال دهند که در آینده، استفاده از دلایل و مدارک دعوای آنها از قبیل تحقیق محلی، کسب اطلاع از مطلعان و استعلام نظر کارشناسان، متعذر یا متعسر خواهد شد، می‌توانند از دادگاه، تامین آن را درخواست کنند.
این وکیل پایه‌یک دادگستری بیان کرد: همانگونه که در قسمت اخیر این ماده ذکر شده است، مراد از تامین، تنها ملاحظه و صورت‌برداری از این قبیل دلایل است.
شکل درخواست تامین دلیل
قاسمی‌عهد اظهار کرد: از لحاظ شکلی، درخواست تامین دلیل هم میتواند پیش از طرح دعوی و هم پس از طرح دعوی در مرجع صلاحیتدار طرح شود که در این خصوص باید گفت تامین دلیل باید در قالب درخواست به دادگاه ارایه شود اما بنا به اینکه، فرم دادخواست، بیشتر میتواند اشخاص را راهنمایی کند، عمدتا درخواست تامین دلیل در قالب دادخواست به دادگاه ارایه می‌شود.
وی تاکید کرد: در صورتی که شخص در عمل، طی یک درخواست ساده، درخواست تامین دلیل خود را مطرح کند، مرجع صلاحیتدار باید آن را مورد توجه قرار دهد. چنانچه بر اساس ماده ۱۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی، حتی به درخواست‌های تامین دلیل شفاهی نیز باید توجه شود.
این حقوقدان در ادامه عنوان کرد: اصولا در درخواست تامین دلیل، باید نکاتی شامل مشخصات درخواست‌کننده و طرف او، موضوع دعوایی که برای اثبات آن، درخواست تامین دلیل می‌شود و اوضاع و احوالی که موجب درخواست تامین دلیل شده است، ذکر شود.
وی تصریح کرد: البته با وجود تصریح ماده ۱۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی در خصوص موارد سه‌گانه فوق، در بسیاری از مواقع، طرف درخواست تامین دلیل مشخص نیست لذا الزامی مبنی بر درج مشخصات طرف درخواست‌کننده وجود ندارد و همانگونه که در مثال بالا ذکر شد، صاحب ملکی که دیوار آن تخریب شده، ممکن است در زمان ارایه درخواست تامین دلیل، از مشخصات اتلاف‌کننده و عامل زیان آگاهی نداشته باشد. به همین دلیل باید گفت الزامی به درج نام موهوم و خیالی، در درخواست وجود ندارد. چنانچه در ماده ۱۵۴ قانون آیین دادرسی مدنی به این موضوع اشاره شده است.
#تامین_دلیل
ادامه
اعتبار درخواست تامین دلیل
قاسمی‌عهد افزود: از لحاظ اعتبار تامین دلیل نیز باید گفت که تامین دلیل همانگونه که از نام آن پیداست، به معنای امنیت بخشیدن به یک دلیل بوده و به تعبیر قانون، تامین دلیل برای حفظ دلیل کاربرد دارد. در ماده ۱۵۵ قانون آیین دادرسی مدنی نیز آمده است که تأمین دلیل برای حفظ آن است و تشخیص درجه ارزش آن در موارد استفاده، با دادگاه خواهد بود.
مرجع صلاحیتدار
وی ادامه داد: مرجع صلاحیتدار برای درخواست تامین دلیل شوراهای حل اختلاف است و در حقیقت صلاحیت بررسی درخواست‌های تامین دلیل بر عهده این شوراهاست که فقط به ملاحظه و صورت‌برداری از این قبیل دلایل اقدام می‌کنند لذا در بسیاری از موارد، تامین دلیل نمی‌تواند جایگزین نظریه کارشناسی شود.
این فارغ‌التحصیل دکترای حقوق خصوصی اضافه کرد: به عنوان نمونه باید گفت در جایی که شخص به دفاتر تجاری شرکت استناد می‌کند و این احتمال را می‌دهد که شرکت مزبور بنا به دلایلی، دفاتر تجاری خود را مفقود می‌کند، چنانچه مرجع صلاحیتدار یعنی شوراهای حل اختلاف، قرار تامین دلیل را صادر کند، کارشناسی که به تهیه گزارش اقدام می‌کند، تنها میتواند از اسناد و دفاتر موجود صورت‌برداری کند و طبق قواعد تامین دلیل، اختیار محاسبه بدهی و طلب درخواست‌کننده را ندارد.
وی خاطرنشان کرد: حال در صورتی که مبتنی بر این تامین دلیل، دعوایی طرح شده باشد، این کارشناس است که با مراجعه به دفاتر (در صورتی که موجود باشد) یا مراجعه به گزارش تامین دلیل (در صورتی که دفاتر مفقود شده یا به هر دلیلی در دسترس نباشد) به محاسبه میزان بدهی و طلب درخواست‌کننده می‌پردازد.
از لحاظ شکلی، درخواست تامین دلیل هم میتواند پیش از طرح دعوی و هم پس از طرح دعوی در مرجع صلاحیتدار طرح شود.
منبع : خبرگزاری میزان
#تامین_دلیل
پرسش و پاسخ کارشناسی
با سلام
بعضی از همکاران کارشناس ، اعتقاد دارند که فقط تامین دلیلی که از طریق مراجع قضایی (دادگاه یا شورای حل اختلاف) انجام شده باشد ، می تواند در مراحل بعدی مورد استفاده قرار گیرد .
سوالی که پیش می آید این است :
اگر تامین دلیلی به درخواست شخص حقیقی یا حقوقی و خارج از سیستم قضایی از کارشناس درخواست شود ، آیا این نظریه ی تامین دلیل ، قابل استناد در دادگاه می باشد یا خیر ؟
موجب امتنان است اگر در این خصوص نظر خود اعلام فرمایید .
متشکرم . گلستانی نسب
Sedigheh Naimian:
◀پاسخ :
سلام و عرض احترام همانگونه كه يكي از همكاران محترم قبلا اظهار فرمودند اظهارنظر كارشناسي به مثابه شهادت است شخصا پرونده هايي در دادسرا و يا دادگاه داشتم كه به منظور تكميل ادله اظهارنظر كارشناس متخصص را كه صرفا بنا به درخواست موكل تهيه شده بود پيوست مدارك به مرجع قضايي ارائه كردم يا در اثنا رسيدگي وقتي كارشناسي نظر غيرمتعارف و مغاير با اوضاع و احوال حاكم بر قضيه به دادگاه ارائه كردو بيم ان بود كه قاضي به استناد ان راي صادر كند از سه كارشناس باسابقه و خوشنام در ان رشته درخواست اظهارنظر كردم و با ارائه نظر هيات سه نفره ،هرچند كه قاضي بر مبناي نظر انان راي ندادولي مجاب شد كه راسا موضوع را به هيات سه نفره ارجاع نمايد و به اين ترتيب حق موكل ضايع نشد و حقيقت امر كشف شد به اين ترتيب نميتوان گفت اظهارنظرهاي خارج ازسيستم تامين دليل در دادگاه ها به كلي فاقد ارزش است. بلكه همانند اظهارنظري كه از طريق تامين دليل به دست ميايد توسط مرجع قضايي ارزيابي ميشود
Golestani:
سلام و سپاس از اظهار نظرتان .
آیا در این خصوص مستندی وجود دارد ؟
Sedigheh Naimian:
شاكي يا خواهان طبق قانون ميتواند هرنوع ادله و اسنادي كه مثبت حقانيت و صحت ادعايش باشد پيوست دادخواست يا شكايت كند منجمله قرارداد ،صورتجلسه ،استشهاديه و اظهارنظر كارشناس رسمي كه لزوما از مراجع قضايي يا شوراي حل اختلاف هم اخذ نشده باشد.
طبق تبصره ماده ٢١١ قانون مجازات اسلامي مواردي ازقبيل نظريه كارشناس معاينه محل تحقيقات محلي اظهارات مطلع وگزارش ضابطان و "ساير قرائن و امارات كه نوعا علم اور باشد ميتواند مستند علم قاضي قرار گيرد.
برگرفته از مباحث گروه تالار گفتگوی کارشناسان رسمی دادگستری
#تامین_دلیل
هم اندیشی کارشناسی
با سلام و احترام خدمت اساتيد بزرگوار
اگر شركت آب و فاضلاب نامه ايي به كارشناس مبني به درخواست كار كارشناسي و تامين دليل ارسال نمايد آيا ميتوان اين كار را انجام داد منع قانوني ندارد؟
٢-آيا ميتوان #تعيين_خسارت نيز نمود؟
با تشكر واحترام
S Ahmadi:
درود بر مهندس صنعتی عزیز
ارجاع مستقیم کار کارشناسی با درخواست کتبی شرکت‌ها و سازمانها و موسسات (چه دولتی و چه خصوصی) در قالب #صلاحیت_کارشناسان منع قانونی ندارد.
موارد درخواست کار نیز از قبیل تعیین خسارت_ تعیین مقصر_ اجرت المثل و.....
در صورت وجود صلاحیت مربوطه میتواند توسط کارشناس انجام شود.
مهندس راشدی :
سلام
تامین دلیل صرفاً بایستی از مجاری قانونی خود استفاده شود، می تواند بعنوان دلیل استفاده شود،
لذا برای اشخاص حقیقی و حقوقی خصوصی با ارائه دادخواست، محل اخذ تامین دلیل شورای حل اختلاف است، و برای ادارات و شرکت های دولتی و سازمان ها دادگاه محل وقوع تامین،
اما در مورد تعيين میزان خسارت، لازم به توضیح است که #تامین_دلیل برداشتن لیست موارد تامین است نه میزان خسارت، بدیهی است که ذکر میزان خسارت وارده منع قانونی ندارد، ولی همیشه موجب افزایش اختلاف میان طرفین خواهد بود، بهتر است از تعیین خسارت در تامین دلیل خودداری کنید،
گلستانی نسب,
جناب مهندس راشدی فرموديد تامين دليل صرفاً بايستى. .....
سوال بنده اين است
اگر بنده بعنوان بك مراجعه كننده حقيقى به شما بعنوان كارشناس رسمی مراجعه نموده و موضوعى را براى تامين دليل درخواست نمايم و در حال حاضر نیز قصد طرح در دادگاه را هم نداشته باشم ايا اين تامين دليل براى زمانهاى آینده قابل استفاده در دادگاه خواهد بود يا خير ؟
بعضی از همکاران اعتقاد دارند که انجام تامین دلیل توسط کارشناس خارج از سیستم قضایی یک تخلف انتظامی برای کارشناس می باشد.
آيا عمل شما بعنوان كارشناس را مي توان بعنوان تخلف انتظامى دانست يا خير ؟
اگر تخلف است بر اساس چه قانونى ؟ متشكرم
مهندس راشدی
سلام مهندس
اگر داخل در صلاحیت باشد، تخلف انتظامی محسوب نمی شود، (البته بنظر بنده)
اما ارزش تامین دلیل را ندارد، و حداکثر می تواند یک گواهی ساده باشد. و حتی ارزش شهادت شرعی را نیز ندارد، چونکه شهادت شرعی صرفاً با حضور در نزد قاضی محقق می شود.
#تامین_دلیل
فیلم_آموزشی نحوه اندازه گیری
چاه_ارت بوسیله ارت_سنج
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.