دکترین
قانون وفق مقتضیات فطرت
قانون وفق مقتضیات فطرت
نویسندگان:
منبع:
کانون وکلا 1327 شماره 2
حوزه‌های تخصصی:
حوزه‌های تخصصی حقوق کلیات فلسفه حقوق
دریافت مقاله
آرشیو
آرشیو شماره‌ها:
۱۵۴
سال ۱۳۸۷ (۱)
- کانون وکلا 1387 شماره 200 و 201
سال ۱۳۸۶ (۲)
- کانون وکلا 1386 شماره 198 و 199
- کانون وکلا 1386 شماره 196 و 197
سال ۱۳۸۵ (۲)
- کانون وکلا 1385 شماره 194 و 195
- کانون وکلا 1385 شماره 192 و 193
سال ۱۳۸۴ (۳)
- کانون وکلا 1384 شماره 191
- کانون وکلا 1384 شماره 190
- کانون وکلا 1384 شماره 188 و 189
سال ۱۳۸۳ (۲)
- کانون وکلا 1383 شماره 186 و 187
- کانون وکلا 1383 شماره 184 و 185
سال ۱۳۸۲ (۲)
- کانون وکلا 1382 شماره 183
- کانون وکلا 1382 شماره 180 و 181
سال ۱۳۸۱ (۳)
- کانون وکلا 1381 شماره 177
- کانون وکلا 1381 شماره 178 و 179
- کانون وکلا 1381 شماره 176
سال ۱۳۸۰ (۴)
- کانون وکلا 1380 شماره 175
- کانون وکلا 1380 شماره 174
- کانون وکلا 1380 شماره 173
- کانون وکلا 1380 شماره 172
سال ۱۳۷۹ (۱)
- کانون وکلا 1379 شماره 171
سال ۱۳۶۹ (۲)
- کانون وکلا 1369 شماره 152 و 153
- کانون وکلا 1369 شماره 150 و 151
سال ۱۳۶۸ (۱)
- کانون وکلا 1368 شماره 148 و 149
سال ۱۳۵۷ (۲)
- کانون وکلا 1357 شماره 142
- کانون وکلا 1357 شماره 143 و 144 و 145
سال ۱۳۵۶ (۳)
- کانون وکلا 1356 شماره 141
- کانون وکلا 1356 شماره 139 و 140
- کانون وکلا 1356 شماره 138
سال ۱۳۵۵ (۲)
- کانون وکلا 1355 شماره 136 و 137
- کانون وکلا 1355 شماره 134
سال ۱۳۵۴ (۳)
- کانون وکلا 1354 شماره 133
- کانون وکلا 1354 شماره 132
- کانون وکلا 1354 شماره 131
سال ۱۳۵۳ (۳)
- کانون وکلا 1353 شماره 128 و 129
- کانون وکلا 1353 شماره 127
- کانون وکلا 1353 شماره 126
سال ۱۳۵۲ (۴)
- کانون وکلا 1352 شماره 125
- کانون وکلا 1352 شماره 124
- کانون وکلا 1352 شماره 123
- کانون وکلا 1352 شماره 122
سال ۱۳۵۱ (۳)
- کانون وکلا 1351 شماره 121
- کانون وکلا 1351 شماره 120
- کانون وکلا 1351 شماره 119
سال ۱۳۵۰ (۲)
- کانون وکلا 1350 شماره 118
- کانون وکلا 1350 شماره 116 و 117
سال ۱۳۴۸ (۴)
- کانون وکلا 1348 شماره 115
- کانون وکلا 1348 شماره 114
- کانون وکلا 1348 شماره 113
- کانون وکلا 1348 شماره 112
سال ۱۳۴۷ (۳)
- کانون وکلا 1347 شماره 110 و 111
- کانون وکلا 1347 شماره 109
- کانون وکلا 1347 شماره 108
سال ۱۳۴۶ (۴)
- کانون وکلا 1346 شماره 107
- کانون وکلا 1346 شماره 106
- کانون وکلا 1346 شماره 105
- کانون وکلا 1346 شماره 104
سال ۱۳۴۵ (۳)
- کانون وکلا 1345 شماره 103
- کانون وکلا 1345 شماره 102
- کانون وکلا 1345 شماره 101
سال ۱۳۴۴ (۶)
- کانون وکلا 1344 شماره 100
- کانون وکلا 1344 شماره 99
- کانون وکلا 1344 شماره 98
- کانون وکلا 1344 شماره 97
- کانون وکلا 1344 شماره 96
- کانون وکلا 1344 شماره 95
سال ۱۳۴۳ (۶)
- کانون وکلا 1343 شماره 94
- کانون وکلا 1343 شماره 93
- کانون وکلا 1343 شماره 92
- کانون وکلا 1343 شماره 91
- کانون وکلا 1343 شماره 90
- کانون وکلا 1343 شماره 89
سال ۱۳۴۲ (۶)
- کانون وکلا 1342 شماره 88
- کانون وکلا 1342 شماره 87
- کانون وکلا 1342 شماره 86
- کانون وکلا 1342 شماره 85
- کانون وکلا 1342 شماره 84
- کانون وکلا 1342 شماره 83
سال ۱۳۴۱ (۴)
- کانون وکلا 1341 شماره 82
- کانون وکلا 1341 شماره 81
- کانون وکلا 1341 شماره 80
- کانون وکلا 1341 شماره 79
سال ۱۳۴۰ (۴)
- کانون وکلا 1340 شماره 78
- کانون وکلا 1340 شماره 77
- کانون وکلا 1340 شماره 76
- کانون وکلا 1340 شماره 75
سال ۱۳۳۹ (۵)
- کانون وکلا 1339 شماره 74
- کانون وکلا 1339 شماره 73
- کانون وکلا 1339 شماره 72
- کانون وکلا 1339 شماره 71
- کانون وکلا 1339 شماره 70
سال ۱۳۳۸ (۵)
- کانون وکلا 1338 شماره 69
- کانون وکلا 1338 شماره 67 و 68
- کانون وکلا 1338 شماره 66
- کانون وکلا 1338 شماره 65
- کانون وکلا 1338 شماره 64
سال ۱۳۳۷ (۶)
- کانون وکلا 1337 شماره 63
- کانون وکلا 1337 شماره 62
- کانون وکلا 1337 شماره 61
- کانون وکلا 1337 شماره 60
- کانون وکلا 1337 شماره 59
- کانون وکلا 1337 شماره 58
سال ۱۳۳۶ (۶)
- کانون وکلا 1336 شماره 57
- کانون وکلا 1336 شماره 56
- کانون وکلا 1336 شماره 55
- کانون وکلا 1336 شماره 54
- کانون وکلا 1336 شماره 53
- کانون وکلا 1336 شماره 52
سال ۱۳۳۵ (۵)
- کانون وکلا 1335 شماره 51
- کانون وکلا 1335 شماره 50
- کانون وکلا 1335 شماره 49
- کانون وکلا 1335 شماره 48
- کانون وکلا 1335 شماره 47
سال ۱۳۳۴ (۶)
- کانون وکلا 1334 شماره 46
- کانون وکلا 1334 شماره 45
- کانون وکلا 1334 شماره 44
- کانون وکلا 1334 شماره 43
- کانون وکلا 1334 شماره 42
- کانون وکلا 1334 شماره 41
سال ۱۳۳۳ (۴)
- کانون وکلا 1333 شماره 40
- کانون وکلا 1333 شماره 39
- کانون وکلا 1333 شماره 38
- کانون وکلا 1333 شماره 37
سال ۱۳۳۲ (۷)
- کانون وکلا 1332 شماره 36
- کانون وکلا 1332 شماره 35
- کانون وکلا 1332 شماره 34
- کانون وکلا 1332 شماره 33
- کانون وکلا 1332 شماره 32
- کانون وکلا 1332 شماره 31
- کانون وکلا 1332 شماره 30
سال ۱۳۳۱ (۷)
- کانون وکلا 1331 شماره 29
- کانون وکلا 1331 شماره 28
- کانون وکلا 1331 شماره 27
- کانون وکلا 1331 شماره 26
- کانون وکلا 1331 شماره 25
- کانون وکلا 1331 شماره 24
- کانون وکلا 1331 شماره 23
سال ۱۳۲۹ (۸)
- کانون وکلا 1329 شماره 20 و 21 و 22
- کانون وکلا 1329 شماره 18 و 19
- کانون وکلا 1329 شماره 16 و 17
- کانون وکلا 1329 شماره 15
- کانون وکلا 1329 شماره 14
- کانون وکلا 1329 شماره 13
- کانون وکلا 1329 شماره 12
- کانون وکلا 1329 شماره 11
سال ۱۳۲۸ (۲)
- کانون وکلا 1328 شماره 10
- کانون وکلا 1328 شماره 9
سال ۱۳۲۷ (۸)
- کانون وکلا 1327 شماره 8
- کانون وکلا 1327 شماره 7
- کانون وکلا 1327 شماره 6
- کانون وکلا 1327 شماره 5
- کانون وکلا 1327 شماره 4
- کانون وکلا 1327 شماره 3
- کانون وکلا 1327 شماره 2
- کانون وکلا 1327 شماره 1
چکیده
متن
ایرادات داده است برای عده زیادی از علمای حقوق که امسال طی اقامت چند ماهه در اروپا اینجانب با آنها مذاکره میکردم و از جمله بزرگترین شخصیتهای حقوقی بین المللی هستند قانع کننده نبود آنها فقط یک جواب میدادند و آن اینکه اجرای عدالت ناقص بهتر از نبودن عدالت است- و بعلاوه چون بعضی از قوانین بین المللی در خارج از هر گونه عهدنامه بوسیله عمل دول تعیین و مشخص میگردد بنابراین عمل دادگاه نورمبرک سابقه خواهد شد-که بعد از این روساء دول از وهم مجازات برای امضاء نمایندگان خود قائل باحترام شوند.
در هر حال ما امیدواریم که بعد از این همانطور که مرحوم روزولت عقیده داشت حل اختلافات سیاسی در پشت میز کنفرانسها شود و اساسا جنگی پیش نیاید تا فاتحین مجبور به تشکیل دادگاهی از نوع نورمبرک بشوند و بر فرض اینهم که خدای نکرده چنین پیش آمدی بنماید برای تامین عدالت کامل و واقعی باصول اساسی و مدنی بیشتر توجه و عنایت گردد.
آقای …
قانون وفق مقتضیات فطرت
بهترین قوانین که مؤمن نظام عالم بشریت است قوانینی است که طبق مقتضیات فطرت و طبیعت باشد بعبارة اخری ملائم با طبع بشر و سازگار با جامعه بوده باشد و بدون نظر تعصب و عناد قوانینی که دارای این خصیصه است انحصار بقوانین اسلامی دارد زیرا مبانی قوانین مدنی و اقتصادی و سیاسی اسلام که ملاک استنباط احکام است چهار اصل است.
1-عقل
2-اجماع اهل حل و عقد از متخصصین باین فن
3-قرآن کریم
4-سنت حضرت خاتم النبین و ائمه هداة مهدیین
پس از تجزیه و تحلیل عقلی که بمبانی احکام پی ببریم میبینیم همانا احکام عقل و اجماع به چیزی بیش از همان مقتضیات فطرت حکم نمیکند بدیهی است ب. ت. ب. این قاعده که(کلما حکم به العقل حکم به الشرع)برگشت مبانی قرانیه و سنن هم نیز بهمان حکم عقل است از این مقدمه چنین استنتاج میشود که مبانی قوانین اسلامیه مقتضیات عقل و فطرت خواهد بود و برای روشن شدن قضیه ناچارم برخی از قواعد کلیه اسلامیه را که بنام قواعد قرآنی یا سنن است من باب مثال بیان نمایم چه در قسمت مربوط به اخلاقیات که فی الواقع روح قوانین است و چه راجع بقواعد مربوط باحکام بالمثل در باب اخلاقیات بذکر دو آیه اکتفا مینمایم:
1-ان اکرمکم عند اللّه اتقیکم)
این آیه کوچک در این باب ناظر بتشریع نیست بلکه موضوعی است ارشادی و تکوینی زیرا در سلسله موجودات تمام چیزهائیکه ملایم با طبع بشر است مطلوب و مرغوب بشر است در خور افراد بشر که یکی از موجودات است بدیهی است وقتی فردی که بتمام معنی افراد از شر او مصون و از نفع او مستفید باشند این چنین فردی بزرگوارتر افراد خواهد بود و بمنظور روشن شدن قضیه لازم است فرق گذاشته بشود بین رجل عظیم و رجل کریم که در فارسی ار مرد کریم تعبیر بمرد بزرگوار نمایند و از مرد عظیم تعبیر بمرد بزرگ که این دو لفظ هر یک از منبعی سرچشمه میگیرد بزرگوار آن شخصی است که واجد ملکات فاضله باشد و عظیم آن چنان کسی است که از نقطه نظر تعین مادی بزرک بشمار آید بدیهی است فردی که واجد صفات حسنه و دارای معلومات باشد در نظر جامعه ارزش آن طرف مقایسه با شخصیکه تعین او از نقطه نظر مادی و تعینات دولتی باشد نمیباشد بالمثل اگر چند نفری در مجمعی گرد آمده در آن مجمع شخصی وارد شود که دارای تعینات مادیه است بدون آنکه حاضرین او را بشناسند هر یک وی را احترامی در خور تعینات او مینمایند و بالعکس اگر در همین مجمع مردی که دارای ملکات فاضله و متبحر در علوم باشد با لباس کهنه و ژنده وارد شود حاضرین باو وقعی نخواهند گذاشت و احتراماتی که لایق مقام او است منظور نخواهند نمود لیکن پس از ورود در مباحث علمی و سخنرانی هر یک از این دو نفر در این محفل و اطلاعات حاضرین بر ملکات فاضله آن مرد عادی از حیث تعین همه نسبت بمشار الیه سر تسلیم و انقیاد پیش آورده و احترامات در موقع تودیع و خداحافظی بدرجات از آن شخص متعین مادی بیشتر خواهد بود بنابر این مدلول آیه وافی هدایه همان ارشاد بحکم طبیعت و فطرت است که هر کس بمنظور جامعه و اصلاح امور عامه فداکاری نماید بزرگوارتر در نزد افراد جامعه خواهد بود و اینست معنی(اکرمکم عند اللّه اتقیکم)
2-در سوره نحل(شانزدهمین سوره آیه 92)میفرماید
(ان اله یأمر بالعدل و الاحسان و ایتاء ذی القربی و ؟؟عن الفحشاء و المنکر و البغی الخ)
که این شش جمله بطوریکه محققین از اخلاقیون گفتهاند کافی است برای تامین معاش و معاد بشرکه فی الحقیقت چنانچه بعدا تفسیر هر یک خواهد شد طبق مقتضیات فطرت است و در این زمینه یکنفر از دانشمندان بزرک چنین دعوی نموده است که جمله
(ان اله یأمر بالعدل)
کافی است برای تأمین معاد و معاش بشر و بیان اجمالی آن آنستکه امر بعدل امر بمنصفت و میانهروی در امور است و چون هر یک از صفات کائنه نفسانیهء بشر دارای جنبههای افراط و تفریط است حد وسط آن مامور به بود
بالمثل سخاوت که یکی از صفات فاضله است دو طرف دارد یکی حد افراط و دیگری حد تفریط که از وی تعبیر باسراف و تبذیر و بخل و امساک که حد وسط آن سخاوت خواهد بود چنانچه در مواضع عدید قرائن مبذرین و مسرفین مذموم شناخته شدهاند
(ان المبذرین کانوا اخوان الشیاطین)
و در جای دیگر فرماید
(و لا تسرفوا ان اله لا یحب المسرفین)
و نیز در قسمت مربوط بهمین معنی فرموده است
(و لا یبسطها کل البط فتقعد ملوما محسورا)
و در قسمت نهی از بخل و امساک چنین فرموده است
(و لا تجعل یدک مغلولة الی عنقک)
بنابراین حد وسط همان سخاوت است که مصداق یأمر بالعدل واقع میشود چنانچه همین زمینه را بعضی از ادبا منظوما بیان نموده.
فراخ دستی از اندازه مگذران چندان که آفتاب معاشت بدل شود بسهاء
نه نیز در پی امساک لا ابالی باش چنانکه دامن همت کنی ز دست رها
پس اختیار توسط نما میان امور بدان دلیل که خیر الامور اوسطها
و نیز از ملکات فاضله صفت عفت است که حد وسط میان شره و خمود بدین توضیح که انسان نبایستی دارای ملکات رذیله باشد بحیثیتی که ابقاء بر نوامیس دیگران ننماید و دامنه رذالت و شهوترانی را بحیثیتی وسعت دهد که در ردیف بهائم درآید و نیز نبایستی عزلت و انزوا اختیار نماید و جزء خراباتیان و گوشهنشینان خود را قرار دهد که نام تاریخی خود را با ترک اولاد و احفاد محو و نابود سازد بنابراین بایستی دارای صفت عفت باشد
تبلیغات
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.