قرائات از دیدگاه روایات: دلیل دوم

یعنی از کل حدیث فقط کلمه «سبعة احرف» را بررسی کرده‌اند که مقصود از «احرف» چیست؟ چون همه ی معضلات در فهم معنای «احرف» و «سبعه» است و هر کس را نظری در این باب می‌باشد، علی هذا این حدیث، به حدیث «سبعة احرف» یا «احرف سبعه» شهرت یافته است. ۴. ۱ - مراد از سبعه ابتدا در معنای کلمه «سبعه» بحث می‌کنیم، عده‌ای از دانشمندان در صدد بیان این نکته بوده‌اند که منظور پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌واله‌وسلم) از سبعه، عدد حصری نیست بلکه در حدیث، «سبعه» دلالت بر کثرت دارد. اگر چنین بود، معنای «احرف» و تفسیر آن به وجوه متعدد، آسان بود اما چه کنیم که سستی این قول بسیار آشکار است. گروهی گفته‌اند: منظور از «حرف» یعنی «مقصد» و «وجه» م. ب.. گروهی گفته‌اند: مقصود از «سبعه» عدد مشخص نیست و دلالت بر کثرت دارد. گروهی گفته‌اند: از «احرف سبعه» لهجه‌های گوناگون قصد شده است. گروهی گفته‌اند: «احرف سبعه» متشکل از اظهار ، ادغام ، روم ، اشمام ، تخفیف ، تسهیل و نقل و ابدال است. تعدادی متذکر شده‌اند که: مقصود از آن، قبایل : هذیل ، قریش ، تمیم ، ازد ، ربیعه ، هوازن و سعد بن بکر م. ب.. و گفته‌اند: «احرف سبعه» عبارت از هفت علم است: علم انشاء و احیاء ، علم توحید و تنزیه ، علم صفات ذات ، علم صفات افعال ، علم صفات عفو و عذاب ، علم حشر و حساب ، علم نبوت . و همچنین گفته شده: مقصود از «احرف سبعه»، هفت دسته از آیات قرآن م. ب.: مطلق و مقید ، عام و خاص ، نص و مؤول ، ناسخ و منسوخ ، مجمل و مفسر ، استثناء ، قسم‌های قرآن و نظرات بسیار دیگر آمده است. منبع: الاتقان فی علوم القرآن، ج۱، ص۱۳۰ · مباحث فی علوم القرآن، صبحی صالح، ص۱۰۳