قرض الحسنه: جایگاه قرض در عبادات

در داستان حضرت ابراهیم خلیل (علیه‌السّلام) در رابطه با اطمینان و یقین به معاد ، خداوند به او فرمود: چهار پرنده را بگیر و آنها را ذبح کن و گوشت آنها را مخلوط کرده و ده قسمت کن و هر جزیی از آن را روی کوهی بگذار و سپس در جایی بنشین و آن چهار پرنده را به اذن خدا صدا بزن. آنها زنده می‌شوند و نزد تو پرواز می‌کنند. ابراهیم چنین کرد و آنها زنده شدند و نزد ابراهیم آمدند. قلب ابراهیم (علیه‌السّلام) سرشار از یقین به معاد و زنده شدن مردگان در قیامت شد. طاووس اشاره به دلبستگی زینت دنیا است، کرکس اشاره به آرزوی دراز، خروس اشاره به طغیان شهوت جنسی ، و مرغابی اشاره به حرص است. اگر انسان این چهار صفت ر. ا. خ. دور کند می‌تواند به کمالات عالی انسانی نائل شود. مولانا در کتاب مثنوی ، این مطلب را با‌ اندکی تفاوت، به صورت شعر بیان کرده: تو خلیل وقتی‌ ای خورشید هُش •••••• این چهار اطیار رهزن را بکش خُلق را گر زندگی خواهی ابد •••••• سر ببر زین چار مرغ شوم و بد توضیح بیشتر اینکه؛ عبادات بر دو گونه است: غیر مالی و مالی. عبادات غیر مالی مانند: نماز، روزه و... عبادات مالی مانند: خمس ، زکات، قرض الحسنه و... در عبادات مالی باید دست در جیب کرد و از علاقه به مال و پول برید، زیرا گذشتن از مال و ثروت مشکل و دشوار است. قرض الحسنه علاوه بر اینکه یک مساله اجتماعی است. یک مساله اخلاقی نیز است. زیرا اوّلاً روح محبّت و تعاون که یک صفت ممتاز اخلاقی است موجب رواج قرض الحسنه در جامعه می‌شود، و ثانیاً این کار نیک، روح برادری و عطوفت را زنده می‌سازد و موجب سلامت جامعه از ربا و پیامدهای شوم و ویرانگر آن می‌شود. از حقوق مؤمن بر مؤمن این است که‌ اندوه او را برطرف سازد، و قرضش را ادا کند. منبع: مجمع البیان، ج۲، ص۱۷۸، ذیل آیه ۲۶۰ بقره · خصال صدوق، باب الاربعه، ص۲۶۵ · دیوان مثنوی، آغاز دفتر پنجم · اصول کافی، ج۲، ص۱۶۹