قصاص عضو (حقوق جزا): شرایط اختصاصی قصاص عضو

شرایط اختصاصی قصاص عضو عبارت است از: ۳. ۱ - تساوی در اصلی بودن اعضاء موافق ماده ۲۹۳ ق. م. ا اگر کسی عضو زائدی را از کسی قطع کند و جانی عضو زائد مشابه نداشته باشد جانی قصاص نمی‌شود، زیرا در قصاص تساوی در اصل و زیادی لازم است. ۳. ۲ - تساوی در محل عضو مجروح یا مقطوع شرح تساوی در محل عضو مجروح یا مقطوع در ماده ۲۷۵ ق. م. ا بیان شده که در قصاص عضو تساوی محل معتبر است باید در مقابل قطع عضو طرف راست عضو همان طرف قصاص می‌شود. و در صورتی که مجرم دست راست نداشته باشد دست چپ او و چنانچه دست چپ هم نداشته باشد پای او قطع خواهد شد. ۳. ۳ - قصاص موجب تلف نشدن جان یا عضو دیگر او شرح قصاص موجب تلف جانی یا عضو دیگر او نشود. در ماده ۲۷۷ ق. م. ا بیان شده است و در این خصوص اختلافی بین اصحاب موجود نیست که اگر قصاص عضو موجب هلاکت مقتص منه شود قصاص جایز نیست و حکم ادعای اجماع دلالت بر آیه مبارکه: فاعتدوا علیه به مثل ما اعتدی علیکم م. ب.. ۳. ۴ - تساوی اعضا در سالم بودن عضو سالم در برابر عضو ناسالم قصاص نمی‌شود و فقط دیه آن عضو پرداخت می‌شود، لکن عضو ناسالم در برابر عضو سالم قصاص می‌شود. ۳. ۵ - نبودن قصاص بیشتر از‌ اندازه جنایت قصاص بیشتر از‌ اندازه جنایت نباشد. در صورت امکان رعایت تساوی در عمق نیز لازم است اما در جراحت موضحه و سمحاق تساوی در عمق شرط نیست. ۳. ۶ - تساوی قصاص اعضا بین زن و مرد قصاص عضو زن و مرد برابرند و مرد مجرم به سبب نقص عضو یا جرمی که به زن وارد نماید به قصاص عضو مانند آن محکوم می‌شود. مگر اینکه دیه عضوی که ناقص شده ثلث دیه کامل باشد که در آن صورت زن هنگامی می‌تواند قصاص کند که نصف دیه آن عضو را به مرد بپردازد. منبع: ق. م. ا، ماده ۲۹۳ · ق. م. ا، ماده ۲۷۵ · بقره/سوره۲، آیه۱۹۴ · ق. م. ا، ماده۲۷۴ · حقوق کیفری اختصاصی، تهران، انتشارات ژوبین، ۱۳۸۰، چاپ سوم، ج۱، ص۲۶۹