قواعد رفع تکلیف (فقه سیاسی): اصل اباحه و برائت در کاهش الزام‌های حقوقی

اصل اباحه به مفهوم نفى حکم الزامى و اصل برائت به معناى نفى مسئولیت در موارد شک در حکم و مسئولیت بیانگر یک مبناى کلى در حقوق عمومى است. مبنایى که براساس آن آحاد جامعه از آزادى عمل و احساس فراغ از مسئولیت برخوردار و راه زندگى بر مبناى خواسته‌هاى عقلانى و مصلحت گرایانه مشترک هموار و گشوده مى‌شود. محدودیت‌هاى ناشى از تکالیف قانونى و مسئولیت‌هاى قهرى، هرچند براى زندگى هوشمندانه و مدنى سودمند است و نظم را در جامعه استقرار مى‌بخشد. اما به همان اندازه که مفید است موجب تنگناهایى است که گاه فرد و جامعه را دچار اختناق و بحران عقلانیت مى‌کند. وجود اصل اباحه و اصل برائت در فقه و حقوق اسلامى دریچه اطمینانى است بر این تنگناهاى بحران‌زا که جامعه را در خلاصى از محدودیت‌ها و مسئولیت‌هاى دست و پاگیر و احیانا اختناق‌آور نجات مى‌دهد و عرصه‌هاى زیادى را در جامعه براى آزادى عمل مى‌گشاید.