قیام ۱۵ خرداد: سخنرانی‌های شاه علیه روحانیت

بعد از این حوادث، شاه در سخنرانی‌های متعددی حملات خود را علیه روحانیت تشدید و رسماً اعلام کرد که برای پیشبرد اقدامات اصلاحی خویش باکی از خونریزی ندارد. از سوی دیگر، با فرارسیدن ماه محرم ۱۳۸۳ (۳ خرداد ۱۳۴۲) مبارزه شدت گرفت. در واقع، ب. ت. ب. حضور مردم در مجالس عزاداری و سخنرانی و نوحه‌خوانی (علی‌رغم این‌که مسئولان امنیتی از وعاظ تعهد گرفته بودند که بر ضد اسرائیل و شاه و در مخاطره قرار گرفتن اسلام سخنی نگویند) مراسم عزاداری در بیش‌تر شهرها و قراء و قصبات، از جمله در تهران و قم و تبریز رنگ سیاسی به خود گرفت و مطالب سخنرانی‌ها و نوحه‌ها جنبه انتقادی از حکومت و افشاگری یافت و به تعبیر یکی از گزارش‌های ساواک «مراسم عزاداری تبدیل به مجالس حمله به دولت و حمله به رژیم سلطنتی» شد. این نکته نیز درخور تأمل است که د. ا. م. از مبارزه، به‌رغم تبلیغات دستگاه‌های دولتی، مراجع و علما غالباً اقداماتی چون اصلاحات ارضی را پیش نمی‌کشیدند و برای احتراز از هرگونه بهره‌برداری منفی حکومت، به مسائل اساسی چون سلطه بیگانگان و پیوند با اسرائیل و اسلام‌زدایی می‌پرداختند. در مقابل دانشگاه، دو تن سخنرانی کردند و سپس جمعیت تا حوالی کاخ مرمر به راهپیمایی و شعار ادامه داد. منبع: نطق‌ها، پیام‌ها، مصاحبه‌ها و بیانات اعلی حضرت همایون محمدرضاشاه پهلوی آریامهر شاهنشاه ایران، ج۴، ص۳۲۰۰-۳۲۰۴، تهران ۱۳۴۷ · صحیفه نور، ج۱، ص۵۲، تهران ۱۳۷۰ ش · هاشمی رفسنجانی: دوران مبارزه، ج۱، ص۲۸، چاپ محسن هاشمی، تهران ۱۳۷۶ش · خاطرات و مبارزات حجة الاسلام فلسفی، ج۱، ص۲۵۶ـ ۲۶۵، تهران ۱۳۷۶ش · ناگفته ها: خاطرات شهید حاج عراقی، مهدی، ج۱، ص۱۷۵-۱۷۶، به کوشش محمود مقدسی، مسعود دهشور، و حمیدرضا شیرازی، تهران ۱ش · ناگفته ها: خاطرات شهید حاج عراقی، مهدی، ج۱، ص۱۸۰، به کوشش محمود مقدسی، مسعود دهشور، و حمیدرضا شیرازی، تهران ۱ش · ناگفته ها: خاطرات شهید حاج عراقی، مهدی، ج۱، ص۱۸۰-۱۸۱، به کوشش محمود مقدسی، مسعود دهشور و حمیدرضا شیرازی، تهران ۱ش · پرونده‌های اسناد ساواک: قیام پانزده خرداد، پرونده ش ۱۱۸، ص۱۴۹