لازم باید قائل به تفکیک شد — آیا معاملات ورثه نسبت به ترکه قبل

۱۴ آیا معاملات ورثه نسبت به ترکه قبل از ادای دیون در حکم معاملات فضولی و غیر نافذ است یا حکم دیگری دارد؟ در این باره دکتر لنگرودی معاملات ورثه در ترکه پیش از ادای دیون را در حکم معامله فضولی دانسته و معتقد است این معامله غیر نافذ است. اما در مقابل دکتر صفایی اعتقاد دارد نباید معاملات ورثه را از صنف معامله فضولی دانست که نفوذ و تأثیر آن منوط به تنفیذ طلبکاران باشد و رد آنها نیز سبب بطلان این معاملات گردد بلکه آنچه مهم و تعیین کننده است تأمین حقوق طلبکاران است، در صورتی که وارثان از اموال خود بدهی مورث را بپردازند یا به هر طریق دیگری دین تأدیه یا ساقط شود، معامله بر ترکه صحیح است، حتی اگر طلبکاران آن معامله را تنفیذ نکنند. آنچه گفته شد از ماده ۲۲۹ قانون امور حسبی استنباط میشود صفایی و جواهر کلام وصیت ارث، شفعه، ص ۲۰۷). نظر دکتر کاتوزیان نیز همین گونه است کاتوزیان شفعه، وصیت ارت، ص ۳۳۶؛ کاتوزیان، عقود معین جلد (۲، ص ۸۴). ۱۵ اساساً ترکه چه زمانی به وراث منتقل میشود؟ به محض فوت مورث یا پس از تصفیه ترکه؟ در جمع مواد ۸۶۷ و ۸۶۸ قانون مدنی میتوان گفت با فوت مورث ترکه به ورثه منتقل میشود، ولی مالکیت ورثه در این زمان مراعی است و با تصفیه ترکه مالکیت آنها بر ترکه مستقر قطعی میگردد. دکتر کاتوزیان برای ترکه شخصیت حقوقی قائل هستند، ولی دکتر صفایی در پاسخ به این نظر بیان میدارد ماده ۸۶۷ قانون مدنی که انتقال ترکه به ورثه را به محض فوت مورث پذیرفته است به صراحت این دیدگاه را رد میکند، زیرا اگر ترکه دارای شخصیت حقوقی بود انتقال ترکه تا زمان ختم تصفیه و انحلال شخصیت حقوقی به ورثه انجام نمی گرفت صفایی و جواهر کلام وصیت ارث شفعه، ص ۲۰۶). ۱۶ متوفای بلاوارث همان طور که گفته شد بر طبق مواد ۲۳۸ و ۳۲۷ قانون امور حسبی ابتدا بایستی برای اداره ترکه مدیر ترکه تعیین شود و پس از آن علیه مدیر ترکه اقامه دعوا نمود.