ماده ۳۴۸ ق

ماده ۳۴۸ ق.آ.د. م). چون قاضی دادگاه صلاحیت خود را از دادگاه می گیرد. آنچه که در می یابند به رسیدگی و دادرسی دست بزنند. بنابراین صلاحیت قاضی همواره در مرتبه ای بعد از صلاحیت دادگاه قرار می گیرد. همین ترتیب در مورد قرارهای دادگاه نیز صادق است. این نکته حائز اهمیت است که بدانیم قرارهای دادگاه هم نسبت به یکدیگر ترتب داشته و اتخاذ برخی از آنها بر سایر قرارها تقدم دارد. برای مثال قرار شایستگی و صلاحیت دادگاه بر هر قرار دیگری مقدم است؛ مادام که دادگاهی صلاحیت رسیدگی و دادرسی نسبت به دعوا را نداشته باشد، نمیتواند قرار رد دعوا یا قرار عدم استماع دعوا و یا قرار ابطال دادخواست را صادر کند. صدور این نوع قرارها متوقف و فرع بر احراز صلاحیت ذاتی و نسبی دادگاه در رسیدگی به اصل دعوا و خواسته است. دادگاهی که صلاحیت رسیدگی ذاتی و نسبی رسیدگی به دعوایی را ندارد چگونه قادر است در زمینه آن دعوا دست به صدور قرار رد دعوا یا ابطال دادخواست بزند؟ برای مثال دادگاهی می تواند ذی نفعی خواهان را در دعوای مطروح احراز کند که راجع به اصل دعوا صلاحیت دادرسی داشته باشد. همینطور دادگاهی قادر است توجه دعوا به خوانده را بسنجد که رسیدگی به آن دعوا در صلاحیت قانونی آن دادگاه باشد. بر همین اساس نیز وقتی ذی نفعی خواهان یا توجه دعوا به خوانده نزد دادگاه به اثبات نمیرسد و او از احراز آن نا امید میشود، باید بتواند در این خصوص قرار مقتضی بدهد. صدور قرار متناسب قانونی در این مواقع منحصراً در اختیار دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی به آن دعوا را دارد. در غیر این صورت مرجع مزبور حق ندارد وارد رسیدگی به موضوعات یاد شده گردد و قرار قضایی صادر کند. صلاحیت ذاتی دادگاه نیز بر صلاحیت نسبی محلی دادگاه تقدم دارد. پس دادگاه زمانی می تواند قرار عدم صلاحیت محلی خود را صادر نماید که در مورد اصل خواسته و دعوا صلاحیت ذاتی داشته باشد؛ در صورتی که دادگاه مورد مراجعه خواهان، صلاحیت ذاتی در رسیدگی به دعوا نداشته باشد، نوبت به رسیدگی به صلاحیت نسبی محلی دادگاه نمی رسد و اگر بر فرض دادگاه مزبور واجد هیچ یک از صلاحیت ذاتی و نسبی محلی)