شخصی که سند تجاری به او منتقل شده است — در صورتی که سند تجاری در وجه

ب. ت. ب. اینکه انتقال اسناد در وجه حامل بدون ظهر نویسی و با تسلیم آن توسط دارنده نیز واقع می شود، لذا در این نوع اسناد ممکن است سلسله انتقال دهندگان و نام دارنده را نتوان از سند تشخیص داد، لذا منتقل الیه همان متصرف سند فرض میشود. البته این نکته شایان ذکر است که اسناد در وجه حامل محدود به سندی نیست که ابتدائاً در وجه حامل صادر شده باشد. ممکن است در ظهر نویسی نام کسی که سند به او واگذار شده قید نگردد. در این صورت چنین سندی مانند اسناد در وجه حامل با قبض و اقباض قابل انتقال است. هرچند صدور برات در وجه حامل اجازه داده نشده، لیکن میتوان با ظهر نویسی به این شکل وضعیت مالکیت برات را به سند در وجه حامل تغییر داد. انتقال سند تجاری محدود به ظهر نویسی نیست و ممکن است انتقال قهری باشد. در قانون تجارت به این نوع از انتقال اشاره نشده، لیکن ماده ۱۱ قانون صدور چک در بیان منع انتقال حق شکایت کیفری به منتقل الیه مقرر داشته .. کسی که چک پس از برگشت از بانک به وی منتقل گردیده حق شکایت کیفری نخواهد داشت مگر آنکه انتقال قهری باشد ... بنابراین نه تنها در مورد چک، بلکه در مورد سایر اسناد تجاری نیز ب. ت. ب. انتقال دارایی متوفی به وراث، انتقال قهری مالکیت پذیرفته شده است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۳/۱۹۲۸ مورخ ۱۳۹۳/۸/۱۷ در پاسخ به این پرسش که آیا پس از واخواست س سند تجاری سفته یا چک، می توان با ظهر نویسی آن را به دیگری انتقال داد یا خیر؟ اگر صحیح است، آیا احکام ظهر نویسی در اسناد تجاری و مزایا و امتیازهای مذکور برای آن سند قابل اعمال است یا خیر؟» این گونه اظهار نظر نموده است که پس از واخواست سند تجاری، انتقال حقوق دارنده به شخص ثالث برابر مقررات خاصی که در مواد ۲۷۰ و ۲۷۱ قانون تجارت پیش بینی شده است. به عمل می آید و با صرف ظهر نویسی امکان پذیر نیست. با این حال بدیهی است هر امضایی که در سند به عمل می آید، برای امضاکننده . ماده ۸۶۷ لایحه پیشنهادی قانون تجارت متصرف هر سند در وجه حامل دارنده آن محسوب می گرده مگر خلاف آن ثابت شود. برای مطالعه بیشتر رک همان، ص ۱۰۰. نوع دیگر از انتقال اسناد تجاری واگذاری سند بدون رعایت ترتیب مقرر در منتقل الیه پذیرفته شده، لیکن بقا یا زوال امتیازات سند تجاری مورد اختلاف است. انتقال سند تجاری بعد از عدم پرداخت نیز همین وضعیت را دارد. در مبحث ظهر نویسی به تفصیل به آن خواهیم پرداخت. در صورتی که سند تجاری در وجه شخص معین صادر یا ظهر نویسی شود، منتصرف سند باید مالکیت خود را نسبت به سند با ارائه دلیل انتقال از طریق ظهر نویسی توسط شخصی که سند به نام او صادر یا ظهر نویسی شده ثابت کند. از اداره کل حقوقی قوه قضاییه سؤال شد که یک فقره چک به نام شخص معینی صادر شده و در اختیار وی قرار گرفته است. چنانچه چک بدون پشت نویسی در اختیار شخص دیگری گذاشته شود آیا آن شخص میتواند وجه چک را دریافت نماید؟ اداره کل حقوقی در نظریه مشورتی شماره ۷/۸۵۲۲ مورخ ۱۳۸۱/۹/۲۶ در پاسخ به شرح ذیل بیان داشته است: ب. ت. ب. قسمت اخیر ماده ۲ قانون صدور چک که تصریح نمود: ... دارنده چک اعم است از کسی که چک در وجه او صادر گردیده یا به نام او پشت نویسی شده .. و با عنایت به ماده ۳۱۲ قانون تجارت که مقرر داشته چک ممکن است در وجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد باشد ممکن است به صرف امضا در ظهر به دیگری منتقل شود، ظهر نویسی چک عمل حقوقی است که به موجب آن دارنده با امضای ظهر چک آن را به دیگری واگذار می کند. بنابراین شخصی که چک در وجه او صادر شده در صورتی که بدون ظهر نویسی آن را در اختیار دیگری قرار دهد چون این اقدام منطبق با قانون نیست شخصی که چک را در اختیار دارد دارنده چک به مفهومی که در قانون آمده تلقی نمیشود و طرح شکایت کیفری یا دعوای حقوقی از جانب وی قانوناً جایز نیست. ا برای اصراری شماره ۹ مورخ ۱۳۶۹/۳/۲۹ هیأت عمومی حقوقی دیوان عالی کشور واگذاری چک دلالت بر تعلق وجه چک به دارنده چک دارد و می تواند وجه آن را مطالبه و وصول نماید.