صدور سند مالکیت بر مبنای ارث — طبق ماده ۱۰۵ آیین نامه اصلاحی قانون

برخی از استادان کامن لا مالکیت بر مبنای ارث را بزرگ ترین حق ممکن در ملک تلقی کرده و صرف چنین حقی را معادل با مفهوم مالکیت دانسته اند. در حقوق ایران ماده ۲ آیین نامه راجع به ماده ۲۹۹ قانون امور حسبی مصوب ۱۳۲۲ می گوید هر گاه در ورقه انحصار وراثت که به اداره ثبت اسناد و املاک داده می شود، عده ورثه و سهام هر ر یک از آنها معین ۱ مرکز آموزش و پژوهش سازمان ثبت کشور مجموعه بخشنامه های ثبتی از ۱۳۰۷ تا ۱۳۸۵ همان منبع صفحة پد فیلد کالین فرانک - حقوق به زبان ساده همان منبع صفحات ۴۴۹ و ۴۵۰. شده و وصیت نامه نیز که مطابق قانون امور حسبی بتوان به آن ترتیب اثر داد به اداره ثبت تسلیم نشده و قبلاً هم وصیتی ثبت نشده باشد، حصه هر یک از ورثه از ملک به طریقی که در تصدیق انحصار وراثت معین شده یا بین ورثه مذکور در تصدیق انحصار وراثت توافق حاصل شده باشد ثبت می شود. از مفاد ماده مذکور به خوبی دانسته می شود که آنچه برای ادارات ثبت ملاک و مبنا است دادنامه انحصار وراثت است. بنابراین دادنامه مزبور مبین سه سه نکته مهم و مؤثر است اول اعلام فوت شخص مورد نظر. دوم، احصاء ورثة متوفی. سوم، تعیین میزان سهم الارث آنان. به این اعتبار ثبت کل اسناد و املاک مملکتی در باره ثبت ملک به نام ورثه در دفتر املاک مقررات بسیار سودمندی را به اختصار در بخشنامه شماره ۵۵۸۴ مورخ ۱۳۱۱/۳/۵ متذکر شده است و می گوید نظر به این که املاک ثبت شده که به واسطه قوت مالک به ورثه تعلق می گیرد، معمولاً و مطابق قانون با احراز انحصار وراثت و توافق ورثه در صورتی که سهام ورثه مطابق قانون باشد، ملک به اسم ورثه در ذیل ثبت ملک ثبت و به هر یک از وراث نسبت به سهم آنها سند مالکیت داده می شود، ولی در مواردی که ملک با توافق وراث مطابق تقسیم نامه رسمی یا صلح نامه بر خلاف سهام فرضی قانونی تقسیم شود یا فقط به بعضی از ورثه تعلق گرفته باشد لازم است در صورتی که ملک قبل از فوت مالک ثبت نشده باشد، بدواً به نام مالک که دوسیه عمل خاتمه یافته ثبت و پس از ثبت و یا اگر قبلاً ثبت شده باشد، حکم تصدیق انحصار ورثه را در ستون ملاحظات دفتر املاک قید و پس از آن ملک را مطابق تقسیم نامه یا صلح نامه رسمی که خلاصه آن در ستون مخصوص دفتر املاک قید خواهند نمود، بین ورثه در ذیل ثبت آن به نام شخص یا اشخاصی که ملک به آنها تعلق یافته ثبت نموده و سند مالکیت مطابق ثبت مزبور داد و رعایت مقررات مذکور را از این به بعد، کاملاً بنمایید. طبق ماده ۱۰۵ آیین نامه اصلاحی قانون ثبت در مورد انتقال ملک به ورثه پس از احراز فوت مالک و احصاء ورثه وی و تعیین سهم الارث هر یک از آنان بر مبنای دادنامه انحصار وراثت و سمت ورثه نسبت به مورث و همچنین با دریافت گواهی پرداخت مالیات بر ارث موضوع ماده ۳۵ قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۶۶ و اصلاحی ۱۳۸۰ نسبت به ملک موروثی مورد نظر اداره ثبت محل مکلف است شماره و خلاصه دادنامه راجع به حصر وراثت را در ملاحظات دفتر املاک مربوطه قید کند و ضمن ابطال و ضبط سند مالکیت اولیه سهم احدی از وراث را در زیر ثبت اولیه ملک و سهام سایر ورثه را در دفتر جاری ثبت و به میزان سهم الارث به هر یک از آنان سند مالکیت جدید تسلیم نماید. نکته مهم این که بر مبنای قاعده کلی که در ابتدای ماده ۱۰۵ آیین نامه اصلاحی قانون ثبت آمده است در مواردی که سند مالکیت جدید داده می شود باید سند مالکیت اولیه باطل و در پرونده ثبتی ضبط شود. در این ماده شود، باید سند مالکیت اولی باطل شده در پرونده مربوطه بایگانی و در مورد انتقال ملک به ورثه باید بعد از انحصار وراثت و سمت ورثه نسبت به مورث خلاصه مفاد و شماره گواهینامه دادگاه راجع به حصر وراثت در ملاحظات دفتر قید و در زیر ثبت اولیه ملک، سهم یکی از وراث ثبت و سهام بقیه وراث در دفتر جاری ثبت شود و چنانچه مالک پس از خاتمه قانون امور حسبی ماده ۲۹۹ ترتیب صدور سند مالکیت به نام ورثه یا موصی له نسبت به اموال غیر منقول که به نام مورث ثبت شده است، در آیین نامه وزارت دادگستری معین می شود. قانون امور حسبی ماده ۳۷۴ در صورتی که ورثه بخواهند ملک غیر منقولی که به نام مورث ثبت شده است، به نام آنها ثبت گردد، باید تصدیق انحصار وراثت یا رونوشت گواهی شده آن را که مشتمل بر تعیین سهام باشد، به اداره ثبت تسلیم نمایند. قانون مالیات های مستقیم، ماده ۳۵ ادارات ثبت اسناد و املاک موقعی که مال غیر منقول را به اسم وراث یا موسی له ثبت می نمایند، همچنین کلیه دفاتر اسناد رسمی در موقعی که می خواهند تقسیم نامه یا هر نوع معاملة وراث راجع به ماترک ثبت کنند، باید گواهی نامه اداره امور مالیاتی صلاحیتدار را مبنی بر عدم شمول مالیات یا این که مالیات متعلق کلاً پرداخت یا ترتیب یا تضمین لازم برای پرداخت آن داده شده است، مطالبه نمایند و قبل از ارائه این گواهی نامه مجاز به ثبت نیستند. قانون مالیات های مستقیم ماده ۳۷ اصلاحی ۱۳۸۰ در صورتی که به موجب احکام دادگاه ها بر اساس حقوق مالی متوفی، مالی به ورثه برسد، مدیران دفتر دادگاه ها مکلفند رونوشت حکم را به اداره امور مالیاتی مربوطه ارسال دارند تا در صورتی که قبلاً مالیات آن وصول نشده باشد اقدام به مطالبه مالیات گردد. این حکم در مواردی که استاد و مدارک تازه ای مربوط به دارایی متوفی به دست آید نیز جاری خواهد بود.