مدت حق انتفاع؛ عمر چه کسی در ارزیابی اهمیت دارد؟

مدت حق انتفاع؛ عمر چه کسی در ارزیابی اهمیت دارد؟ بختیار سید نظامی کارشناس رسمی دادگستری و دانش‌آموخته حقوق در مطلب پیشین؛ «تفاوت حق انتفاع و مالکیت منفعت» دیدیم که صرف استفاده شخص از مال دیگری برای شناخت ماهیت حق او کافی نیست. ممکن است شخص مالک منفعت باشد یا صاحب حق انتفاع و این دو، با وجود شباهت ظاهری، از نظر ماهیت و آثار حقوقی یکسان نیستند. پس از روشن شدن نوع حق، یکی از نخستین متغیرهای مؤثر در ارزیابی اقتصادی، مدت حق است؛ زیرا ارزش برخورداری از منافع یک مال برای یک سال، ده سال یا تا پایان عمر یک شخص یکسان نیست. در نگاه نخست ممکن است مسئله ساده به نظر برسد: اگر حق رقبی است، مدت آن مشخص است و اگر عمری است، باید عمر شخصی را که مدت حق به عمر او وابسته شده مورد توجه قرار داد. اما مسئله به همین سادگی نیست؛ زیرا همیشه نمی‌توان مدت مؤثر حق را صرفاً از مدت مندرج در سند یا عمر شخصی که حق به عمر او وابسته شده استخراج کرد. ممکن است واقعه دیگری، از جمله فوت منتفع، پیش از پایان آن مدت موجب زوال حق شود. در همین نقطه با یک مسئله مهم حقوقی روبه‌رو می‌شویم: درباره اثر فوت منتفع بر بقای حق انتفاع و انتقال آن به ورثه، در دکترین حقوقی اتفاق‌نظر وجود ندارد. یک دیدگاه، حق انتفاع را قائم به شخص منتفع دانسته و فوت او را موجب زوال حق می‌داند؛ در مقابل، دیدگاه‌هایی نیز در برخی فروض، استمرار حق پس از فوت منتفع را پذیرفته‌اند. این اختلاف برای کارشناس اهمیت اساسی دارد. کارشناس باید از همان ابتدا بداند که در این زمینه با یک حکم مورد اتفاق در دکترین حقوقی روبه‌رو نیست و نمی‌تواند بدون توجه به این اختلاف، یکی از دیدگاه‌ها را بدیهی فرض کرده و محاسبات خود را بر آن بنا کند. برای مثال، اگر حق انتفاع به مدت عمر مالک برقرار شده باشد و منتفع زودتر از مالک فوت کند، بر مبنای یک دیدگاه ممکن است حق با فوت منتفع پایان یابد؛ در حالی که بر مبنای دیدگاهی دیگر، حق تا پایان مدت مقرر استمرار پیدا کند. تفاوت این دو مبنا می‌تواند دوره زمانی مورد استفاده در ارزیابی و در نتیجه ارزش اقتصادی حق را تغییر دهد. بنابراین آشنایی کارشناس با این مباحث حقوقی برای آن نیست که خود در مقام حل اختلاف حقوقی و انتخاب نظر صحیح قرار گیرد؛ بلکه برای آن است که وجود اختلاف را بشناسد، آثار هر مبنا را بر ارزیابی تشخیص دهد و یکی از آنها را ناآگاهانه مبنای محاسبه قرار ندهد. ازاین‌رو، پیش از ورود به محاسبه «عمر باقی‌مانده»، ابتدا باید روشن شود: چه واقعه یا وقایعی می‌توانند حق انتفاع را پایان دهند و بر اساس هر یک از مبانی حقوقی، عمر چه شخص یا اشخاصی در مدت مؤثر حق برای ارزیابی اهمیت پیدا می‌کند؟ ▪ مدت حق و واقعه پایان آن یکسان نیستند قانون مدنی از حیث مدت، صورت‌های مختلفی از حق انتفاع را پیش‌بینی کرده است. ماده ۴۱ مقرر می‌کند: «عمری حق انتفاعی است که به موجب عقدی از طرف مالک برای شخص به مدت عمر خود یا عمر منتفع و یا عمر شخص ثالثی برقرار شده باشد.» بنابراین حق عمری ممکن است به عمر مالک، عمر منتفع یا عمر شخص ثالث وابسته شود. ماده ۴۲ نیز مقرر می‌کند: «رقبی حق انتفاعی است که از طرف مالک برای مدت معینی برقرار می‌گردد.» در نتیجه، در رقبی مدت از ابتدا معین است؛ اما در عمری، مدت به عمر یکی از اشخاص مذکور وابسته می‌شود. ادامه مطلب را با لمس Instant View مطالعه فرمایید. مطلب بعدی امید زندگی در سن مشخص و جدول عمر؛ مبنای آماری برآورد مدت حق انتفاع #حق_انتفاع #حق_عمری #ارزیابی_ملک Add a comment 5