مساوات در برابر قانون و اشتراک تکلیف (فقه سیاسی)

مساوات در برابر قانون و اشتراک تکلیف بیانگر آن است که احکام و قوانین اسلام به طور کلى انسان‌شمول بوده و بر همه مکلفان بدون توجه به سن ، جنسیت، نژاد، موقعیت اجتماعى یا امتیازات فردى جارى مى‌شود، مگر در مواردى که دلیل خاصى بر استثناء وجود داشته باشد. بر اساس این قاعده، قوانین اسلام در عین کلى و همگانى بودن، داراى انعطاف نیز هستند و در شرایط و حالات خاص احکام ویژه‌اى مقرر مى‌گردد. فقها از همین ویژگى، اصل مساوات مردم در برابر قانون را استنباط کرده و آن را از اصول مهم حقوق عمومى در اسلام دانسته‌اند. بسیارى از احکام شرعی در متون دینى به صورت خطاب خاص بیان شده‌اند، اما به کمک قاعده اشتراک تکلیف و قرائن عقلى و عرفى به همه مکلفان تعمیم مى‌یابند. فقها براى اثبات این قاعده افزون بر دلیل عقلی ، به اجماع ، عرف عقلا و برخى روایات و آیات نیز استناد کرده‌اند. همچنین قاعده تأسی به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و ائمه (علیهم‌السّلام) نشان مى‌دهد که احکام الهى در اصل براى همه مسلمانان معتبر و قابل پیروى اند.