مستندات مرتبط با دعوا — چنانچه ملک مورد معاملات متعددی قرار گرفته

اگر دادگاه اعتقاد به دیدگاه اول داشته باشد، حسب مورد می تواند موضوع را به کارشناس ثبتی ارجاع دهد تا در خصوص ادعای خواهان با بررسی اسناد و مدارک ابرازی و عند اللزوم مراجعه به اداره ثبت و بررسی اسناد و سابقه ثبتی اظهار نظر نماید. یا اینکه پرونده ثبتی را از اداره ثبت بخواهد و به بررسی آن بپردازد. دادگاه باید به اداره ثبت دستور ده دهد تا گزارش مبسوطی از روند ثبت و گردش ثبتی را ارائه دهد و اگر ارائه اصل پرونده نیاز نباشد، تصاویر مصدق اسناد را به دادگاه ارسال نماید. بر فرض پذیرش دیدگاه اول ضرورتی ندارد در این دعوا اداره ثبت اسناد و املاک محل طرف دعوا قرار گیرد. هر چند برخی ها از بیم رد دعوا توسط بعضی از محاکم اداره ثبت را نیز جزء خواندگان قرار می دهند. چنانچه ملک مورد معاملات متعددی قرار گرفته باشد خواهان باید علاوه بر مالک فعلی ملک آیادی قبلی تا کسی که اولین سند را دریافت کرده یا وارث وی را طرف دعوا قرار دهد و ابطال کلیه اسناد انتقالی را با ذکر جزئیات بخواهد زیرا در هر حال به حقوق این افراد نیز خلل وارد میشود. بر فرض عدم اعتراض ذی نفع نسبت به ثبت ملک در مهلت مقرر قانونی، آیا وراث وی می توانند اعتراض خود را ثبت نمایند؟ اداره حقوقی قوه قضائیه در تأیید دیدگاه دوم صدر الذکر اعتراض خارج از نویت را به هیچ وجه قابل استماع نمی داند، چه از مورث و چه از وراث. این اداره در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۵/۱۳۱۱ مورخ ۱۳۹۵/۶/۳ بیان داشت: دعوی ابطال عملیات ثبتی و سند مالکیت خوانده به ادعای عدم مالکیت وی در زمان تقاضای ثبت و مالکیت مورث خواهان و اینکه نام مورث وی در دفتر توزیع اظهارنامه ثبت شده، توجها به نص مواد ۱۶ و ۲۴ قانون ثبت غیر قابل استماع است زیرا اولاً مهلت اعتراض به ثبت ملک طبق نص ماده ۱۶ مرقوم ۹۰ روز از تاریخ نشر اولین آگهی نوبتی ماده ۱۱ قانون ثبت بوده که از ناحیه مورث خواهان اعتراض صورت نگرفته است و ادامه و تکمیل جریان ثبتی و صدور سند مالکیت به نام خوانده به عنوان متقاضی ثبت دلالت بر قبول تقاضای ثبت وی با احراز تصرفات مالکانه آن توسط اداره ثبت دارد که اگر مورث خواهان از این حیث اعتراض داشته می توانست در همان زمان از تصمیم اداره ثبت به هیئت نظارت ثبت وفق بند یک ماده ۲۵ اصلاحی قانون ثبت شکایت کند و این حق فقط ناظر به همان مرحله بوده و بعد از ثبت ملک کاربردی ندارد و قابل استناد نیست. ثانیاً، مطابق نص ماده ۲۴ قانون ثبت پس از انقضاء مدت اعتراض دعوی اینکه در ضمن جریان ثبت تضیع حقی از کسی شده پذیرفته نخواهد شد، نه به عنوان عین، نه به عنوان قیمت و نه به هیچ عنوان دیگر خواه حقوقی باشد خواه جزایی بنابراین وقتی مورث خواهان در زمان حیات خود حقی برای خویش قائل نبوده و در مهلت قانونی اعتراض به ثبت ملک تنموده به طریق اولی وراث وی فاقد چنین حقی بوده و دعوی آنها غیر قابل استماع است.