دکترین
مسئولیت مطلق و مسئولیت مدنی
مسئولیت مطلق و مسئولیت مدنی
نویسندگان:
علی خادم العموم
منبع:
کانون وکلا 1333 شماره 38
حوزههای تخصصی:
حوزههای تخصصی حقوق حقوق خصوصی حقوق مدنی ضمان قهری
دریافت مقاله
آرشیو
آرشیو شمارهها:
۱۵۴
سال ۱۳۸۷ (۱)
- کانون وکلا 1387 شماره 200 و 201
سال ۱۳۸۶ (۲)
- کانون وکلا 1386 شماره 198 و 199
- کانون وکلا 1386 شماره 196 و 197
سال ۱۳۸۵ (۲)
- کانون وکلا 1385 شماره 194 و 195
- کانون وکلا 1385 شماره 192 و 193
سال ۱۳۸۴ (۳)
- کانون وکلا 1384 شماره 191
- کانون وکلا 1384 شماره 190
- کانون وکلا 1384 شماره 188 و 189
سال ۱۳۸۳ (۲)
- کانون وکلا 1383 شماره 186 و 187
- کانون وکلا 1383 شماره 184 و 185
سال ۱۳۸۲ (۲)
- کانون وکلا 1382 شماره 183
- کانون وکلا 1382 شماره 180 و 181
سال ۱۳۸۱ (۳)
- کانون وکلا 1381 شماره 177
- کانون وکلا 1381 شماره 178 و 179
- کانون وکلا 1381 شماره 176
سال ۱۳۸۰ (۴)
- کانون وکلا 1380 شماره 175
- کانون وکلا 1380 شماره 174
- کانون وکلا 1380 شماره 173
- کانون وکلا 1380 شماره 172
سال ۱۳۷۹ (۱)
- کانون وکلا 1379 شماره 171
سال ۱۳۶۹ (۲)
- کانون وکلا 1369 شماره 152 و 153
- کانون وکلا 1369 شماره 150 و 151
سال ۱۳۶۸ (۱)
- کانون وکلا 1368 شماره 148 و 149
سال ۱۳۵۷ (۲)
- کانون وکلا 1357 شماره 142
- کانون وکلا 1357 شماره 143 و 144 و 145
سال ۱۳۵۶ (۳)
- کانون وکلا 1356 شماره 141
- کانون وکلا 1356 شماره 139 و 140
- کانون وکلا 1356 شماره 138
سال ۱۳۵۵ (۲)
- کانون وکلا 1355 شماره 136 و 137
- کانون وکلا 1355 شماره 134
سال ۱۳۵۴ (۳)
- کانون وکلا 1354 شماره 133
- کانون وکلا 1354 شماره 132
- کانون وکلا 1354 شماره 131
سال ۱۳۵۳ (۳)
- کانون وکلا 1353 شماره 128 و 129
- کانون وکلا 1353 شماره 127
- کانون وکلا 1353 شماره 126
سال ۱۳۵۲ (۴)
- کانون وکلا 1352 شماره 125
- کانون وکلا 1352 شماره 124
- کانون وکلا 1352 شماره 123
- کانون وکلا 1352 شماره 122
سال ۱۳۵۱ (۳)
- کانون وکلا 1351 شماره 121
- کانون وکلا 1351 شماره 120
- کانون وکلا 1351 شماره 119
سال ۱۳۵۰ (۲)
- کانون وکلا 1350 شماره 118
- کانون وکلا 1350 شماره 116 و 117
سال ۱۳۴۸ (۴)
- کانون وکلا 1348 شماره 115
- کانون وکلا 1348 شماره 114
- کانون وکلا 1348 شماره 113
- کانون وکلا 1348 شماره 112
سال ۱۳۴۷ (۳)
- کانون وکلا 1347 شماره 110 و 111
- کانون وکلا 1347 شماره 109
- کانون وکلا 1347 شماره 108
سال ۱۳۴۶ (۴)
- کانون وکلا 1346 شماره 107
- کانون وکلا 1346 شماره 106
- کانون وکلا 1346 شماره 105
- کانون وکلا 1346 شماره 104
سال ۱۳۴۵ (۳)
- کانون وکلا 1345 شماره 103
- کانون وکلا 1345 شماره 102
- کانون وکلا 1345 شماره 101
سال ۱۳۴۴ (۶)
- کانون وکلا 1344 شماره 100
- کانون وکلا 1344 شماره 99
- کانون وکلا 1344 شماره 98
- کانون وکلا 1344 شماره 97
- کانون وکلا 1344 شماره 96
- کانون وکلا 1344 شماره 95
سال ۱۳۴۳ (۶)
- کانون وکلا 1343 شماره 94
- کانون وکلا 1343 شماره 93
- کانون وکلا 1343 شماره 92
- کانون وکلا 1343 شماره 91
- کانون وکلا 1343 شماره 90
- کانون وکلا 1343 شماره 89
سال ۱۳۴۲ (۶)
- کانون وکلا 1342 شماره 88
- کانون وکلا 1342 شماره 87
- کانون وکلا 1342 شماره 86
- کانون وکلا 1342 شماره 85
- کانون وکلا 1342 شماره 84
- کانون وکلا 1342 شماره 83
سال ۱۳۴۱ (۴)
- کانون وکلا 1341 شماره 82
- کانون وکلا 1341 شماره 81
- کانون وکلا 1341 شماره 80
- کانون وکلا 1341 شماره 79
سال ۱۳۴۰ (۴)
- کانون وکلا 1340 شماره 78
- کانون وکلا 1340 شماره 77
- کانون وکلا 1340 شماره 76
- کانون وکلا 1340 شماره 75
سال ۱۳۳۹ (۵)
- کانون وکلا 1339 شماره 74
- کانون وکلا 1339 شماره 73
- کانون وکلا 1339 شماره 72
- کانون وکلا 1339 شماره 71
- کانون وکلا 1339 شماره 70
سال ۱۳۳۸ (۵)
- کانون وکلا 1338 شماره 69
- کانون وکلا 1338 شماره 67 و 68
- کانون وکلا 1338 شماره 66
- کانون وکلا 1338 شماره 65
- کانون وکلا 1338 شماره 64
سال ۱۳۳۷ (۶)
- کانون وکلا 1337 شماره 63
- کانون وکلا 1337 شماره 62
- کانون وکلا 1337 شماره 61
- کانون وکلا 1337 شماره 60
- کانون وکلا 1337 شماره 59
- کانون وکلا 1337 شماره 58
سال ۱۳۳۶ (۶)
- کانون وکلا 1336 شماره 57
- کانون وکلا 1336 شماره 56
- کانون وکلا 1336 شماره 55
- کانون وکلا 1336 شماره 54
- کانون وکلا 1336 شماره 53
- کانون وکلا 1336 شماره 52
سال ۱۳۳۵ (۵)
- کانون وکلا 1335 شماره 51
- کانون وکلا 1335 شماره 50
- کانون وکلا 1335 شماره 49
- کانون وکلا 1335 شماره 48
- کانون وکلا 1335 شماره 47
سال ۱۳۳۴ (۶)
- کانون وکلا 1334 شماره 46
- کانون وکلا 1334 شماره 45
- کانون وکلا 1334 شماره 44
- کانون وکلا 1334 شماره 43
- کانون وکلا 1334 شماره 42
- کانون وکلا 1334 شماره 41
سال ۱۳۳۳ (۴)
- کانون وکلا 1333 شماره 40
- کانون وکلا 1333 شماره 39
- کانون وکلا 1333 شماره 38
- کانون وکلا 1333 شماره 37
سال ۱۳۳۲ (۷)
- کانون وکلا 1332 شماره 36
- کانون وکلا 1332 شماره 35
- کانون وکلا 1332 شماره 34
- کانون وکلا 1332 شماره 33
- کانون وکلا 1332 شماره 32
- کانون وکلا 1332 شماره 31
- کانون وکلا 1332 شماره 30
سال ۱۳۳۱ (۷)
- کانون وکلا 1331 شماره 29
- کانون وکلا 1331 شماره 28
- کانون وکلا 1331 شماره 27
- کانون وکلا 1331 شماره 26
- کانون وکلا 1331 شماره 25
- کانون وکلا 1331 شماره 24
- کانون وکلا 1331 شماره 23
سال ۱۳۲۹ (۸)
- کانون وکلا 1329 شماره 20 و 21 و 22
- کانون وکلا 1329 شماره 18 و 19
- کانون وکلا 1329 شماره 16 و 17
- کانون وکلا 1329 شماره 15
- کانون وکلا 1329 شماره 14
- کانون وکلا 1329 شماره 13
- کانون وکلا 1329 شماره 12
- کانون وکلا 1329 شماره 11
سال ۱۳۲۸ (۲)
- کانون وکلا 1328 شماره 10
- کانون وکلا 1328 شماره 9
سال ۱۳۲۷ (۸)
- کانون وکلا 1327 شماره 8
- کانون وکلا 1327 شماره 7
- کانون وکلا 1327 شماره 6
- کانون وکلا 1327 شماره 5
- کانون وکلا 1327 شماره 4
- کانون وکلا 1327 شماره 3
- کانون وکلا 1327 شماره 2
- کانون وکلا 1327 شماره 1
چکیده
متن
با توجه باینکه مبحث مسئولیت مدنی از مباحث نوینی است که در علم حقوق راه یافته و تاکنون در این باره کتاب یا مقالاتی منتشر نگشته است،نویسنده در نظر گرفت شمهء از تاریخ تطور و تکامل مسئولیت را بطور کلی بیان داشته و سپس به تعریف مسئولیت مدنی و شقوق مختلفه آن بپردازد.همچنین نقش بزرگی را که مسئولیت مدنی در تشکیلات حقوقی جوامع مترقی جهان و زندگی اجتماعی بازی میکند آشکار نموده و ضمن سلسله مقالاتی این مبحث جدید و شیرین علم حقوق را در دسترس حقوق دانان و قضات و وکلای محترم دادگستری قرار دهد.
امید است که در این خدمت توفیق یافته و از انتقادات و تذکرات خوانندگان عزیز بهرهمند گردد.
مقدمهء تاریخی
قبل از قرون اخیر بین مجازات(3)و جبران خسارت(4)فرقی قائل نمیشدند و حال آنکه اولی(مجازات)امری جزائی است که جامعه یا دولت برای انتقام از مجرم و یا بمنظور سرکوبی و تنبه گناهکار و یا تربیت او در نظر میگیرد و علاوه از جنبهء خصوصی دارای جنبهء عمومی نیز هست در صورتیکه دومی(جبران خسارت)موضوعی است حقوقی و ضمانت اجرائی اعمالی است که از عدم انجام تعهدات شخصی در مقابل شخص دیگر بوجود میآید.
جبران خسارت مثل مجازات جنبه عمومی نداشته و هر گاه زیان دیده از ادعا و یا حق خود منصرف شود دولت و یا مقامات صلاحیتدار اجتماع حق طرح و تعقیب آن حق را ندارند.
تفکیک بین مجازات و جبران خسارت تفکیکی است که در قرون اخیر بتوسط علمای حقوق بعمل آمده و در اجتماعات بدوی خواه مجرم مرتکب جرم جزائی میشد و یا آنکه از انجام تعهدی سر باز میزد در هر دو صورت مجازات میدید(5)
تاریخ حقوق از نقطه نظر ضمانت اجرای اعمال حقوقی و جزائی چهار دوره را طی کرده که بطور اختصار بتذکر آن مبادرت میشود:
(1)- al etilibasnopser
(2)- al etilibasnopser elivic
(3)- al eniep
(4)- al noitaraper uo tnemegammoded
(5)- tnatipac جلد سوم صفحه 250
دوره اول یا دورهء قصاص(1)
در این دوره خسارت دیده حق داشت شخصا از مرتکب عمل خلاف انتقام بکشد. باین ترتیب که عین همان خسارت وارده را به مجرم وارد میساخت قوانین حضرت موسی از این نوع بوده و توراة در سفر(2)خروج باب بیست و یکم آیهء 23 میگوید«و اگر اذیتی دیگر حاصل شود آنگاه جان بعوض جان بده و چشم بعوض چشم و دندان بعوض دندان و دست بعوض دست و پا بعوض پا و داغ بعوض داغ و زخم بعوض زخم و لطمه بعوض لطمه»
دورهء دوم یا دورهء جزای نقدی
در این دوره خسارت دیده حق داشت بجای قصاص بدنی جزای نقدی بعنوان خسارت از مرتکب تقصیر دریافت دارد.بنابراین زیان دیده تفوق فوقالعاده نسبت بشخص مجرم داشت.
و آیات ذیل از قرآن مجید درین دو قسمت چنین میفرماید:
الف-از سورهء مائده آیهء 48
انا انزلنا التورة فیها هدی و نوریحکم بها النبیون الذین اسلمو اللذین هادوا و الربانیون و الاحبار بما استحفظوا من کتاب اللّه و کانوا علیه شهدء فلا تخشو الناس و اخشون و لا تشتروا بآیاتی ثمنا قلیلا و من لم یحکم بما انزال اللّه فاولئک هم الکافرون.
آیه 49-
و کتبنا علیهم فیها ان النفس بالنفس و العین بالعین و الانف بالانف و الاذن بالاذن و السن بالسن و الجروح قصاص فمن تصدق به فهو کفارة له و من لم یحکم بما انزل الله فاولئک هم الظالمون.
ب-آیهء 94 از سورهء نساء
و ما کان لمومن ان یقتل مومنا الا خطا و من قتل مومنا فتحریر رقبة مومنة و دیة مسلمة الی اهله الا ان یصد قوا فان کان من قوم عدو لکم و هو مومن فتحریر رقبة مومنة و ان کان من قوم بینکم و بینهم میثاق فدیة مسلمة الی اهله و تحریر رقبة مومنة فمن لم یجد فصیام شهرین متتابعین توبة من الله و کان الله علیما حکیما.
ج-آیه 35 از سورهء اسری
و لا تقتلو الفنس التی حرم الله الا بالحق و من قتل مظلوما فقد جعلنا لولیه سلطانا فلا یسرف فی القتل انه کان منصورا.
(1)- al ecnaegnev
(2)-سفر بمعنی کتاب است و جمع آن اسفار م. ب..
دورهء سوم یا دورهء تعرفه
در این دوره بجای آنکه میزان خسارت را اشخاص تعیین کنند قدرتی بنام دولت حق تعیین میزان خسارت را بعهده میگیرد و از همین دوره است که هستهء حقوق جزا کاشته میشود.
قانون الواح دوازده گانه(1)یکی از علائم بارز این دوره است.
دورهء چهارم یا دورهء حکومت دولتها
در این دوره است که سیر تمدن و پیشرفت و بسط افکار دولت را در تعیین مجازات تنها مرجع صلاحیت دانسته است وجود این دوران در سیر حیات بشر از نمونههای بارز توسعه و پیشرفت فکر و تمدن انسانی است بدون شک این دوره را نیز میتوان دوران کمال حقوق جزا دانست زیرا آرزو و ایدهآل بشر انتظار دورانهای دیگری را دارد که در آن ابناء بشر آزادی بیشتری داشته و از تعدیاتی که هم اکنون بدی تشکیلات برایش ایجاد کرده رهائی یابد.
(1)- al iol sed iix .selbat
مقاله فوق هنگامی رسید که چاپ این شماره مجله در شرف اتمام ولی برداشت مقدماتی نویسنده محترم حاکی از موضوع و مبحثی شایان توجه و استفاده بود که نمیبایستی از درج آن حتی الامکان دریغ شود باین جهات و بطور استثناء در پایان بطبع رسید.
تبلیغات
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
